برای دسترسی به محتویات این نشریه از درختواره سمت راست موضوع مورد نظر خود را انتخاب کنید.

«
»
«
»
«
»
«
»
«
»
«
»
«
»
«
»
«
»
  • 1
  • 2
«
»
«
»
«
»

مافیایی برای اداره جهان - ارزش‌هاي سنتي، رمز توفيق سازمان‌هاي نهان‌روش

محقق: مصطفی مرشدلو

 

تشکیلات نهان‌روش اقتصادی، همواره یکی از موضوعات مهم در شکل‌گیری جریان‌های اقتصادی معطوف به توسعه بوده‌اند. به تعبیری شناخت سازوکار آنها و درك درست از وسعت فعالیت‌هایشان، به نظام‌های سیاسی مستقر کمک خواهد کرد تا در مسیر برنامه‌ریزی‌های توسعه‌محور با درک درست‌تری وارد شوند.
فوکویاما در کتاب پایان نظم با بررسی یک داستان دربارة یکی از سرشاخه‌های مافیای ایتالیا، به بررسی و تبیین مفهوم سرمایة اجتماعی در فرایند توسعه می‌پردازد. وي خاطرنشان می‌سازد، دولت‌هایی که در مسیر توسعه نتوانند با چنین تشکیلاتی دست دوستی داده، آنها را با سیاست‌های خودشان همراه و همگام سازند، بی‌تردید با چالش‌های فراوانی در مسیر حرکت به سمت پیشرفت روبه‌رو خواهند شد. با مقايسة توسعه‌پذیری شمال و جنوب ایتالیا، مي‌توان به صحت چنين ادعايي پي برد. قسمت‌های شمال کشور ایتالیا به لحاظ  پیشرفت فناوري و رفاه، کاملاً متفاوت از بخش‌های جنوبی آن است. بخش‌های جنوبی به دلیل سیطرة خانواده‌های مافیایی، چندان در مسیر توسعه موفق نبود و همواره این خانواده‌ها به عنوان یک مانع توسعه، در بخش‌های جنوبی عمل کرده‌اند. به دلیل بافت قوی سنتی و خویشاوندی تشکیلات سرّی مافیای جنوب و تضاد منافع آنان با وظایف دولت، فرایند توسعه در این بخش‌ها به سختی پیش رفته است.
در ادامه با بررسی فیلم درخشان «پدرخوانده» نشان خواهیم داد که سازوکار یک تشکیلات نهان‌روش مافیایی چگونه است و به چه نحو شكل مي‌گيرد و به بقای خود ادمه می‌دهد.
پدرخوانده به لحاظ آنکه به صورتی درخشان، شکل‌گیری و تحول یکی از پیچیده‌ترین سازمان‌های جهان را به تصویر كشيده است، اثری درخور تأمل و درخشان به حساب می‌آید. فرانسیس فورد کاپولا در این اثر سه قسمتی، ظهور یک خانوادة مافیایی را در طول چندین دهه باز می‌نمایاند و به بررسي تمام زوایای روابط این خانواده‌ها با دولت و کلیسا می‌پردازد.
قسمت اول فیلم با داستان هجرت پدر خانواده به آمریکا آغاز می‌شود. پدر خانواده کم‌کم با کارهای جوانمردمنشانه خود در بین جمع کوچک مهاجران هم‌وطن، نقش یک ریش‌سفید را پیدا می‌کند. در این بين با دوستان یکدل و همراه دست دوستی می‌دهد و به پشتوانة آنها یک گروه کوچک باج‌گیری راه می‌اندازد.
با پلیس‌های فاسد طرح دوستی می‌ریزد و با پرداخت رشوه آنها را با خود همراه می‌کند. با گسترش کار و فراهم آوردن سرمایه، از آنجا که دارای شاخه‌های زیرزمینی و وفادار است، دست به کارهای غیرقانونی می‌زند و بر سرمایة خود می‌افزاید. افزایش سرمایة به معنی گسترش فعالیت تشکیلات و عضوگیری‌های بیشتر است. در این تشکیلات، وفاداری با پیوندهای خونی و نسبی، تقویت و محکم می‌شود و خیانت به شدیدترین وجه ممکن پاسخ داده می‌شود تا کسی از اعضای خانواده خیال خیانت به سرش نزند.
سرحلقه‌ها معمولاً طی جلساتی که تحت تدابیر امنیتی شدید برگزار می‌شود، دور هم جمع شده و دربارة تقسیم کار و بازار با هم به توافق‌های نهانی می‌رسند. به این ترتیب هر کدام، بخشی از فرايند رشد و گسترش مافیا را به انجام می‌رسانند. چنین وحدت روشي آنها را قادر می‌سازد که بتوانند در هر شرایطی کنترل بازار را در دست داشته باشند و از زدوبندهایی که هریک از خانواده‌ها دارند، به بهترین وجه ممکن استفاده و بهره‌برداری نمایند.
خانواده‌ها به شدت به زادگاه خود تعصب داشته، ارزش‌های هنجاری سنتی را مانند احترام به بزرگ‌ترها و پیران قوم و اقوام و بستگان پاس می‌دارند و از این پیوندهای خانوادگی، برای تقویت پایه‌های تجارت و فعالیت خود سود مي‌جويند.
در فرایند جذب نیرو هم همواره اصل بر آن است که فردی که جذب می‌شود، معرفی داشته باشد که برای تشکیلات شناخته شده باشد و به این ترتیب وفاداری فرد جذب شده تأیید شود. پس از جذب، فرد همانند عضوی از اعضای خانواده می‌شود و تحت سرپرستی آن قرار می‌گیرد و در سود عواید حاصل از فعالیت‌های غیرقانونی سهیم می‌شود. اگر فرد در روند فعالیت دچار مشکلی شود، خانواده سرپرستی افراد تحت تکفل او را به عهده می‌گیرد و اجازه نمی‌دهد احساس نقصان کنند. موفقیت این تشکیلات بیش از آنکه مرهون پرداخت پول باشد، محصول القای حس وفاداری نسبی و خونی به افراد سازمان است.
ادامة حیات این گروه‌ها مرهون همبستگی شدیدی است که ریشه‌های خونی دارد. درواقع سازمان با تحریک عصبیت و ریشه‌های خانوادگی مشترک، تلاش می‌کند حس وفاداری افراد را هرچه بیشتر تقویت نماید و آنها را برای مأموریت‌های خطرناک که حتی احتمال مرگ هم در آن می‌رود، آماده سازد. این گروه‌ها با سهیم کردن بخش وسیعی از اقشار فرودست در منافع و درآمدهای خود، وفاداری آنها را برای تلاش در جهت بقای کار سازمان تقویت می‌کنند.
به این ترتیب، خانواده بدون اینکه اسرارش فاش شود به فعالیت خود ادامه می‌دهد و هر آن تقویت شده و بر قدرت و ثروت خود می‌افزاید. در فیلم پدرخوانده این حس وفاداری تا بدانجا جدی تصور می‌شود که برادر، حکم قتل برادر و داماد خانواده را به جهت خیانتی که به خانواده کرده‌اند صادر می‌کند.
در جریان فعالیت‌ها فقط افراد ذکور خانواده درگیر می‌شوند و معمولاً زن‌ها و بچه‌ها خارج از جریان امور واقع می‌شوند و به آنها هیچ اطلاعاتی داده نمی‌شود. بیشتر افراد سازمان، کسانی هستند که به نحوی مدیون خانواده بوده، برای مقاصد آن و پیشرفتش خود را به کام مرگ می‌اندازند.
خانواده ریشه‌های سنتی‌ای را که آنها را به خاک و وطن وصل می‌کنند، حفظ می‌نمایند. کشیش‌هایی را که برایشان محترم هستند، تقویت می‌کنند و به آنها پول و وجوهات پرداخت می‌کنند تا در مسیرهایی که این کشیشان علاقه دارند هزینه کنند. پایگاه خود را در شهر و دیارشان حفظ می‌کنند و خانه و کاشانه‌شان را در دیارشان آباد نگاه می‌دارند و هرازگاهي را در آنجا به‌سرمی‌برند.
این نهادها و سازمان‌ها بیشتر در جماعت‌های سنتی و کم‌درآمد ریشه می‌دوانند و عضوگیری می‌کنند و همواره در پایین نگاه داشتن آگاهی‌ها و فرهنگ‌پذیری‌های متفاوتشان مقاومت می‌کنند و خود تنها منبع تلقین ارزش و فرهنگ به آنان باقی می‌مانند.
در یکی از قسمت‌های این سه گانة سینمایی، به دعواهای پشت پردة گروه‌های پرنفوذ مافیایی برای تعیین پاپ اشاره‌ای صریحی می‌شود که خود حکایت از وابستگی نهاد کلیسای واتیکان به گروه‌بندی‌های مافیا دارد. یکی از مهم‌ترین منابع درآمد کلیسا، بی‌تردید نهادهای مخفی مافیایی هستند که با تقویت موافقان خود در کلیسا، سعی می‌کنند پایگاه مذهبی ـ سنتی خود را در بین اقشار فرودست تقویت کنند و اگر در این میان جریان‌های مخالف یا مستقل در کلیسا رشد کنند، در حذف آنها کوتاهی نخواهند کرد.
در قسمت‌های دیگری از فیلم که جلسات پدرخوانده‌های گروه‌های مختلف را نشان مي‌دهد، سخن از ارتباطات این گروه‌ها با دولتمردان و سیاستمداران آمریکایی است. زدوبند و ارتباطی که بقای گروه‌ها را تضمین می‌کند و به آنها در گریز از قانون کمک می‌کند. این خود نشان‌دهندة آن است که بقای سیستم مافیایی مرهون زدوبندهای سیاسی و پشت پرده با نهاد قدرت است.



باکس توضیحی
پدرخوانده (به انگلیسی :(The Godfather) فیلمی داستانی ـ جنایی برندة جایزة اسکار به کارگردانی فرانسیس فورد کاپولا، محصول سال ۱۹۷۲ کمپانی آمریکایی پارامونت است که بر اساس رمانی به همین نام از ماریو پوزو که در سال ۱۹۶۹ نوشته شده، ساخته شده ‌است. فیلمنامة این اثر حاصل همکاری مشترک فرانسیس فورد کاپولا و ماریو پوزو است.
ماجرای فیلم بین سال‌های ۱۹۴۵ تا ۱۹۵۵ اتفاق می‌افتد و داستان فیلم دربارة خانوادة مافیایی کورلئونه می‌باشد. در فیلم ستارگانی همچون مارلون براندو، آل پاچینو، رابرت دووال، دایان کیتن و جیمز کان نقش‌آفرینی می‌کنند.
این فیلم خیلی زود مورد توجه منتقدان و تماشاگران در تمام نقاط جهان، قرار گرفت. چندی نگذشت که محبوبیتی بی‌نظیر کسب کرد تا آنجا که حال مقام دوم را در فهرست ۲۵۰ فیلم برتر وب‌گاه «IMDb» كسب كرد.
این فیلم بعدها به عنوان الگوی فیلم‌هایی شد که دربارة مافیا ساخته شدند و تمام عناصری که در این فیلم به عنوان ويژگي‌هاي گروه‌های مافیایی معرفی شد، در این فیلم‌ها تکرار شد و مورد استفاده قرار گرفت.