برای دسترسی به محتویات این نشریه از درختواره سمت راست موضوع مورد نظر خود را انتخاب کنید.

«
»
«
»
«
»
  • 1
  • 2
ROKNEWSPAGER ERROR: File not found: images/عکس_کتاب_0011.jpg
«
»
«
»
«
»
«
»
«
»
«
»
«
»
«
»
«
»
«
»

گزارشی از یک کتاب- «صلح الحسن» ترجمه رهبر فرزانه انقلاب(مدظله)

گردآورنده:حسین فروغی

همواره در زندگی پیامبران و ائمة بزرگوار (علیهم السلام) نقطه‌های حادثه‌خیز و حرکت‌هایی بوده است که نه تنها برای ما که پس از قرن‌ها به آن وقایع می‌نگریم بلکه برای آنها که در زمان خود آن بزرگواران می‌زیسته‌اند نیز سؤال و شبهه بوده است. داستان صلح امام حسن(علیه السلام) نیز از جملة آن حوادث است. در تاریخ این واقعه نیز به دو گروه از افراد برمی‌خوریم: آنهایی که یا بر اساس بصیرت و فهم زمان خود یا با پرسش از ولی زمان یا بر اساس بینة «أهل البیت أدری بما فی البیت» و بدون هیچ گفت‌وشنودی هدف از این تصمیم امام مجتبی(علیه السلام) را دریافتند و آن را بهترین تصمیم در آن شرایط دانستند و گردن نهادند و دستة دیگر آنهایی که چون همیشه با تنزل یا تصاعد از خط مستقیم ولایت به کژی گراییدند و آن حضرت را با تهمت‌های ناروا به عافیت‌طلبی و سازش‌کاریِ از روی ترس متهم کردند.

البته این دو عقیده محصور زمان خویش نبود و تا سال‌ها همواره مطرح بود و در آن‌باره بسیار هم قلم فرسودند. در این میان عالمان دین و روشن‌گران مسیر حق که راه خلفای معصوم را مماثل پیغمبر اکرم(صلّی الله علیه و آله) بر پایة «لا ینطق عن الهوی» می‌دانستند، سؤالات و شبهاتی را گردآوردند که پیرامون این موضوع مطرح می‌شد و به فراخور حال با دلایل عقلی و نقلی بدانها پاسخ گفتند. از میان آن آثار، کتاب گران‌قدر «صلح الحسن» تألیف شیخ راضی آل‌یاسین اثری بسیار فاخر با اسلوبی متین و مستدل جایگاه والایی دارد تا آنجا که امام سیدعبدالحسین شرف‌الدین که در میان علمای خطة جبل عامل زبان‌زد است در مقدمه‌ای که بر این کتاب نوشته است آن را این‌گونه ارزیابی می‌کند: «بر فصول درخشنده‌ای چند (از این کتاب) واقف آمدم و آن را به راستی در کاوش‌گری و باریک‌بینی و میانه‌روی و هم در قاطعیت بیان و استدلال و ریزه‌کاری و تتبع و پرهیز و احتیاط در نقل گفتارها... در عین روانی اسلوب و انسجام سخن و رسایی، در آنجا که سخن به ایجاز گفته... درست همانند مؤلف بزرگوارش یافتم... هیچ‌کدام از بزرگان دین، در این موضوع مهم،کوششی را که او در فراهم‌ آوردن این کتاب منحصر به فرد و بی‌نظیر مبذول داشت، به کار نبرده است.»

مرحوم شیخ راضی این کتاب را در سه فصل و یک تتمه به صورت موجز جمع‌بندی کرده است:

فصل اول با عنوان پیش‌گفتار که به معرفی و نقل حکایت‌های منقول دربارة ویژگی‌ها و خصلت‌های نیکوی امام حسن مجتبی(علیه السلام) چون احسان و بخشندگی او اختصاص داده شده است و به مناسبت، نام تعدادی از کتاب‌هایی را یاد می‌آورد که اختصاصاً موضوع زندگی حضرت را بررسی کرده‌اند. کتاب‌هایی مانند «صلح‌الحسن» اثر عبدالرحمن بن‌کثیر یا «قیام‌الحسن» اثر هشام بن‌محمد صائب از این شمارند.

فصل دوم شرح و تبیین موقعیت سیاسی زمانة حضرت را به عهده دارد و در این فصل فضای پیش و پس از بیعت مردم با امام حسن مجتبی(علیه السلام) به شکل کاملاً مستدل به تصویر درآمده است.

در بخشی از این فصل، مؤلف به نقل از شرح نهج‌البلاغة ابن ابی‌الحدید معتزلی نامه‌ای از حضرت مجتبی(علیه السلام) خطاب به معاویه را ذکر می‌کند و پس از آن در پاسخ به این شبهه که برخی کوردلان بر آن اساس امام را عافیت‌طلب معرفی کرده‌اند، می‌نویسد: «چنان‌که می‌بینید پایانِ‌ نامه آشکارا متضمن تهدید به جنگ است و امام چاره‌ای جز این نداشت.»

فصل دوم با ذکر تعداد و اشخاص سپاه امام ادامه پیدا می‌کند و با بخشی با عنوان «سیمای صلح» که به گردآوری بخش‌هایی از تواریخ گوناگون اختصاص دارد، تأثیرات و بازتاب‌های صلح در میان سپاه حضرت را یادآوری می‌کند و می‌نویسد: «امام در شرایطی صلح کرد که (زمان) گنجایش هیچ کار دیگری به جز صلح را نداشت و نقطة تفاوت میان او و برادرش حسین(علیهماالسلام) اینجاست.»

در بخش سوم که شیخ راضی عنوان آن را «صلح» نامیده، به انگیزه‌های صلح در دو جبهه و ذکر و بررسی متن قرارداد میان حضرت مجتبی(علیه السلام) و معاویه پرداخته است؛ قراردادی که حضرت به وسیلة آن، نقاب از چهرة کریه بنی امیه کنار زد و مقدمه را برای حرکت سیدالشهدا(علیه السلام) فراهم آورد. مفاد این تعهدنامه بهترین شاهد بر مدعای سیدشرف‌الدین است، آنجا که می‌گوید: «قیام کربلا پیش از آنکه حسینی باشد حسنی است.»

در تتمة کتاب با عنوان «آخرین گفتار» مقایسة کوتاهی میان شرایط زمانی امام حسن و امام حسین(علیهما السلام) صورت داده است. نتیجه‌گیری شیخ در این بخش را در یک جمله می‌توان خلاصه کرد: حسنین(علیهما السلام) در دو مسیر یک هدف را دنبال کردند و آن هدف چیزی نبود جز تمیز میان اسلام ناب و آنچه را بنی‌امیه به عنوان اسلام معرفی کرده بودند.

رهبری فرزانه انقلاب(مدظله العالی)، مترجم این کتاب، در بیان علت‌العلل آشفتگی‌های آن زمانه نوشته‌اند: «من نسبت به مسئلة صلح امام حسن(علیه السلام) سال‌های متمادی حساس و علاقه‌مند بودم. کتاب‌های متعددی در این زمینه مطالعه کردم یادداشت‌ها و نوشته‌های زیادی داشتم، کتاب مرحوم شیخ راضی را ترجمه کردم... بنده در قضاياى تاريخ اسلام اين مطلب را مكرّراً گفته‏ام كه چيزى كه امام حسن‏ مجتبى(عليه ‏السلام) را شكست داد، نبودن تحليل سياسى در مردم بود. مردم، تحليل سياسى نداشتند... والّا همة مردم كه بى‏دين نبودند. ... يك شايعه دشمن مى‏انداخت فوراً اين شايعه همه جا پخش مى‏شد و همه آن را قبول مى‏كردند

ترجمة فارسی این کتاب با عنوان «صلح امام حسن(علیه السلام)، پرشکوه‌ترین نرمش قهرمانانة تاریخ»، در 470 صفحه و به قلم شیوای رهبر معظم انقلاب توسط انتشارات دفتر نشر فرهنگ اسلامی تاکنون بارها تجدید چاپ شده است.