برای دسترسی به محتویات این نشریه از درختواره سمت راست موضوع مورد نظر خود را انتخاب کنید.

«
»
«
»
«
»
  • 1
  • 2
ROKNEWSPAGER ERROR: File not found: images/عکس_کتاب_0011.jpg
«
»
«
»
«
»
«
»
«
»
«
»
«
»
«
»
«
»
«
»

هنر اسلامی در معماری مساجد

محقق: سیده نفیسه موسوی، کارشناس ارشد پژوهش هنر


در گذر زمان مهم‌ترین بنای اسلامی یعنی مسجد، شکل و ساختارهای متنوع و پیچیده‌ای پیدا کرده است. تفکیک بنای مسجد به دو بخش ساختمان اصلی و تزیینات الحاقی امکان آشنایی بهتر و آسان‌تر این بنا را فراهم می‌کند. در ساختن هر بخش از مساجدِ هر یک از سرزمین‌های اسلامی، از یک یا چند الگوی متفاوت، اما مشخص و معین پیروی می‌شود. حتی در هر کشور، در هر دورة تاریخ اسلامی آن سرزمین الگوی معینی رایج بوده است. همچنین شیوه تزیین مسجد نیز ویژگی‌ها و سنت‌های تزینی هر دوره تاریخی را دنبال کرده است؛ به عبارت دیگر بنای مساجد در تمام کشورها و در تمام دوره‌های تاریخ اسلامیِ آنها، از  معماری رایج و معمول آن دوره جدا نبوده و این نکته‌ای است که سبب انس و الفت بیشتر مسلمانان نمازگزار با این بنای الهی ـ انسانی شده است و مورد توجه معماران هوشمند مسلمان نیز بوده است.
 به طور کلی می‌دانیم مسجد خانه خداست. از این منظر اولین و مهم‌ترین خانه توحیدی بنای کعبه مقدس است با شکل بسیار ساده و کامل مکعب با مقطع چهار ضلع برابر(مربع)، رو به چهار جهت جغرافیایی اصلی زمین و در مرکز توجه همه اعمال و دستورات اسلامی. جالب اینکه نکته اولیه و اساسی در ساخت بنای مسجد و اولین عنصر در طراحی آن، یافتن جهت قبله، و پیاده کردن آن در ضلعی از بناست که جهت کل بنا و طراحی آن را متأثر ساخته و بر این بخش استوار می‌سازد.
در معماری اسلامی به خصوص معماری ایرانی ـ اسلامی، معماران با هوشمندی بسیار طراحی بنا را در فضا و مساحت موجود به شکلی انجام می‌دهند که جهت تمام بنا به ویژه قسمت‌های اصلی تماماً رو به قبله باشد. برای توجه بیشتر به این موضوع کافی است به یاد بیاوریم هنگام ورود به بعضی مساجد از دالان‌ها و مسیرهایی با چرخش‌های بسیار گذشته‌ایم که شاید به نظر لازم نباشند، اما به محض ورود به فضای اصلی(شبستان)، ناگهان خود را رو به قبله دیده ایم. این بار هنگام ورود به مساجد زیبای شیخ لطف‌الله و امام اصفهان این موضوع را بهتر تجربه می‌کنیم.