برای دسترسی به محتویات این نشریه از درختواره سمت راست موضوع مورد نظر خود را انتخاب کنید.

«
»
«
»
«
»
  • 1
  • 2
ROKNEWSPAGER ERROR: File not found: images/عکس_کتاب_0011.jpg
«
»
«
»
«
»
«
»
«
»
«
»
«
»
«
»
«
»
«
»

گزارشی از یک کتاب وحدت بخش «المراجعات» مکتوبات علامه شرف‌الدین با رئیس وقت الازهر مصر

گردآورنده: حسین فروغی

 

«به: علامه بزرگوار شیخ عبدالحسین شرف الدین

از: شیخ سلیم بشری

من هم اکنون در کنار دریای بی‌کران علم تو ایستاده‌ام و اجازه می‌خواهم که خود را در امواج آن اندازم و در ان فرو روم و از دُرهای گران‌بهای آن به دست آورم. اگر اجازه دهی در مطالب غامض و مشکلاتی که مدت‌هاست در سینه‌ام خلجان می‌کنند غوص کنیم و اگرنه اختیار با توست.» (ششم ذی‌القعده، 1329قمری)

                                         ***

مجموعة مکاتبات میان علامه شیخ عبدالحسین شرف الدین(1290-1337قمری) و شیخ سلیم بشری(... - 1335قمری) نشان می‌دهد که برای رسیدن به وحدت، بدون گذر از بی‌راهه‌ها نیز مقصد را می‌توان جست.

این مکاتبات میان دو عالم رخ داده که یکی رئیس وقت دانشگاه الازهر مصر و دیگری از بزرگان خطة جبل عامل است. این دو بسیار کوشیده‌اند تا از مسیر حق و حقیقت خارج نشوند و مصداق آیة شریفه باشند که می‌فرماید: «بشارت ده به آن بندگان من كه به سخن، گوش فرا مى‏دهند و بهترين آن را پيروى مى‏كنند. اينانند كه خدا بر ايشان راه نموده و اينانند همان خردمندان.»(1)

سید شرف الدین موسوی شیعه و شیخ سلیم بشری از اهل سنت هستند. کسی که بی‌توجه به به مذهب این دو عالم، نامه‌هایشان را می‌خواند از خواندن ابتدای نامه‌هایشان که به سلام و احوال‌پرسی اختصاص دارد گمان می‌کند نامه‌های دو دوست قدیمی را در برابر خود می‌بیند؛ دو دوستی که جز حفظ حرمت و رعایت حق یکدیگر اندیشه‌ای در سر ندارند. خلاصه اینکه شرح گفت‌وگوهای میان این دو عالم شیعه و سنی تمام ساختارهای ذهنی ما را از آنچه تاکنون دیده‌ایم و شنیده‌ایم دگرگون می‌سازد و بهترین مصداق و الگو برای تقریب مسلمانان را نشان می‌دهد.

این دو عالم اولین بار در سال 1329 قمری یکدیگر را در مصر ملاقات کردند و به درخواست شیخ سلیم ادامة گفت‌وگوها را با نوشتن نامه پی گرفتند.(2) اولین مکاتبه با متن نامه‌ای آغاز می‌شود که در ابتدای کلام آمد و این بذر که شیخ سلیم آن را درسرزمین معرفت کاشت به دست سید شرف‌الدین سیراب ‌شد و در نتیجه 112 نامة همراه با خِرد و معرفت به دست آمد که مجموع این نامه‌ها را سید در کتابی با عنوان «المراجعات» گرد آورد. این کتاب تاکنون بارها در کشورهای مختلف به چاپ رسیده و هنوز نیز مقام و منزلت خود را حفظ کرده است.

سیر پرسش‌های مطرح شده در این کتاب بر اساس دو محور تقسیم می‌شود:

1. رهبری مذهبی؛

2. رهبری عمومی.

در محور اول شیخ سلیم دربارة چرایی عدم تبعیت شیعه از مذاهب جمهور، پاسخ به پرسش‌هایی پیرامون این موضوع را جست‌وجو می‌کند و سید نیز در مقام جواب، تعبد شیعه در پیروی در اصول و فروع دین از ائمه را بر اساس ادلة شرعی می‌داند و پیرامون آن همراه با استدلال توضیح می‌دهد. اشاره به حدیث ثقلین، حدیث سفینة نوح و باب حطه از جمله استدلالاتی است که مرحوم سید به آنها اشاره می‌کند.

در محور دوم نیز چنان‌که از عنوان آن پیداست سؤالات شیخ بیشتر پیرامون رهبری عمومی پس از پیامبر است و سید نیز دلایل و براهین گوناگونی از کتاب‌های تاریخی و حدیثی اهل تسنن را بر خلافت امیرمؤمنان علی(علیه السلام) شاهد می‌آورد.

در این بخش به واقعة غدیر، حدیث وراثت و آنچه امیرمؤمنان دربارة حقانیت خود در مسئلة خلافت به مناسبت‌های گوناگون به آنها احتجاج نموده اشاره شده است.

این کتاب به زبان عربی است که استاد محمد جعفر امامی آن را به زبان فارسی با عنوان «رهبری امام علی(علیه السلام) در قرآن و سنت» برگردانده و انتشارات اسوه آن را در 447 صفحه منتشر کرده است. حجت‌الاسلام مروج خراسانی نیز ترجمة استاد محمدجعفر امامی را بازنویسی کرده و انتشارات بنیاد معارف اسلامی آن را با عنوان «حق‌جو و حق‌شناس» در 414صفحه و به صورت پرسش و پاسخ به زیور طبع آراسته است. تعلیقات و پاورقی‌های موجود در نسخة اخیر، اسناد و منابعی را در اختیار می‌نهد که سید از آنها نقل کرده است.

در پایان، به بخشی از گفت‌وگوی این دو عالم در پایان این کتاب اشاره می‌شود:

به: علامه شیخ عبدالحسین شرف الدین

از: شیخ سلیم بشری

من سخنان شما را با دقت بررسی کردم و سخت در جستجوی پیدا کردن ایرادات آن بر آمدم، ولی سراسرِ آن مرا در اعجاب و شگفتی وصف‌ناکردنی قرار داد. من پیش از آن‌که با شما ارتباط پیدا کنم دربارة شیعه در اشتباه بودم و این اشتباه به خاطر اخبار نادرستی بود که از اراجیف‌گویان شنیده بودم اما هنگامی که خداوند توفیق ملاقات با شما را عطا کرد به پرچم هدایت دست یافتم و چراغ روشنی‌بخش تاریکی را یافتم. چه نعمت بزرگی خداوند در اثر این ملاقات به من عنایت کرد و چه محبت و نعمت نیک و گران‌بهایی را شما در اختیار من قرار دادید.

(1جمادی 1330)

«به: شیخ سلیم بشری

از: سید عبدالحسین شرف الدین

شهادت می‌دهم که تو بر این امر آگاه شدی بدون آنکه تعصبات و اغراض شخصی را در بحث دخالت دهی، حلم و صبر تو پایان نپذیرفت و...» (دوم جمادی الثانی1330قمری)

منابع:

  1. «فَبَشِّرْ عِبادِالَّذينَ يَسْتَمِعُونَ الْقَوْلَ فَيَتَّبِعُونَ أَحْسَنَهُ أُولئِكَ الَّذينَ هَداهُمُ اللَّهُ وَ أُولئِكَ هُمْ أُولُوا الْأَلْبابِ» (زمر، آیة17-18)
  2. حق جو و حق شناس، ص8.