«
»
  • 1
  • 2
«
»
  • 1
  • 2
  • 3
«
»
«
»
«
»
«
»
«
»
«
»
«
»
«
»
«
»
«
»
«
»
«
»
«
»
«
»
«
»
«
»
«
»
«
»
«
»
«
»

مهار‌ت‌های صدا - تنفس در مداحی

 

 

پژوهشگر و نویسنده: استاد محمد ملاآقایی‌روزبهانی

صدای خوب و صدایی که بتوان به راحتی نغمه‌ها و دستگاه‌ها را اجرا کرد، دارای چند ویژگی است: 1. نفس‌گیری صحیح؛ 2. قدرت صدا؛ 3. تحریرها؛ 4. شناخت نُت‌ها؛ 5. کشش‌ها؛ 6. ملاحت.

تنفس صحیح هنگام خواندن

تنفس همیشه باید از راه بینی صورت گیرد؛ زیرا درون حفرة بینی مخروط‌های وارونه وجود دارد که از خود مخاط ترشح می‌کنند و باعث مرطوب شدن حنجره می‌شوند. تنفس صحیح هنگام خواندن باعث می‌شود صدا دیرتر خسته شود و نالشی (خارج شدن) صورت نگیردٰ، تحریرها به خوبی اجرا شود و از همه مهم‌تر، هوای ذخیره شده بهینه مصرف شود.

با تنفس صحیح، انعطاف‌پذیری دیافراگم افزایش می‌یابد. در غیر این صورت با سفت و محکم شدن دیافراگم، عضلات گردن و بالاتنه خواننده منقبض می‌شود و در پی آن خستگی مفرط و درد ناشی از آن روی تارهای صوتی و قفسه سینه برای مداح پیش خواهد آمد.

بسیاری از مداحان هنگام اجرا به صورت کوتاه و نا‌منظم تنفس می‌کنند، به طوری که با وارد شدن جریان هوای بسیار زیاد، تارهای صوتی نمی‌توانند به درستی مرتعش شوند. در نتیجه کوک و صدای مداح نامطلوب و دیافراگم سخت می‌شود، قفسه سینه و شانه‌ها به بالا کشیده و عضلات گردن و کتف منقبض می‌شود. برای اجرا و خواندن، مهارت در دو امر ضروری است: فرم صحیح بدن و حمایت نفس که ما با آن‌ها به طور هم‌زمان سر و کار خواهیم داشت. بهترین حمایت بدون فرم صحیح بدن به دست نمی‌آید؛ بنابراین وقتی خواننده از فرم صحیح بدن خود مطمئن است، می‌تواند حمایت نفس و کنترل آن را که برای خط آوازی بسیار مهم است فرا گیرد و حفظ کند.

دو عامل مهم و اساسی در افزایش نفس عبارتند: از 1. تقویت عضلاتی که در خواندن استفاده می‌شود. 2. داشتن هماهنگی در مراحل تنفس. برای مداح و خواننده دانستن اینکه دقیقاً کدام قسمت‌های بدن در کنترل تنفس دخالت دارند، بسیار مهم است؛ مثلاً دیافراگم، حفرة گلویی و عضلات شکمی، از اعضای اصلی سیستم هوازی بدن هستند که باعث می‌شوند هوا با سرعتی متعادل از دهان خارج شود و خط آوازی زیبایی را کنترل کند. کنترل نفس، در خواندن نسبت به صحبت کردن به هماهنگی بیشتر و بالاتری بین دیافراگم و عضلات شکمی نیاز دارد. متخصصین معتقدند (دکتر هنری هالینشید) کنترل دقیق بازدم همانند خواندن به میزان هماهنگی مطلوب بین عضلات شکمی و دیافراگم نیاز دارد و این تکنیک به خودی خود نمی‌تواند به بهترین شکل به نتیجه برسد؛ اما تلاش متمرکز برای هماهنگ ساختن عضلاتی که هنگام خواندن فعال می‌شود، ممکن است به نتیجه برسد.

یک تمرین

نفس‌گیری با سینه برآمده

نفس‌گیری بالا طوری که شانه‌ها به بالا بروند تکنیک نفس‌گیری نادرستی است. با فرض اینکه سینه پهن و قفسه سینه بالا باشد نه افتاده ـ شانه‌ها باید هم‌سطح باشند و هنگام ورود هوا به شش‌ها نباید بالا بروند ـ قسمت‌های شکمی به طور واضحی باز می‌شوند. وقتی هوا وارد شش‌ها می‌شود نباید هیچ صدایی شنیده شود. این عمل با رها و وارد کردن جریان هوا به بدن در قسمت‌های شکمی انجام می‌گیرد. دیافراگم می‌افتد و فشار هوای خارج، هوا را به درون شش‌ها وارد می‌کند. با ادامه تمرینات تنفسی سرانجام احساس می‌شود سینه و همین‌طور پایین قفسه سینه و کمر منبسط شده است. نفس‌گیری بالا از طرف دیگر تقریباً همیشه به صدا فشار می‌آورد و معمولاً باعث کشیدگی عضلات گردن می‌شود که بر تمام بدن تأثیر می‌گذارد.

نفس‌گیری با بهترین تکنیک که در بالا به آن اشاره شد و بعداً نیز با جزئیات بیشتر دربارة آن بحث خواهیم کرد، قدرت خواندن جملات طولانی را به خواننده می‌دهد و همین‌طور توانایی استفاده از طیف وسیعی از رنگ‌ها و دینامیک‌ها را در اختیار خواننده قرار می‌دهد.

در ادامه به قدرت و ارتفاع صدا خواهیم پرداخت.

پی‌نوشت:
1- بحث نفس‌گیری بحث بسیار حساس، مهم و پیچیده‌ای است که علاقه‌مندان می‌توانند برای مطالعه بیشتر به کتاب آهنگ سماع نوشته این‌جانب و کتاب تکنیک آواز نوشتة لارا برانینگ هندرسون ترجمة خانم‌ها لیلا و لیدا خانی که بسیار پربار و پرمحتوا است مراجعه کنند.