برای دسترسی به محتویات این نشریه از درختواره سمت راست موضوع مورد نظر خود را انتخاب کنید.

«
»
«
»
«
»
  • 1
  • 2
ROKNEWSPAGER ERROR: File not found: images/عکس_کتاب_0011.jpg
«
»
«
»
«
»
«
»
«
»
«
»
«
»
«
»
«
»
«
»

ابزاری دیگر - تفاوت‌های کلاس‌داری با منبر

 

نویسنده: : احمدی‌فر

«از در مدرسه زدم بیرون. هنوز صدای همهمة کلاس سومی‌ها می‌آمد. بدنم خیس عرق بود. اوقاتم تلخ بود. اعصابم ریخته بود به هم. کلافه بودم. همش به خودم می‌گفتم: بی‌کار بودی، برای خودت کار درآوردی، دلت بد و بیراه می‌خواست که بشنوی: «حاج‌آقا تقلّب الله... حاج‌آقا عمامتون چند متره، حاجی سرتون درد می‌کنه، دستمال بستی؟...» حتی نگذاشتند من چهار کلمه حرف بزنم. اصلاً مجال ندادند یک آیه‌ای، روایتی، قصه‌ای مطرح کنم. می‌خواستم قصة دیشبی را برایشان بگویم؛ دوست داشتم مثل دیشب که در حسینیه همه را سر جایشان میخ‌کوب کرده بودم، اینجا هم چنان سخنرانی می‌کردم که همه سرجایشان میخ‌کوب می‌شدند؛ اما مگر گذاشتند من حرف بزنم؟ من دیگر پایم را در مدرسه نمی‌گذارم.»

شاید این اتفاق برای شما هم که به نظر خودتان بر منبر موفق هستید پیش آمده باشد؛ منبرهایی که پس از آن کلی التماس دعا و قدردانی نثارتان می‌کنند. شاید از آن دست افراد باشید که وقتی از آنان می‌خواهند در جمع دانش‌آموزان حضور یابند بهانه می‌آورند و به راحتی زیر بار نمی‌روند و اگر هم پذیرفته باشند با اضطراب زیر بار رفته باشند.

باید قبول کنیم که کلاس‌داری مثل منبر و خطابه نیست که هر کس در سخنرانی قوی باشد، بتواند یک کلاس بیست و سی نفره را هم به‌راحتی اداره کند. این نوشتار بنا را بر آن گذاشته که مبلغان را با مهارت‌ها و ظرافت‌های کلاس‌داری آشنا کند.

کلاس‌داری با سخنرانی چه تفاوت‌هایی ممکن است داشته باشد. این تفاوت‌ها را در سه عنوان کلی می‌توان دسته‌بندی کرد: شکلی و محتوایی، محیطی و دیگر با نگاه به مخاطب.

یکم. تفاوت‌های شکلی و محتوایی

1. سخنرانی به صورت یک‌طرفه است1 و خطیب بر فراز منبر از آغاز تا پایان «متکلم وحده» است اما در کلاس‌داری ارتباط، دو طرفه است؛

2. منبرها، معمولاً مناسبت‌محور است و با توجه به مناسبت‌هایی مثل اعیاد و وفیات معصومان (علیهم السلام)، نیمه‌شعبان، محرم، صفر، فاطمیه، یا اعتکاف و ایام و لیالی مبارک رمضان یا مناسبت‌های ملی یا مجالس ترحیم و یادبود شکل می‌گیرد، اما کلاس‌داری غالباً بی‌مناسبت است؛

3. منبرها معمولاً به روضه و توسل و اشک ختم می‌شود، اما کلاس‌داری با پرسش و پاسخ و دعا و ارائة تکلیف به پایان می‌رسد؛

4. قالب‌های ارائة محتوا و روش‌های ایجاد تنوع در سخنرانی و کلاس‌داری غالباً متفاوت است که توضیح بیشتر آن از حوصلة این مجال خارج است؛

5. در کلاس‌داری معمولاً حضور و غیاب و تشویق و تنبیه و امتیاز و مسابقه و در غالب کلاس‌ها (مثل کلاس‌های اوقات فراغت تابستانی) طرح درس و متن آموزشی نیاز است، به خلاف منبر که چنین اموری در آن رایج نیست.

دوم. تفاوت‌های محیطی

1. فضای سخنرانی معمولاً وسیع و باز است، ولی کلاس‌داری در فضا و برای جمعی محدود صورت می‌پذیرد؛

2. فضای کلاس‌داری از انعطاف بالایی برخوردار است و به تشخیص مربی، روند ادامه و ادارة بحث تغییر می‌یابد. در کلاس می‌توان از وسایل کمک آموزشی، پخش فیلم و اسلاید، کارت‌های بازی و محتوایی و... بهره گرفت یا مشاعره و مسابقه و پرسش و پاسخ راه انداخت، کنار مخاطب نشست و با او از نزدیک گفت‌وگو کرد.

سوم. تفاوت‌هایی با نگاه به مخاطب

1. مخاطب کلاس‌داری از نظر سنّی و جنسی و فکری یک‌دست و هماهنگ است، ولی در سخنرانی مخاطبان متنوع و مختلفند و زن و مرد، کودک و جوان و کهن‌سال و باسواد و بی‌سواد، بازاری و اداری و... حضور دارند؛

2. در سخنرانی‌ها مخاطبان معمولاً داوطلب و مذهبی‌اند، اما در کلاس‌داری، مبلغ است که سر کلاسی حاضر می‌شود و مخاطب گاه میلی به نشستن پای سخنان یک روحانی را ندارد؛

3. در صورت هم‌جنس بودن مربی و مخاطب، امکان آشنایی و ارتباط فرد با فرد فراهم می‌شود و تأثیرگذاری بیشتر و تبلیغ چهره به چهره در کلاس‌داری به‌راحتی صورت می‌پذیرد، برخلاف منبر که معمولاً ارتباطات محدود و ناقص است؛

4. در کلاس‌داری، مواجهه با مخاطبی صورت می‌پذیرد که به اقتضای سن و روحیات از انرژی، تحرک و نشاط زیادی برخوردار است. لذا مربی برای همراهی بهتر باید توان و حوصلة بیشتری داشته باشد و با نشاط و خلّاق رفتار کند.

 

پی نوشت:

1- تعریف سخنرانی دینی: سخن گفتن یک نفر با جمع به نحو یک طرفه به منظور... کتاب روش سخنرانی دینی، ص...