برای دسترسی به محتویات این نشریه از درختواره سمت راست موضوع مورد نظر خود را انتخاب کنید.

«
»
«
»
«
»
«
»
«
»
«
»
«
»
«
»
«
»
  • 1
  • 2
«
»
«
»
«
»

در باب سینما و فراتر از آن

در باب سینما و فراتر از آن

فیلم خوب، فیلم بد، فیلم زشت

در شماره‌های قبل به مراحل ساخت یک فیلم سینمایی و آدم‌هایی که در این پروسه مشارکت دارند، اشاره کردیم. همچنین به یکی دو تا از دعواهای سنتی بین گروه تولید فیلم هم پرداختیم. در این نوشته به سراغ کیفیت‌بندی فیلم‌ها می‌رویم. اساساً چه فیلمی خوب است و چه فیلمی بد؟ وقتی می‌گویند فیلم هنری منظورشان چگونه فیلمی است و فیلم تجاری ـ گیشه‌ای چیست.

با آغاز سخن دربارة یک فیلم، می‌توانیم چهرة عبوث و درهم یک منتقد سینمایی را در ذهن بیاوریم که مستقیم در چشمانمان نگاه می‌کند و منتظر است تا ما کلمه‌ای در مدح یک فیلم از دهانمان خارج شود تا ما را زیر خروارها اصطلاح و مکتب و نکته هنری دفن کند. درواقع همه فیلم می‌بینند و همه دوست دارند در مورد فیلم‌ها نظر بدهند و خیلی راحت می‌توانیم بگوییم که هیچ منتقدی هم حق ندارد این لذت را از ما بگیرد. اما نکته‌ای در این میان نادیده گرفته شده است و آن هم نقش منتقد و کوله‌بار اصطلاحات تخصصی‌اش در مورد فیلم‌هاست. نقش منتقد در این میان چیست؟

در آغاز کار سینما، درست بعد از حدود سی سال از آغاز کار آن، شرکت‌های بسیار عظیم تولید فیلم در تمام دنیا فعال شده بودند و سالانه انبوهی از فیلم‌های رنگ و وارنگ را روانه بازار می‌کردند. محصول چنین تولید انبوهی سردرگمی تماشاگران بود؛ چراکه با هر بار رفتن به سینما با انبوهی از عناوین جذاب روبه‌رو می‌شدند و انتخاب بین آن‌ها کار بسیار دشواری بود. از این رو کم‌کم در روزنامه‌ها و مجلات مطالبی تحت عنوان فیلم‌نوشت یا نقد فیلم ظاهر شدند که گزارشی دربارة فیلم می‌دادند. یا از آن تعریف می‌کردند که باعث می‌شد مردم با خیال راحت به دیدن آن فیلم بروند یا آن را به باد انتقاد می‌گرفتند که باعث کاهش فروش فیلم می‌شد. این مطالب با شکل صنعتی سینما به وجود آمدند و با پیشرفته شدن ابزار تبلیغات، کارکردهای این نوع مطالب هم عوض شد. اما گونه‌ای دیگر از این نوشته‌ها وجود دارد که سابقه‌ای بسیار طولانی‌تر از سینما دارد. منظورمان این نیست که کسانی قبل از اختراع سینما نقد فیلم می‌نوشتند، نه. نقدنویسی سابقه‌ای بسیار طولانی دارد و برای خودش سبک‌های مختلفی دارد و دوره‌های مختلفی را پشت سرگذاشته و مباحث زیادی را دربرمی‌گیرد. نقد ادبی و نقد آثار هنری که سعی می‌کند کیفیت آثار هنری را مشخص کند و در مورد برخورد ما با یک اثر هنری حرف می‌زند، با پیدایش سینما به این عرصه هم کشیده شد و نقدنویسی برای فیلم‌های سینمایی هم به دیگر شکل‌های نقد هنری افزوده شد.

درواقع مهم‌ترین سؤالی که در هر نقد فیلمی به آن پرداخته می‌شود به همان نکته بحث برانگیز خوب یا بد بودن اثر بازمی‌گردد. در این میان بعضی سعی می‌کنند معیارهایی تعریف کنند و آن‌ها را دلیل خوب بودن فیلم ‌بدانند و بعضی آن معیارها را زیر سؤال می‌برند و چیز دیگری بنا می‌کنند. بعضی داستان جذاب و پرحادثه را ملاکی برای یک فیلم خوب می‌دانند و بعضی دیگر به ریزه‌کاری‌هایی که در نماها و قاب تصویر وجو دارد دقت می‌کنند و هر کدام برای کار خود دلایلی دارند. این اصلی‌ترین دعوایی است که بین منتقدان وجود دارد. عده‌ای به جذب مخاطب بیشتر اهمیت می‌دهند و برخی دیگر به ارزش‌های هنری یک فیلم توجه می‌کنند تا به قابلیت جذب مخاطب آن. در سوی دیگر دعوای سنتی دست‌اندرکاران سینما با جماعت منتقدان را داریم. سینماگران از منتقدان پرگو و ایرادگیر خوششان نمی‌آید. از دید آن‌ها منتقدان در گوشه‌ای از میدان نشسته‌اند و دارند برای خودشان آسمان ریسمان به هم می‌بافند و معمولاً این جمله را از زبان آنان زیاد می‌شنویم که خطاب به منتقدان می‌گویند: گر تو بهتر می‌زنی، بستان بزن. از سوی دیگر منتقدان معتقدند که دست‌اندرکاران سینما آدم‌های هنرنشناس و نابلد هستند که کارهای ضعیف و ناپخته تحویل جامعه می‌دهند. درواقع منتقدان لزومی نمی‌بینند تا حتماً فیلمی بسازند و ثابت کنند که از کار فیلمسازی سررشته دارند. آن‌ها خود را تماشاگران سینما می‌دانند؛ تماشاگرانی که علاقة زیادی به این حوزه دارند و پیرامون آن مطالعه زیادی می‌کنند. این موضوع البته شامل همة کسانی که در این دو گروه دسته‌بندی می‌شوند، نمی‌شود؛ ولی آن‌قدر فراوان هست که از آن به عنوان یک دعوای سنتی دیگر در وادی سینما یاد کنیم.

در شماره بعد این نوشته به بعضی از اصطلاحات کلیدی که در زبان منتقدان زیادی شنیده می‌شود، خواهیم پرداخت و در خلال آن سعی می‌کنیم فرازهایی از تاریخ سینما را هم ذکر کنیم، تا این مرحله از سفر خود در وادی سینما را هم به پایان برسانیم.

نظر خود را اضافه کنید.

مهمان
جمعه, دسامبر 01, 2017
0 حرف

نظرات

  • هیچ نظری یافت نشد