برای دسترسی به محتویات این نشریه از درختواره سمت راست موضوع مورد نظر خود را انتخاب کنید.

«
»
«
»
«
»
«
»
«
»
«
»
«
»
«
»
«
»
  • 1
  • 2
«
»
«
»
«
»

وقایع الاتفاقیه


18 شهریور سال‌روز درگذشت جلال آل احمد
جلال آل احمد يا به تعبير مقام معظم رهبرى جلال آل قلم در 11 آذر 1302 در خانواده‌اى روحانى در تهران چشم به جهان گشود.
در سال 1322 برای گذراندن تحصیلات حوزوی به نجف رفت؛ اما پس از چند ماه به ایران بازگشت و در دانشسرای عالی، در رشتة ادبیات مشغول تحصیل شد.
او كه بر اثر تنفر از مذهب، به سوى حزب توده كشيده شده بود، خیلی زود متوجه اشتباه خود شد و در سال 1326 از حزب جدا شد.
جلال در پاييز 1332 مجبور شد به ساواک تعهد بدهد كه با سياست كارى نداشته باشد؛ البته منظور جلال، آن‌طور كه بعدها در عمل نشان داد، سياست به معناى گروه‌گرايى بود.
پس از 15 خرداد 1342، جلال اعتقاد پیدا کرد كه رهايى و بسيج توده‌ها در دست روحانيون آگاه است و نه در دست روشنفكران.

جلال آل احمد در 18 شهريور 1348 دارفانى را وداع گفت.

آثار جلال شامل داستان، مقاله، گزارش، سفرنامه و ترجمه می‌شود.
آثار داستانی: ديد و بازديد، مدير مدرسه، نون و القلم. مقالات: ارزيابى شتابزده، غرب‌زدگى، در خدمت و خيانت روشنفكران. سفرنامه‌ها و گزارش‌ها: اورازان، جزيره خارك دُر يتيم خليج فارس و خسى در ميقات. ترجمه‌ها: کرگدن، مائده‌های زمینی، عبور از خط.

 

21 شهریور روز سینما

برادران لومیر نخستین کسانی بودند که سینما را به مردم جهان معرفی کردند. آنان در سال 1895 در سالن زیرزمین گراند کافه، نخستین نمایش عمومی را ترتیب دادند. واژة «سینما توگراف» را نخستین بار لئون بولی به کار برد. این واژه مشتق از کلمه­ای یونانی و به معنی جنبش‌نگاری است. در سال 1896 اولین سالن سینما در پاریس افتتاح شد. فیلم­هایی که لومیر نشان می‌داد عبارت بود از: ورود قطار به ایستگاه، خروج کارگران از کارخانه­ها، خروج قایق از بندر و تخریب دیوار. حرکت تصاویر مردم را خیلی شگفت زده کرده بود. وقتی که قطار وارد ایستگاه می‌شد، عده‌ای از مردم وحشت زده به گمان اینکه قطار وارد سالن می‌شود، از صندلی‌های خود بلند می‌شدند.          

در ایران نخستین بار در سال 1318 ه.ق میرزا ابراهیم خان عکاس‌باشی، به دستور مظفرالدین شاه، یک دستگاه دوربین فیلمبرداری به ایران آورد که با آن برای شاه فیلم­های خصوصی می­گرفت. مظفرالدین شاه طی نامه­ای از میرزا ابراهیم خان خواست که یک فیلم از شیرهای شاه و یک فیلم از صحنه­های عزاداری ماه محرم بردارد. اما نخستین فیلم ایرانی که در ایران به بازار آمد، دو فیلم صامت موسوم به آبی رابی و جوان بوالهوس بود که در سال 1311 شمسی در تهران ساخته شد. نخستین فیلم ناطق به زبان فارسی فیلم معروف دختر لر بود که در سال 1312 شمسی در بمبئی ساخته شد.

 

 

 

27 شهریور روز شعر و ادب

سید محمد حسین بهجت تبریزی متخلص به شهریار در شهریور 1285 در تبریز به دنیا آمد. او تحصیلات ابتدایی خود را با قرائت قرآن آغاز کرد و سپس به آموختن گلستان و نصاب ابو نصر مشغول شد. او دربارة تأثیر خود از حافظ می­گوید: «هرچه دارم همه از دولت حافظ دارم». شهریار پس از اخذ مدرک دیپلم وارد دارالفنون شد و رشتة پزشکی را برای ادامة تحصیل انتخاب کرد؛ اما در سال آخر تحصیل، بر اثر شکستی عشقی با بحرانی روحی شدیدی ترک تحصیل کرد. وی در آغاز شاعری، بهجت تخلص می­کرد؛ اما پس از مدتی با تفأل به دیوان حافظ تخلص شهریار را بر‌گزید. در سال 1308 مجموعه­ای کوچک از اشعار در تهران به چاپ رسید. در مقدمة این مجموعه ملک الشعرای بهار، شهریار بیست و سه ساله را «افتخار ایران، بلکه دنیا» معرفی کرده بود. شهریار در سال 1315 به استخدام بانک کشاورزی درآمد و در همان شغل بازنشسته شد. او در سال 1332 به تبریز رفت و مورد استقبال مردم قرار گرفت و در آنجا با یکی از بستگانش ازدواج کرد. سرایندة «علی ای همای رحمت» در تاریخ 26 شهریور 1367 پس از هشت ماه بیماری ریوی در کلینیک تهران دار فانی را وداع گفت. پیکر استاد به تبریز منتقل شد و پس از تشییع با شکوهی در مقبره الشعرای آن شهر به خاک سپرده شد.

بیست و هفتم شهریور روز درگذشت شهریار با تصویب شورای عالی انقلاب فرهنگی روز شعر و ادب نامیده شد.

 

 

19 شهریور سال‌روز درگذشت آیت الله سيد محمود طالقانى 
آيت الله طالقانى در سال 1289 ه.ش ديده به جهان گشود. تحصيلات خود را در مدارس رضويه و فيضيه قم به پايان رساند و موفق به كسب اجازه‌نامه اجتهاد از آيت الله حائرى يزدى شد. بعد از اتمام تحصيلات به تهران آمد و در مدرسه شهيد مطهرى (سپهسالار سابق) به تدريس علوم دينى مشغول شد.
پس از كودتاى 28 مرداد، ساواك، طالقانى را به جرم مخفى كردن نواب صفوى در خانه‌اش، دستگير کرد و به زندان افكند؛ اما اين دستگيرى كوتاه‌مدت بود.
آيت الله طالقانى در سال 1338به نمايندگى از طرف آيت الله بروجردی براى رسانيدن پيام ايشان به شيخ شلتوت، راهی مصر شد.
در سال 1342 دستگير شد. زندانى شدن مرحوم طالقانى در اين مرحله چهار سال طول كشيد. در آستانة سال 1350 هم‌زمان با برگزارى جشن‌هاى 2500 ساله دستگير و به مدت سه سال در زابل و هجده ماه در بافت كرمان به حالت تبعيد به سر برد. در سال 1354 مجدداً به دست ساواك گرفتار و به 10 سال زندان محكوم شد.
آيت الله طالقانى پس از پيروزى انقلاب به رياست شوراى انقلاب اسلامى برگزيده شد و مردم تهران او را در انتخابات مجلس خبرگان قانون‌گذارى به عنوان نماينده خود انتخاب کردند.
در اوايل مرداد 1358 امام خمينى او را مأمور تشكيل نماز جمعه تهران کرد. سرانجام در نوزدهم شهريور سال 1358 اين عالم مجاهد پس از سال‌ها فعاليت‌هاى علمى و مبارزات سياسى عليه رژيم ستم‌شاهى، بر اثر سكته قلبى دارفانى را وداع گفت.

 

قیام هفده شهریور

در اولين ساعات جمعه 17 شهريور 1357، ارتشبد غلامعلى اويسى از راديوى تهران و حومه اعلام حكومت نظامى كرد.
مردم تهران كه از حكومت نظامى اطلاع نداشتند، از خانه‌ها بيرون آمدند. مركز تجمع آنان ميدان ژاله (ميدان شهداى كنونى) بود. هنگامی‌كه مردم به خيابان‌ها رسيدند، با ديدن تانك‌ها، زره‌پوش‌هاى نظامى و مأموران غافلگير شدند. مردم بدون اعتنا به سربازان به حركت خود ادامه دادند.
مأموران مسلح پس از اخطار، از زمين و هوا جمعيت را هدف قرار دادند. جمعيت هراسان به هر سمتى مى‌دويدند، تا مأمنى براى خود پيدا کنند. گروهى روى زمين دراز كشيده بودند و رگبار مسلسل‌ها اجازه حركت به ايشان نمى‌داد.
ناله و فرياد با صداى گلوله در هم آميخته بود و بوى خون و دود و باروت همه جا به مشام مى‌رسيد. با نزديك شدن ظهر، به تدريج ميدان ژاله در هاله‌اى از سكوت مرگبار فرو رفت.
رژيم تعداد شهداى 17 شهريور را 58 نفر و مجروحان را 205 نفر اعلام کرد.
شمار دقيق شهدای 17 شهريور هيچ‌گاه مشخص نشد؛ ليكن مسلّماً تعداد آنان از آنچه رژیم شاهنشاهی اعلام کرد، بیشتر بود.
امام خمینی در ششم شوال 1398، فرداى هفدهم شهريور، با ارسال پيامى به ملت ايران، كشتار وحشيانه رژیم را محكوم و دولت آشتى ملى را دولتى تحميلى و غير قانونى اعلام كرد.

 

 

13 شهریور سال‌روز تولد ابو ریحان بیرونی

ابو ریحان محمد بن احمد بیرونی خوارزمی دانشمند پر­آوازة ایرانی، در سال 362 در شهر کاث پایتخت کهن خوارزم یا شاید دژی به نام بیرون در خوارزم زاده شد. نخستین فعالیت علمی بیرونی رصدی در حدود سال 380ق است. در سال 408 پس از فتح گرگانج توسط محمود، وی هنگام بازگشت بیرونی را با خود به غزنه ­برد. در این هنگام بیرونی بسیار تهی­دست بود و با آنکه پس از چندی از حمایت محمود برخوردار و روزگارش بهتر شد؛ اما روابطش با وی هرگز چنان‌که باید بهبود نیافت. بیرونی در جریان لشکر­کشی‌های متناوب محمود به هند، با کوشش پی­گیر زبان سنسکریت را فرا گرفت. به احتمال زیاد مرگ بیرونی اندکی پس از 442ق بوده است.

بیرونی یکی از پرکارترین نویسندگان دورة اسلامی است. تقریباً همة آثار وی پژوهشی ژرف در برداشته و مؤلف برای نگارش آن وقت بسیار صرف کرده است. شاید به همین سبب بیرونی علاقة خود را به آثارش به «شیفتگی مردمان به فرزندانشان» تشبیه می­کند. با توجه به کتاب تحقیق ماللهند و الآثار الباقیه، می­توان بیرونی را یکی از پیشروان مردم‌شناسی و دین‌شناسی تطبیقی، دست کم در میان مسلمانان، دانست. علاقة بیرونی به گاه­شماری، ریاضیات، نجوم، کیهان‌شناسی، اقلیم‌شناسی و جغرافیا موجب شد بخش مهم تحقیق ماللهند به بیان آراء هندوان در این زمینه­ها به ویژه احکام نجوم هندی و جداول سعد و نحس ایام اختصاص یابد.

 

1 شهریور تولد ابو علی سینا و روز پزشک

ابو علی حسین­ بن­ عبدالله­ بن ­سینا در 370ق در بخارا به دنیا آمد. در ده سالگی همة قرآن و بسیاری از مباحث ادبی را فرا گرفت. او در 18 سالگی در منطق، طبیعیات و ریاضیات چیره­دست شده بود. دگرگونی‌های سیاسی و سقوط فرمانروایی سامانیان در بخارا، موجب شد به گرگانج برود. پس از چندی به گرگان و از آنجا به ری و از ری به همدان رفت. ابن­ سینا چهارده سال آخر عمر خود را در اصفهان و تحت حمایت علاءالدوله که مردی دانش‌دوست بود، روزگار گذراند. هنگامی که علاءالدوله برای نبرد به ناحیة کرج یا کرخ نزدیک همدان شتافت، ابن ­سینا که او را همراهی می­کرد، دچار بیماری قولنج شد. در همان حالِ بیماری، او را به اصفهان بردند. در سفر دوم علاءالدوله به همدان، بیماری­ ابن سینا عود کرد و پس از رسیدن به همدان، در سال 428ق در 58 سالگی درگذشت و در همان­جا دفن شد.

ابن ­سینا نویسنده­ای پرکار بود و حافظه‌ای نیرومند داشت. شاگردش جوزجانی می­گوید: «هنگامی که ابن ­سینا متواریاً در خانة ابو غالب عطار به ­سر می­برد، از او خواستم که نوشتن بقیة کتاب شفا را به پایان برد. با اینکه هیچ کتابی یا مرجعی در اختیار نداشت، هر روز پنجاه ورق می­نوشت!» کتاب­های ابن­ سینا را تا 131 مورد ذکر کرده­اند. از مهم­ترین کتاب­های وی می­توان الشفا، الاشارات و التنبیهات، دانشنامة علائی و القانون فی الطب را نام برد.

 

 

 

 

نظر خود را اضافه کنید.

مهمان
جمعه, دسامبر 01, 2017
0 حرف

نظرات

  • هیچ نظری یافت نشد