برای دسترسی به محتویات این نشریه از درختواره سمت راست موضوع مورد نظر خود را انتخاب کنید.

«
»
«
»
«
»
  • 1
  • 2
ROKNEWSPAGER ERROR: File not found: images/عکس_کتاب_0011.jpg
«
»
«
»
«
»
«
»
«
»
«
»
«
»
«
»
«
»
«
»

تبليغ تفسير محور 7 - قرآن، منظومه ای برای زندگی

محقق: حمید جلالی

 

بهترین روش ها در بیان و ارائه مفاهیم دینی و قرآنی، روش هایی است که علاوه بر تناسب با مخاطب و نیازهایش، او را با منبع اصلی این معارف نیز آشنا کرده و پیوند دهد.
یکی از روش هایی که می توان به وسیله آن به ارائه معارف قرآنی پرداخت، روش منظومه ای است. در این روش آیات مختلف در یک موضوع، جمع آوری شده و چینش دقیق و منظمی به آیات داده می شود. اصول این روش و مراحل اجرای آن را می توان اینگونه دسته بندی کرد: مقدمه، انتخاب موضوعی که دارای افراد با مصادیق متفاوت باشد، گزینش آیات مورد نظر و مرتب نمودن آن ها، تبیین و تفسیر آیات.
از ویژگی های این روش می توان به تنوع و جذابیت، دوام و استقرار مطلب در ذهن مخاطب و همچنین ترغیب مخاطب برای رسیدن به مقصد با توجه به سیر صعودی و نزولی این روش اشاره کرد.
به عنوان نمونه می توان چینش آیات مربوط به قسم در قرآن مورد بررسی قرار داد. بدین صورت که برخی از آیات قرآن کریم تنها شامل یک قسم هستند مانند «وَالْعَصْرِ* إِنَّالْإِنْسَانَ لَفِي خُسْرٍ»﴿العصر،1و2﴾ برخی مواقع دو قسم پشت سر هم قرار می گیرد مانند «وَ الضُّحَى‌ * وَاللَّيْلِ إِذَاسَجَى‌* مَاوَدَّعَک َرَبُّکَ وَمَاقَلَى‌« ﴿الضحى‏،1- 3﴾ برخی مواقع این تعداد به سه قسم می رسد مانند «وَ اللَّيْلِ إِذَا يَغْشَى‌ * وَالنَّهَارِإِذَاتَجَلَّى‌* وَمَاخَلَقَ الذَّکَرَوَالْأُنْثَى‌* إِنَّ سَعْيَکُمْ لَشَتَّى‌» ﴿الليل‏،1- 4﴾ البته این پایان تکرار قسم ها در آیات نیست و با نگاهی دقیق می توان چهار قسم مانند «وَ التِّينِ وَ الزَّيْتُونِ‌ * وَ طُورِ سِينِينَ‌ * وَ هذَاالْبَلَدِالْأَمِينِ‌* لَقَدْ خَلَقْنَا الْإِنْسَانَ فِي أَحْسَنِ تَقْوِيمٍ» ﴿التين‏،1- 4﴾ یا پنج قسم را در آیاتی پشت سر هم مشاهده نمود مانند «وَ الْفَجْرِ * وَ لَيَالٍ عَشْرٍ * وَ الشَّفْعِ وَ الْوَتْرِ * وَ اللَّيْلِ إِذَا يَسْرِ * هَلْ فِي ذلِکَ قَسَمٌ لِذِي حِجْرٍ» ﴿الفجر،1- 5﴾.
این قسم ها ادامه پیدا می کند تا جایی که تعداد قسم ها به11 مورد می رسد. این تعداد قسم را در سوره مبارکه شمس می توان مشاهده نمود «وَالشَّمْسِ وَضُحَاهَا*وَالْقَمَرِإِذَاتَلاَهَا*وَالنَّهَارِإِذَاجَلاَّهَا*وَاللَّيْلِ إِذَايَغْشَاهَا*
وَالسَّمَاءِوَمَابَنَاهَا*وَالْأَرْضِوَمَاطَحَاهَا* وَنَفْسٍ وَمَاسَوَّاهَا* فَأَلْهَمَهَافُجُورَهَاوَتَقْوَاهَا»﴿الشمس‏، 8﴾
وقتی سخن از 11 قسم پیاپی، آن هم از سوی خداوند متعال است مشخص می شود است که مطلب فوق العاده مهم است و همین مخاطبان را برای شنیدن سخن اصلی مشتاق و بی تاب می کند. خداوند متعال بعد از ذکر این قسم ها می فرماید رستگاری و فلاح برای انسان است البته اگر خود را تزکیه کند. ولی اگر فردی جایگاه خود را نشناخت و نفسش را به گناهان و سرپیچی ها آلوده نمود، نومید و محروم خواهد شد.
این نمونه ای از ارائه بحث به روش منظومه ای بود که اگر به خوبی از سوی سخنران ارائه شود و فضا سازی پیرامون بحث در به درستی سامان یابد، جذابیت و تاثیر زیادی بر مخاطبان خواهد داشت.البته این روش منظومه ای، شیوه اجرای دیگری نیز دارد بدین صورت که در این روش هنگام تفسیر یک آیه، بحث را روی یک موضوع خاص برده و پس از بررسی آن موضوع در آیات مختلف، در انتها به تفسیر آن موضوع در آیه مورد بحث می پردازیم.
مراحل اصلی اجرای این روش عبارتند از: انتخاب آیه، انتخاب موضوع از آیه، بررسی آن موضوع در آیات مختلف، بازگشت به آیه. برای روشن تر شدن بحث، یک نمونه نیز از این روش اجرا را به اختصار مورد بررسی قرار می دهیم.
«کِتَابٌ أَنْزَلْنَاهُ إِلَيْکَمُبَارَکٌلِيَدَّبَّرُواآيَاتِهِوَلِيَتَذَکَّرَأُولُواالْأَلْبَابِ؛ اینکتابیاستپربرکتکهبرتونازلکرده‌ایمتادرآیاتآنتدبّرکنندوخردمندانمتذکّرشوند!»﴿ص‏، 29﴾ خداوند در این آیه شریفه قرآن را کتابی «مبارک» خوانده است و آن را با این وصف توصیف نموده است. اما خداوند در قرآن کریم چه چیزهای دیگری را با عنوان «مبارک» نامیده است؟ بررسی آیات این کتاب آسمانی نتایجی را برای ما مشخص می کند که از این قرار است:
1.    خداوند متعال: «تَبَارَکَالَّذِينَزَّلَالْفُرْقَانَعَلَىعَبْدِهِلِيَکُونَلِلْعَالَمِينَنَذِيراً؛ زوالناپذیروپربرکتاستکسیکهقرآنرابربنده‌اشنازلکردتابیم‌دهندهجهانیانباشد.» ﴿الفرقان‏، 1﴾
2.    باران، آب مبارک: «وَ نَزَّلْنَا مِنَ السَّمَاءِ مَاءً مُبَارَکاً فَأَنْبَتْنَا بِهِ جَنَّاتٍ وَ حَبَّ الْحَصِيدِ؛ وازآسمان،آبیپربرکتنازلکردیم،وبوسیلهآنباغهاودانه‌هاییراکهدرومی‌کندرویاندیم،» ﴿ق‏، 9﴾
3.    زمین مبارک: «وَقُلْرَبِّأَنْزِلْنِيمُنْزَلاًمُبَارَکاًوَأَنْتَخَيْرُالْمُنْزِلِينَ‌؛ وبگو: «پروردگارا! مارادرمنزلگاهیپربرکتفرودآر،وتوبهترینفرودآورندگانی!»﴿المؤمنون‏، 29﴾
4.    کعبه، زمین مبارک: «إِنَّأَوَّلَبَيْتٍوُضِعَلِلنَّاسِلَلَّذِيبِبَکَّةَمُبَارَکاًوَهُدًىلِلْعَالَمِينَ‌؛ نخستینخانه‌ایکهبرایمردم (ونیایشخداوند) قراردادهشد،هماناستکهدرسرزمینمکّهاست،کهپربرکت،ومایههدایتجهانیاناست.» ﴿آل‏عمران‏، 96﴾
5.    حضرت عیسی، انسان مبارک: «وَجَعَلَنِيمُبَارَکاًأَيْنَمَاکُنْتُوَأَوْصَانِيبِالصَّلاَةِوَالزَّکَاةِمَادُمْتُحَيّاً؛ ومرا -هرجاکهباشم- وجودیپربرکتقرارداده؛وتازمانیکهزنده‌ام،مرابهنمازوزکاتتوصیهکردهاست!» ﴿مريم‏، 31﴾
6.    قرآن، کتاب مبارک: «کِتَابٌأَنْزَلْنَاهُإِلَيْکَمُبَارَکٌلِيَدَّبَّرُواآيَاتِهِوَلِيَتَذَکَّرَأُولُواالْأَلْبَابِ»
وقتی به موارد کاربرد این کلمه از سوی خداوند متعال نگاه می کنیم متوجه می شویم که «مبارک» هر چیز دارای ارزش بوده و نیکو است. زمین خوب زمین مبارک است، آب، خانه و انسان خوب نیز باید مبارک باشد. قرآن نیز یکی از صفاتش همین مبارک بودن است و ارزش آن به همین مبارکی اش است. هر انسانی نیز می تواند مبارک باشد و به گونه ای زندگی کند که برای دیگران چنین وصفی پیدا کند. اما راه کسب برکت چیست؟ قرآن کریم این نکته را نیز در قالب آیه ای متذکر شده است. آنجا که کلید طلایی رسیدن به برکت الهی را ایمان و تقوی معرفی می کند. «وَلَوْأَنَّأَهْلَالْقُرَىآمَنُواوَاتَّقَوْالَفَتَحْنَاعَلَيْهِمْبَرَکَاتٍمِنَالسَّمَاءِوَالْأَرْضِوَلٰکِنْکَذَّبُوافَأَخَذْنَاهُمْبِمَاکَانُوايَکْسِبُونَ؛ واگراهلشهرهاوآبادیها،ایمانمی‌آوردندوتقواپیشهمی‌کردند،برکاتآسمانوزمینرابرآنهامی‌گشودیم؛ولی (آنهاحقرا) تکذیبکردند؛ماهمآنانرابهکیفراعمالشانمجازاتکردیم.»﴿الأعراف‏، 96﴾
روش منظومه ای در ارائه مفاهیم قرآنی یکی از روش های مناسب برای تبیین دقایق معارف اسلام برای مخاطبان است و با یک انتخاب موضوعی مناسب و مورد نیاز مخاطب، می تواند جذابیت زیادی برای او ایجاد کند.خصوصا ایجاد سوال در میانه این روش و درگیر کردن مخاطب با موضوع و نیز ارائه مفاهیم قرآنی با استفاده از منظومه ای از آیات، لذت مخاطبان از فهم این معارف را افزایش می دهد.
مزیت دیگری که روش منظومه ای در کنار انتقال مناسب معارف دینی دارد این است که به دلیل ارائه مباحث با استفاده از گروهی از آیات مختلف در سوره های متعدد قرآن و در نهایت جمع بندی واحد این آیات، مخاطب بیشتر به عظمت قرآن کریم پی برده و نظم و اتقان حاکم بر موضوعات مطرح شده بر آن را درک می کند. مطلبی که موجب انس بیشتر مخاطب با این کتاب آسمانی و انسان ساز شده و او را برای مراجعه و دریافت هر چه بیشتر پاسخ پرسش ها و کلید مشکلاتش در زندگی روزمره از قرآن کریم آماده می سازد.

* برداشتی از مجموعه قالب های بیان تفسیر

نظر خود را اضافه کنید.

مهمان
جمعه, دسامبر 01, 2017
0 حرف

نظرات

  • هیچ نظری یافت نشد