برای دسترسی به محتویات این نشریه از درختواره سمت راست موضوع مورد نظر خود را انتخاب کنید.

«
»
«
»
«
»
  • 1
  • 2
ROKNEWSPAGER ERROR: File not found: images/عکس_کتاب_0011.jpg
«
»
«
»
«
»
«
»
«
»
«
»
«
»
«
»
«
»
«
»

روزهای سپید تبلیغ - بایسته های تبلیغی در ایام اعتکاف

نویسنده و پژوهشگر: رضااخوی

اگرچه اسلام دین انزوا و گوشه‌گیری نیست و حتی به مخالفت با آن پرداخته است، ولی از آنجا که دست و پا زدن در مسائل مادی و مشاغل روزمره با غفلت‌زدگان، تمایل به دنیا و تجمل‌گرایی را در انسان افزایش می‌دهد و گاه آدمی را از یاد حق و روی‌کردن به حقیقت و توجه به امور معنوی بازداشته، به خود مشغول می‌کند، در اسلام برنامه‌ای داوطلبانه برای برطرف ساختن این آفت روحی تدارک دیده شده که اعتکاف نام دارد.1 در این چند سطر موجز، تلاش شده برخی از فضاهای موجود در مراسم اعتکاف ترسیم و سپس به فرصت‌های موجود برای مبلغان دینی در این فرصت طلایی اشاره شود.

فرصت طلایی

قابل انکار نیست که انسان امروزی با توجه به تکنولوژی‌های نوظهور و نیز اشتغالات فراوان و خودساخته زندگي، آرامش معنوی و جسمی خود را تا حد زیادی از دست داده، نیازمند فرصت­هایی است تا در پرتو آن به بازسازی فکری و معنوی خود بپردازد و بلکه گمشده­اش را پیدا كند؛ گمشده­ای که فقط رسیدن به آن، رضایت و آرامش را بدو هدیه خواهد نمود؛ از این­رو همه‌جا به دنبال گمشده­اش خواهد بود تا نشانی از او بیابد.

گمشدة حقیقی انسان‌ها قرب الهی و نور معنویت است. به همین منظور انسان‌ها دنبال فرصتی هستند تا خلوتی به دست آورده، به دور از وابستگی­های عادت­وار به رایانه و تلویزیون و تلفن همراه و...، با خود بیندیشند و یک‌بار دیگر نقشه راه زندگی را مرور كنند. در اين ميان اعتکاف فرصتی طلایی و خلوتی ناب برای اندیشیدن و یافتن گمشده خود است. فرصتی که مبلغان دینی می‌توانند ره‌یافتگان به این حریم را دستگیری نموده، با ارائه راهکارهای عملی معنوی، به بازگشت به خویش و بریدن از بارهای اضافه­ای که بر دوش خود گذارده­اند، فرا خوانند و آرامشی پیوسته برای آینده­شان به آنان هدیه کنند.

زمزمه­های عارفانه

اعتکاف استفاده از خلوتی فارغ از همه دنیا و زیبايی­ها و تعلقاتش است تا بتوان در پرتو آن به شناخت جدیدی از خود و خدا رسید و خلأ ایجاد‌‌شده بین خود و خدا را با زمزمه‌های عارفانه و عبادت‌های عاشقانه و بازگشتی خالصانه پُر كرد. اعتکاف اعترافی است به گم‌شدن و گم‌کردن دوست و درخواستی است برای بازگشت. چه زمینه و فرصتی بهتر از این برای مبلغان دینی که با تقویت بُعد معنوی و نشان‌دادن جایگاه و شأن واقعی انسان او را از غرقاب مادیات و گرداب شهوات باز دارند و حقیقت وجودی انسان را بار دیگر واگویه كنند.

خانه‌تکانی

اعتکاف را هرطور که معنا کنیم، باید خانه‌تکانی دل از اغیار صورت گیرد. اگر هم معنای لبث، توقف و مکث است، باید درنگ و مکثی کرد که در این دل که حریم کبریایی است، چه کسانی را راه داده‌ا­یم که نباید راه می‌دادیم؟ اگر هم به معنای توجه به چیزی و همراهی با آن یا رویکرد به چیزی با توجه و مواظبت باشد، باز هم باید توجه کرد که با قلب خود چه کرده ایم؟ قلبی که از آنِ خدا بود و اینک غیر او هم حضور دارد.

این روزهای روشن خدا (ایام البیض) فرصتی است دوباره برای دل بریدن از غیر خدا و دل سپردن به پروردگار مهربانی که خیلی وقت ها فراموش شده است؛ خدایی که خانه‌ای جز قلب مؤمنان ندارد. همان‌گونه که امام صادق­ (ع) فرمود: «القلبُ حَرَم الله فَلا تُسکِن حَرَمَ اللهِ غَیرَ الله؛ قلب حرم خداوند است، پس در حرم و خانة او غیر او را ساکن مکن».2

به هر روی، باید توقفی نمود و بارهای اضافی را دور ریخت و سبکبال و پرسرعت به حرکت ادامه داد؛ اعتکاف یعنی همین! یعنی خود را سبکبار و سبکبال از بار گناهان كنيم؛ از بار تعلقات بی‌حساب و کتابی که فقط سنگینی ما را بیشتر و حرکت ما به سوی خداوند را کندتر می‌کنند.

به راستی چه کسی بالاترین وظیفه را در این عرصه دارد؟ مگر بارها نخوانده‌ایم و برای ما نگفته‌اند که بسیاری از علمای وارسته که گاه با یک نگاه یا تنها با ترنم یک جمله از انفاس قدسی­شان، دور افتادگان از قرب الهی را به درنگ در گذشتة خویش کشانده، افقی روشن و معنوی برایشان ترسیم نموده، مسیر زندگانی آنان را به معنویت و سعادت ختم کرده­اند. مبلغان امروزی نیز چنین هستند و باید باشند. در واقع باید اذعان نمود که مبلغ با‌کیاست در این فرصت طلایی می­تواند حلقه وصل مولا و بندگانی ـ به ویژه جوانانی ـ باشد که کشش­های عاطفی گناه‌آلود، آنان را از یار حقیقی دور ساخته است.

آخرین نکته

البته فرصت‌های تبلیغی فراوان دیگری در روزهای اعتکاف وجود دارد که تشریح اعمال وارد شده درباره این روزها، ارتباط و انس با جوانان و نوجوانان در مراسم معنوی اعتکاف و زمینه‌سازی برای ارتباطات بعدی در راستای تربیت نسل آینده، تشریح و تبیین دستاوردهای انقلاب اسلامی و... از جمله آنهاست.

نکته­ای که نباید از آن غفلت نمود، این است که همان‌گونه که افراط و تفریط در تمام کارها مذموم است، در این فضای تبلیغی نیز باید مراقب آفت­های احتمالی بود و مبلغ گرامی باید مراقبت كند که در مسیر پند و اندرز افراط را تا بدانجا نکشاند که فرصت عبادت و تفکر را از حاضران در مراسم معنوی اعتکاف سلب كند و فقط به دنبال یافتن گمشدگان باشد و خود در پایان اعتکاف دست خالی بماند. همچنین پرهیز از گفت‌و‌گوهای اضافي، استفاده بیش از حد از تلفن همراه و... از آفاتی است که خدای ناکرده، فرصت تبلیغی اعتکاف را با چالش جدی مواجه خواهد كرد.

وآخر دعوانا ان الحمدلله رب العالمین

رضا اخوی

 

پي نوشت‌ها‌:

1. خراساني، محمد‌جواد؛ اعتكاف در اسلام؛ قم: نورالاصفيا (1381)؛ ج1، ص8.

2. مجلسي، محمد‌باقر؛ بحارالانوار؛ ج70، ص25.