برای دسترسی به محتویات این نشریه از درختواره سمت راست موضوع مورد نظر خود را انتخاب کنید.

«
»
«
»
«
»
  • 1
  • 2
ROKNEWSPAGER ERROR: File not found: images/عکس_کتاب_0011.jpg
«
»
«
»
«
»
«
»
«
»
«
»
«
»
«
»
«
»
«
»

این فصل را با من بخوان - مدیریت کودکان و نوجوانان به هنگام اقامه نماز

نویسنده و پژوهشگر: حسن فکری

شرايط مبلغ برای مدیریت کودکان و نوجوانان به هنگام اقامة نماز جماعت متعدد و متنوع است؛ چرا که ضرورت دارد فضایی آرام را برای اقامة نماز جماعت فراهم آورد تا خود و سایر نمازگزاران از راز و نیاز با خداوند متعال بهره کافی را ببرند.

در ذيل به برخى از مهم‌ترين شرایط اشاره می‌شود:

1. شناخت

دانستن روش‌های مختلف تربيتى، ياريگر مبلغ و مربی در ترغيب كودك و نوجوان به آرامش و سکوت به هنگام نماز جماعت و بهره بردن از این فیض الهی خواهد بود. كودك و نوجوان در سنين مختلف داراى ويژگى‌ها و صفات گوناگونی است كه بدون آگاهى و شناخت از آن خصوصيات، امكان تربيت درست و رشد آنان، به خصوص در بُعد آداب اقامة نماز جماعت ميسر نمى‌گردد.

نوجوانى دوران رشد عواطف و احساسات، خواستن و توقعات، تلاش و جنب و جوش، رشد و شكوفايى استعدادها، هوشيارى و ابتكار، كنجكاوى و بيدارى، الگوپذيرى و قهرمان‌خواهى اسـت. نوجوان در این دوران، هـيجان و بـي‌قرارى، افراط و تندروى، غرور و بلندپروازى، ماجراجويى و پرخاشگرى، بدبينى و انزواطلبى، گريزپايى و سبقت‌جويى، بى‌باكى، اوهام و خيال، خودنمايى و انكار، طرد و تمكين و... از خود نشان می‌دهد. مهارت در نظارت بر كودك و نوجوان، به هنگام نماز جماعت نيازمند شناخت و آگاهى عميق به این ویژگی‌ها خواهد بود.

2. رفتار صحیح و برخورد اصولی

شيوه‌هاى عملى و اخلاق نيكوى امام جماعت و نمازگزاران نیز نقش سازنده و مهمى در ترغيب کودکان و نوجوانان به آداب دینی و نماز دارد. تشويق و تنبيه به‌جا و حساب شده می‌تواند علتی برای آرامش آنها به هنگام نماز جماعت باشد، البته تا جایی که این عمل دچار خطا و اشتباه يا عمل ضد تربیتی نگردد. افراط يا تفريط در تشويق و تنبيه، برای رسیدن به آداب نماز آثار مخربى در روحية كودكان و نوجوانان ايجاد مى‌كند، به‌طورى كه گاهی او از نماز باز مى‌ماند و به عبادت علاقه‌اى نشان نمى‌دهد.

3. نياز كودك و نوجوان به محبت و توجه

عطر محبت به يقين در ديگران اثر می‌گذارد و نوعى علاقه، دوستى و رابطة صميمانه ايجاد مى‌كند. محبت به کودکان و نوجوانان، روح و روان آنان را پاك‌تر و مهياتر و آنان را برای پند‌پذیری و کرنش آماده‌تر می‌کند و این خود موجب آرامش به هنگام اقامة نماز خواهد شد؛ چرا که نوجوان به‌طور مستقیم و غیر مستقیم می‌فهمد امام جماعت سکوت در این هنگام را از او توقع دارد.

4. برخورد نرم و ملایم، برخورد شدید و تند

سیرة معصومان(علیهم‌السلام) در برخورد با معضلات عبادی به دو روش بوده است: در برخی از موارد برخورد نرم و موعظه‌ای و در موارد دیگر شدید و تند بوده است و این روش‌ها نیز تأثیرگذار بوده باشد. لازم نیست در مواجهه با عاملان سر و صدا فقط با زبان نرم و وعدة تشویق سخن گفت؛ گاهی تذکر آشکار یا پنهانی به فرد یا اشخاص خطاکار خود مؤثر است.

5. ریشه‌یابی و علت‌یابی، معضل بی‌نظمی در بین کودکان و نوجوانان

گاهی اوقات بی‌نظمی و شلوغی کودکان و نوجوانان عامل خاصی دارد. برای نمونه، قرار است بین دو نماز جایزه‌ای به یکی از نوجوانان نمونه داده شود. طبیعی است که آنان در مورد این موضوع یا موضوعات مرتبط با آن با هم گفت‌وگو یا همهمه کنند. پس لازم است شرایط قبل و بعد نماز جماعت در نظر گرفته شود تا به هنگام اقامة نماز مشکلی پیش نیاید.

6. استفاده از واسطه

برای رسیدن به آرامش در نماز جماعت و سکوت کودکان و نوجوانان لازم است یک یا چند جوان از جوانان ارشد مسجد را به سرپرستی آنان گمارد تا با نظارت به عملکرد آنان و تشویق به سکوت و نظم، فضای مسجد را آرام کنند. برای مثال آنان را به گروه‌های مختلف مثل گروه مکبران و سرود و... تقسیم کرد و شرط عضویت در این موارد را سکوت و همراهی با سایر نمازگزاران قرار داد.

7. اعلام عمومی امام جماعت و استمداد از سایر نمازگزاران

گاهی این ناهنجاری در نماز جماعت باعث رنجش خاطر نمازگزاران می‌شود و آنان نیز درصدد آرام کردن کودکان و نوجوانان بر می‌آیند و اگر امام جماعت با سخنی که با نمازگزاران دارد، مسئولیت هر نوجوان را به پدر خودش یا چند نوجوان را به یکی بسپارد، نمازگزاران با موفقیت کامل فضای مسجد را به هنگام اقامة نماز آرام می‌کنند، بدون آنکه رنجش خاطری برای کسی پیش بیاید. در ضمن نوجوانان هم در چنین وضعیتی کرنش نشان می‌دهند و اعتراضی نمی‌کنند و پذیرای این نحوه از مدیریت خواهند بود.

8 . آرام بودن فضای نمازخانه یا مسجد

در فضایی مثل کتابخانه که همه با صدای آهسته با یکدیگر حرف می‌زنند اگر فرد جدیدی به این فضا وارد شود ناخواسته آن شخص نیز آهسته سخن خواهد گفت و این نتیجه، عکس‌العملی طبیعی است. حال اگر امام جماعت تذکرات لازم را به نمازگزاران دربارة ایجاد فضایی آرام در مسجد بدهد کودکان و نوجوانان نیز از این فضای آرام تأثیر خواهند گرفت.