برای دسترسی به محتویات این نشریه از درختواره سمت راست موضوع مورد نظر خود را انتخاب کنید.

«
»
«
»
«
»
  • 1
  • 2
ROKNEWSPAGER ERROR: File not found: images/عکس_کتاب_0011.jpg
«
»
«
»
«
»
«
»
«
»
«
»
«
»
«
»
«
»
«
»

کم‌ گوی و گزیده گوی چون دُرّ... - حجت‌الاسلام و المسلمین حبیب‌الله فرحزاد

به کوشش: محمدهادی مغیثه
حجت‌الاسلام و المسلمین حبیب‌الله فرحزاد متولد سال 1335 هجری شمسی از شهرستان سمنان، دوران ابتدایی را در سمنان و آن‌گاه پس از کوچ پدرش به گرگان در آنجا گذراند. به سال 1349 در چهارده سالگی وارد حوزه علمیه قم شد و از آن زمان در کتب اهل بیت (علیهم‌السلام) خوشه‌چین خرمن پربار مکتب اهل بیت(علیهم‌السلام) است.
از چه زمانی و کجا فهمیدید در تبلیغ و روی منبر توفیق دارید؟
از پانزده سال قبل در قم بیشتر در حرم مطهر و هیئت رزمندگان اسلام تبلیغ و سخنرانی می‌کردم که استقبال خوبی می‌شد؛ هم از طرف حوزه و فضلا و علما و هم از طرف عموم مردم که دیدم لطف الهی شامل حال ما شده است.
البته «این همه آوازها از شه بود/ گرچه از حلقوم عبدالله بود» و «ما بکم من نعمة فمن الله». بی‌تردید هر آنچه بوده خدای متعال مرحمت کرده  و ما هم مثل ناودانی که باران رحمت از آن می‌گذرد واسطة این نعمت و فیض الهی هستیم.
فکر می‌کنم یکی از رمزهای موفقیت بنده در تبلیغ و مجالس و منبرها، سعی جدی در تأمین همراه با کیفیت محتوای منبر و مجالس تبلیغی بوده است؛ آن‌طور که امید داشته‌ام وقت مستمع را تلف نمی‌کنم. بعضی مثلاً یک حدیث می‌خوانند و خیلی شرح و بسط می‌دهند که اگر آن را خلاصه کنند در عرض دو تا پنج دقیقه می‌شود آن را بیان کرد، یا آنکه مطالبی بر منبرها بیان می‌شود که قابل استفاده برای همه نیست. سعی بنده بر این بوده که در هر کجای منبر ممکن است حدیث، آیه، داستان، تذکر، موعظه یا شرح حال بزرگان و شخصیت‌ها گفته شود.
شما برای تهیة محتوای منبرتان روش خاصی دارید؟ آیا از منابع خاصی استفاده می‌کنید؟
یکی قرآن و دیگر روایات مهجور مانده، یعنی از آنها استفادة شایسته نمی‌شود. هم قرآن و هم روایات هر دو ثقل بزرگی است که یادگاری پیغمبر خدا(صلّی‌الله علیه و آله) برای این امت است.
از اوایل طلبگی شوق و اشتیاق زیادی داشتم به مطالعه و مباحثة حدیث، حتی در همان سال‌های ابتدایی طلاب مدرسه را هفته‌ای یک‌بار جمع می‌کردم و حدیث نابی را برای آنها می‌خواندم، آن طور که هنوز بعضی دوستان که چهل سال قبل هم‌درس بودیم می‌گویند آن روایات را در دفترچه‌شان نوشته‌اند و به یاد دارند.
حداکثر دو تا مباحثه حدیث در کنار درس‌ها می‌کوشیدیم داشته باشیم. لغتی لازم بود می‌دیدیم و روایت را یکی از دوستان می‌خواند و نقد یا بررسی می‌شد و همین‌طور اگر آن کتاب حدیث تمام می‌شد کتاب‌های دیگر را شروع می‌کردیم. بیشتر از کتاب پر محتوای «سفینة‌البحار» مرحوم آقا شیخ عباس قمی استفاده می‌کردیم. از کتاب شریف نهج‌البلاغه نیز خیلی بهره گرفتیم و استفاده کردیم، همچنین از «اصول کافی» و کتاب‌های شیخ صدوق(رضوان‌الله تعالی علیه). دفترچه‌هایی داشتیم که اگر به صورت موضوعی به مطلب مهمی برمی‌خوردیم و طولانی بود آدرسش را یادداشت می‌کردیم و اگر مختصر بود آن را می‌نوشتیم. ولی به صورت کلی بنا بود که خلاصة مطالب را در ذهن بسپاریم و آنهایی را که به ذهن نمی‌ماند بنویسیم تا برای تبلیغ یا سخنرانی به آن منبع مراجعه کنیم.
خاطره‌ای تبلیغی به یاد دارید؟
جواب: بیست ساله بودم که ماه محرم برای تبلیغ به شهری رفتم. یکی از میزبان‌هایی که در طول عمرم دیدم و خیلی برای من جذابیت داشت میزبانی بود که به اندازة چند روحانی کار می‌کرد. این آدم فداکار مجلس را طوری تنظیم می‌کرد تا اوج مجلس برای سخنران باشد و همه ساکت و آرام باشند و خودش هم از اول تا آخر می‌نشست و خوب گوش می‌داد. بعد حرف‌های ما را ضبط می‌کرد. این آدم چنان خوب کار کرده بود که مسئول اطلاعات آن شهر در جمع جلسة فرهنگی آن شهر گفته بود تو بیش از همة ما در این شهر کار فرهنگی کرده‌ای.
بار اول تبلیغ به شهرستان شیراز اطراف فیروزآباد فارس منطقة زنجیران رفته بودم. قبل از انقلاب بود. شاید اولین بار بود که یک روحانی از قم به اون روستا اعزام می‌شد. خدای متعال به من توفیق داد پنج سال محرم و صفر و ماه رمضان به همان محل می‌رفتم که از آغاز، آموزش مسائل قرائت نماز را شروع کردیم. در آن منطقه نماز جماعت برگزار نشده بود.
آیا برای آماده کردن مراسم روضه روند خاصی دارید؟
روضه‌خوانی شگرد خاصی می‌طلبد. خیلی از سخنران‌ها بحثی را مطرح می‌کنند که ربطی به روضه ندارد. روضه‌خوان باید بکوشد مطالبی را پیش از روضه‌خوانی بالای منبر بگوید که با روضه‌اش مرتبط است. برای مثال، وقتی قرار است روضة حضرت علی اکبر خوانده شود بهتر است مطالبی که پیش از روضه گفته می‌شود مرتبط با موضوع جوانان باشد، یا وقتی قرار است هنگام روضه به ماجرای حر اشاره شود پیش‌تر از آن به موضوع توبه و بازگشت از گناه اشاره شود.
به هر حال، بهتر است شروع روضه بی‌مقدمه نباشد. حالا حدیثی در فضیلت گریه و روضه و توسل خوانده شود یا خاطره‌ای از توسل علما گفته شود که جواب دیده‌اند. گاهی نقل یک خاطره بیشتر از خود روضه اثر دارد. شروع روضه نباید بی مقدمه‌چینی باشد و اگر انسان بتواند شعر زیبایی را با صوت و حالت حزن بخواند تا مجلس آماده شود خیلی بهتر است.
نکتة دیگر آنکه باید سعی کنند روضه‌های معتبر بخوانند؛ روضه‌هایی خوانده نشود که در شأن اهل بیت(علیهم‌السلام) نیست. همچنین نباید مصایب را خیلی باز مطرح کنند. خیلی بهتر است که با اشاره و کنایه به سراغ مصایب بروند. همین‌طور بهتر است جاهایی که حق روضه ادا نمی‌شود  و زمینه فراهم نیست خیلی مختصر روضه را بخوانند. گاهی حتی ممکن است به یک سلام به اباعبدالله اکتفا شود. در ضمن بهتر است هنگام روضه خواندن  مستمع را خسته نکنند.
برای روضه‌خوانی از چه منابعی باید استفاده کنیم؟
برای روضه همین کتاب‌های آقا شیخ عباس قمی، «قصة کربلا» از آقای نظری منفرد، «نفس‌المهموم» از آقا شیخ عباس قمی، «ستارگان درخشان» و «سوگ‌نامة آل‌محمد(صلّی‌الله علیه و آله) نوشتة مرحوم اشتهاردی و کتاب‌های شهید دستغیب هم بسیار عالی است. اکثر کتاب‌های ایشان منبرهای ایشان است که چاپ شده است. بنده از کتاب‌های ایشان هم خیلی بهره برده‌ام.