برای دسترسی به محتویات این نشریه از درختواره سمت راست موضوع مورد نظر خود را انتخاب کنید.

«
»
«
»
«
»
  • 1
  • 2
ROKNEWSPAGER ERROR: File not found: images/عکس_کتاب_0011.jpg
«
»
«
»
«
»
«
»
«
»
«
»
«
»
«
»
«
»
«
»

بایسته‌های یک منبر

مصاحبه کننده: مهدی مهدوی عارف
استاد حوزه و دانشگاه: حجه الاسلام و المسلمین ناصر رفیعی
حجت السلام و المسلمین رفیعی  متولد 1344 ه‌ش است. وی سال‌ها از درس خارج حضرات آیات فاضل لنکرانی، جوادی آملی، مظاهری،استادی و معرفت بهره برد.دو جلد تفسیر علمی قرآن، وضع حدیث، اسراف و تبذیر، دو جلد گفتار رفیع از جمله آثار ایشان می‌باشد.او اکنون مدیر گروه شیعه‌شناسی جامعه‌المصطفی و مسئول نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه‌ سمنان می‌باشد. ایشان دارای درجه  دکتری علوم قرآن و حدیث هستند. برخی از  تجربیات وعظ و خطابه‌ای ایشان را در گفتگوی زیر می‌خوانیم.  
از کی سخنرانی را شروع کردید؟
در دوران دبيرستان، سر صف یا توی كلاس ، صحبت مي كردم. غالباً كلاس هاي انشا هم دست من بود.
جامع المقدمات مي خواندم که براي جبهه مبلّغ خواستند. من هم اعلام آمادگي كردم و همان موقع به جبهه رفتم و موفق هم بودم. شروع تبليغ من جسورانه بود. از سخنراني ترس نداشتم. به خودم تلقين نمي كردم كه نمي توانم.
در عرصه تبليغ، محتواسازي را سخت نمي گرفتم. مثلاً بار اول كه تبليغ رفتم، كتاب خصال را با خودم بردم و رواياتش را خواندم و ترجمه كردم و مختصري توضيح دادم و از كتاب داستان راستان شهيد مطهري هم داستاني گفتم.
در اين 25 سال، اشتباه هایی هم داشتم. مثلاً کلمه هایی را اشتباه مي گفتم که به من تذكر می دادند. اگر امروز مي توانم چند ميليون جمعيت را اداره كنم، به خاطر همين 25 سال تجربه، ورود و خروج  به بحث ها و دسته بندي هايي است كه داشته ام.
چه مسيري را از انتخاب موضوع تا اجراي منبر می پیمایید؟
من كلاس روش سخنراني نرفته ام. در زمان آقاي فلسفي، طلبه ها منبر مي رفتند و ايشان ايراد طلبه ها را مي‌گرفت. البته بنده منبري زياد ديده و پاي منبر زياد نشسته ام.
خيلي با روش سخنراني موافق نيستم، بلكه معتقدم روش هر كسي فردي است و قابل القا هم نيست. مثلاً من نمي توانم روش آقاي پناهيان را تقليد كنم. ايشان هم نمي تواند روش مرا تقليد كند.
آن چه من تأكيد دارم این است که بايد به طلبه ها محتواسازي را ياد دهيم. منبري، اول بايد موضوع را تعيین، بعد براي آن موضوع، محتوا را فراهم كند. مثلاً درباره عنوان آزارهاي پيامبر اسلام (صلی الله علیه و آله) آيه ای به عنوان محور موضوع بیان شود. در مورد محتوا اول در قرآن بايد ديد چند آيه درباره اذيت آمده كه مربوط به بحث ماست و آن ها را در برگه كاغذی مي آوريم، قبل از اين كه در فيش بنويسيم. بعد سراغ روايات می رویم و روايات مربوطه را مي آوريم. بعد هم باید ببينيم اين مطالب يك دهه منبر مي شود يا خير.
آن گاه درباره آيه كه محور بحث است، بايد يك يا دو تفسير را هم ديد كه مثلاً ماجرای آزار رساندن به پیامبر و شیوه اذيت ها، چگونه بوده است. بعد هم باید به كتاب هاي تاريخي رجوع  كنيم.
من يك فيش منبر دارم كه متشكل از موضوع عام، خاص، آيه اول منبر و شرح موضوع است. براي هر منبر شش يا هفت ساعت وقت مي گذارم.
آيا نكته های خاصي را هم براي اجراي منبر رعايت مي كنيد؟
مهم ترين عامل براي اجراي منبر، مخاطب شناسي است. گاهي وقت ها مطلبي را آماده مي كنيم و وقتي روي منبر مي نشينيم، مي بينيم مخاطب كشش اين مطلب را ندارد يا از اين مطلب سی درصد براي مخاطب بايد گفته شود. بنابراين، اول باید سؤال شود که مخاطب چه كساني هستند.
البته گاهي بايد مطالب قابل انعطاف باشد، نه اين كه مطالب را خراب كنیم. مثلاً من مي خواهم منبرم را از روي كتاب آقاي جوادي آملي انتخاب كنم. در همين موقع اگر آقاي جوادي آملي پاي منبرم بنشيند، من نمي توانم منبر را خراب كنم و بگويم الان زشت است که چنین موضوعی را مطرح کنم، بلكه انعطاف در مطالب ایجاد می کنم. نبايد ترسيد. تحت تأثير مخاطب، به اين معناست كه منبرش را به گونه اي اجرا كند كه مخاطب بپذيرد. اگر ديده شود كه مخاطبان با هم حرف مي زنند يا به ساعت نگاه مي كنند، بايد بفهمي كه مخاطب مطلب را نمي گيرد كه در اين جا بايد با داستانی، حکایتی يا مطلبي كه جنبه عاطفي دارد، مخاطب را جذب كرد. سخنران بايد مردم را نگه دارد.
كدام كتاب هاي تاريخي را به طلبه ها معرفي مي كنيد؟
كتاب هاي تاريخي قديمي، خارج از حوصله مخاطب است، ولي می شود از پ‍ژوهش ديگران استفاده کرد. برای نمونه، كتاب پنج جلدی پيغمبر و ياران، اثر محمد علي عالمي و یا كتاب شاگردان مكتب ائمه، که سه جلد است یا کتاب مفاخرالاسلام، اثر علي دواني یا شرح حال علما و... می شود بهره برد.
براي تمرين سخنراني چه روشی را به طلبه ها سفارش مي كنيد؟
حفظ موضوعي آيات و روايات. مثلاً درباره نماز، چهار آيه و حديث بايد حفظ باشد. 150 موضوع قرآني آقاي دهقان، الگوی خوبي است. هم چنين روايات عددي و آيات عددي در مورد صفات مؤمنين و... . تنظیم مطالب و دسته‌بندی موضوعات بايد در منبر رعايت شود. براي فرد مبتدي، سه يا چهار مورد حفظ آيه و حديث در هر موضوعی، كافي است.
امروزه چه آسيب هایی منبرها را تهدید می کند؟
آقاي ري‌شهري، در آخر كتاب تبليغ در قرآن، بحثي درباره آسيب شناسي دارد كه سفارش مي کنم طلبه ها آن را بخوانند.
البته آسیب ها چند دسته است که به آن ها اشاره می کنم:
1.     متأسفانه ما محتواي قوي نداريم. همواره در حال مطالعه نیستیم که دليلش هم كثرت منبرهاست.
2.    تبديل شدن منبر به شغل و این‌كه برای آن نرخ تعيين مي شود.
3.    كلاس گذاشتن براي منبر. مثلاً بعضی ها می گویند که با رييس دفترم هماهنگ شود.
4.    تبديل منبرها به سخنان سياسي. البته منظور اين است كه سياست زدگي رخ ندهد و وارد ريز مسائل سياسي نشد، وگرنه صحبت درباره اصل نظام و رهبري اشكالی ندارد.
5.    از دست دادن عفاف كلام در منبر. مثلاً درباره مسائل جنسي، به گونه اي موضوع مطرح مي شود كه عفاف كلام رعایت نمی شود.
از وقتی که در اختیار نشریه شبستان اندیشه گذاشتید متشکریم.