برای دسترسی به محتویات این نشریه از درختواره سمت راست موضوع مورد نظر خود را انتخاب کنید.

«
»
«
»
«
»
  • 1
  • 2
ROKNEWSPAGER ERROR: File not found: images/عکس_کتاب_0011.jpg
«
»
«
»
«
»
«
»
«
»
«
»
«
»
«
»
«
»
«
»

اینجا چراغی روشن است - نکته‌های برگزاری نماز جماعت

 

نویسنده وپژوهشگر: سیدمحمدافشین‏فر

رسوال اکرم (صلی‌الله علیه و آله) فرمودند: آن‏قدر جبرئیل مرا درباره نماز جماعت سفارش کرد که گمان کردم نماز بدون جماعت صحیح و قبول نخواهد بود!

در جامعه اسلامی ما زمینه‏های اقامه نماز جماعت هر روز بیشتر فراهم می‏شود. آثار و برکات نماز جماعت خیلی از معضلات و مشکلات اجتماع را می‏تواند حل کند. استفاده از این فرصت و بهره بیشتر از آن نیازمند تلاش بیشتر است؛ و باید گفت: باز هم محور این حرکت روحانیت بوده و باید باشد.

آنچه در این نوشتار هدف و مقصود قرار گرفته یادآوری نکاتی است که امام جماعت را کمک کند تا به برگزاری نماز جماعت با کیفیت بیشتری موفق شود.

الف) آنچه باید آموزش داده شود:

امام محترم جماعت باید مسائلی را آموزش دهد؛ تا نمازگزاران با آن اطلاعات بهتر به وظیفه خود عمل کنند. قالب این آموزش‏ها می‏تواند متنوع باشد مانند: سخنرانی، برگزاری کلاس، اهداء کتاب، جزوه و نشریه، گفتگوی فردی، پرسش و پاسخ و...

1.‌ اهمیت جماعت

انگیزه نمازگزاران باید تقویت شود. ثمره این انگیزه بخشی می‏تواند استمرار و نظم را برای حضور در نماز جماعت باشد،استفاده از احادیث مربوط به جایگاه نماز جماعتمی‌تواند مأمومین را متوجه اهمیت و جایگاه نماز جماعت بکند.

امام باقر (علیه‌السلام) فرمودند: ... مَن تَرَکَها رغبةً عَنها و عن جماعة المؤمنین لِغَیرِ عذرٍ و لا لعلّةٍ فلا صلاةَ له؛ هر کس از روی بی‏اعتنایی در نماز جماعت شرکت نکند و عذر و مریضی نداشته باشد، نمازش قبول نمی‏شود.

2.‌ آداب و احکام نماز و جماعت

چه بسا افرادی در نماز جماعت شرکت می‏کنند که هنوز بخشی از احکام نماز یا مقدمات آنرا نمی‏دانند.تکرار احکام نماز برایمأمومین جدیدی که به جمع نمازگزاران پیوسته‏اند می‌تواند در ایجاد انگیزه مؤثر باشد، مثلا اگر امام جماعت مدارس یا دانشگاه هر سال یک بار احکام را مرور کند، اکثر نمازگزاران مشکلی از بابت احکام نخواهند داشت.

3.‌ آثار و اسرار نماز

حقایق نماز و آثار آن حقایق، اشتهای معنوی مؤمن را تحریک می‏کند. هم انگیزه‏های نمازگزار تقویت می‏شود و هم معرفت او به نماز بالا می‏آید.

یکی از آفات مؤمن رکود و خمودی است که زلال معارف این آفات را از بین می‏برد.

4.‌ آداب معاشرت

فضای اُنس و صمیمت، بین نمازگزاران، عامل مهمی برای حضور در جماعت است. نماز رنگ معنویت بر افراد می‏زند و زنگار تعلقات مادّی را می‏زُداید، حال اگر مهارت معاشرت را نمازگزاران رعایت کنند. صمیمیتی در محیط بوجود می‏آید، که پایداری جمع با آن تأمین می‏شود.

خیلی وقت‏ها دیده شده عده‏ای به خاطر برخی رفتارهای اشتباه نمازگزاران، در نمازجماعت شرکت نمی‏کنند، امام جماعت با آموزش معاشرت و بعضی ملاحظات، از نمازگزاران به عنوان مبلغین خوبی برای شرکت در نماز جماعت استفاده کند.

ب) آنچه باید پیگیری شود:

امام جماعت بعد از آموزش مسائل باید اجرا و عملی شدن آن را پیگیری و مطالبه کند. چون اجرای آموزش‏ها، برگزاری نماز جماعتمطلوب را در پی دارد.

1.‌ نظم در برگزاری جماعت

هر جا که نماز جماعت بصورت مستمر و منظم برگزار می‏شود. رونق نماز بیشتر است و برعکس بی‏نظمی در برگزاری نماز اثر منفی درنمازگزاران دارد.

نظم و انضباط در صفوف نماز جماعت مورد اهتمام پیامبر اکرم ( صلی‌الله و علیه و آله ) بوده است، چرا که نظم در صف نماز به تمرکز حواس و حضور قلب نمازگزاران کمک می‌کند و در محضر خداوند ادب محسوب می‌شود.

2.‌ حضور منظم مأمومین در نماز جماعت

درسیره پیامبر گرامی اسلام تفقد کردن و خبر گرفتن از مأمومین دیده می‏شود. برای مردم خیلی مهم است که امام جماعت پیگیر حضور آن‏هاست.

دقت‏ در این‌گونه مسائل باعث می‏شود روحانی به معنی واقعی «امامِجماعت» بشود. ولی بدون این ملاحظات می‏شود، پیش‏نماز.

3.‌ مناسب بودن مکان برگزاری نماز

تمیزی مکان نماز به خصوص اگر مسجد است، خیلی مهم می‏باشد. همانطور که لباس نمازگزار در نشاط معنوی نمازگزارمؤثر است؛ نظافت مکان نماز نیز مؤثر در نشاط معنوی است.

تزئینات محل نماز گاهی مانع تمرکز و حضور قلب در نماز است، امام جماعت با توجه به مجموع مسائل مکان نماز آرامش خاطر نمازگزاران را فراهم می‏کند.

ج) آنچه باید مدیریت شود:

بعضی مسائل مرتبط با نماز باید تحت مدیریت و با تصمیم‏گیری امام جماعت انجام شود.

1.‌ موذن و مکبّر

شاید به نظر برسد موذن و مکبر خیلی مهم نیست و مسئله کوچکی محسوب شود، ولی حساسیت و ظرافت انسان، ملاحظه این چنین مسائلی را هم لازم دارد. چه کسانی مؤذن باشند؟ صحیح گفتن و زیبا گفتن دعوت‏نامه خداوند متعال در جذب و حفظ نمازگزاران مهم است.

اینکه چه دعاها و اعمالی به عنوان تعقیبات نماز انجام شود، باید تحت مدیریت امام جماعت باشد.

2. برنامه‏های بین و بعد از نماز

اینکه چه برنامه‏هایی مفید در اقامه نماز است و یا چه برنامه‏هایی آسیب‌زاست با اشراف و مدیریت امام جماعت ابزاری برای کیفیت بخشی به نماز می‏شود.

آنچه اصل است خود نماز است و برنامه‏ها حاشیه محسوب می‏شود. و حاشیه نباید اصل را تحت شعاع قرار دهد. کدام برنامه فرهنگی به اندازه یک نماز جماعت خوب می‏تواند اثر بخش باشد.

3. حواشی

تشویق‏ها، تنبیه‏ها، فعالیت‏های فرهنگی، می‏تواند عامل مؤثری در جذب و دفع نمازگزاران باشد، ملاحظات سن نمازگزاران، جنسیت نمازگزاران مسائل مهمی است، که با نگاه تربیتی امام جماعت زمینه‏ساز آثار و برکات نماز جماعت می‏شود.