«
»
  • 1
  • 2
«
»
  • 1
  • 2
  • 3
«
»
«
»
«
»
«
»
«
»
«
»
«
»
«
»
«
»
«
»
«
»
«
»
«
»
«
»
«
»
«
»
«
»
«
»
«
»
«
»

پرونده ویژه مهدویت


 

آفتاب پشت ابر

منتظر تو کیست؟

پرچمی سرخ بر فراز خیمه ای سبز

نشان خانه‌ات را از تمام شهر پرسيدم!

از او تشکر می‌کنم!

هیچ ویرانه ای نمی ماند

آیه های امام زمانی

داستانهای مربوط به امام زمان

کلام بزرگان

معرفی سایت مهدویت

معرفی کتاب -کتاب مهدویت


 

آفتاب پشت ابر

 

در میان معارف دینی، شناخت و معرفت نسبت به ائمه(علیهم السلام) متمایز از شناخت‏ها و آگاهی‏های دیگر است؛ زیرا بسیاری از آنها یا غریزی‌اند یا به دست‏آوردنی، اما معرفت عمیق نسبت به اولیاي خداوند، موهبتی است. چنان‌که در آیه17 سوره حجرات، ایمان به خدا که یکی از ثمرات آن شناخت اولیاي اوست، نعمت و منت از سوی پروردگار عالمیان معرفی شده است. نکته جالب توجه در این نوع معرفت این است گذشت زمان نه تنها از ارزش این معارف نمي‌كاهد؛ بلکه عمق و وسعت آن را بیشتر و نیز کیفیت آن را نسبت به زمان قبل خود رشد مي‌دهد. با اندکی تحقیق در این‌باره می‏توان به این نکته دست یافت.
موضوع این نوشتار کوتاه دربارة درک حد و اندازه و نیز کیفیت معرفت نسبت به امام عصر(عجل الله تعالی فرجه الشریف) است. آنچه که در متن روایات وجود دارد حاکی از وجود نوعی معرفتِ حضوري و واقعی است كه شیعه اين معرفت به حضرت را به طور روشن و ملموس درک می‏کند؛ چنان‌که در روایتی از امام معصوم(علیه السلام) آمده است که معرفت و محبت امام در قلب مؤمن، همچون خورشید فروزان در وسط روز است. در روایتی دیگر نسبت امام(علیه السلام) با جامعه همچون نسبت قلب به کل بدن آورده شده است؛ تشبیهی بدیع و شگفت‏آور که علاوه بر جایگاه مهم و حیاتی امام(علیه السلام) نکته ظریف دیگری را نیز در خود دارد و آن اينکه امام(علیه السلام) کانون مهر و محبت نسبت به خلق است که تقویت آن باعث تقویت زندگی انسانی است. با در نظر گرفتن این دو روایت اهميت امام زمان(عجل الله تعالی فرجه الشریف) به‌عنوان قلب تپنده عالم هستی بیشتر نمایان و روشن می‏‏شود.
تشبیه امام(علیه السلام) به خورشید و قلب که هر دو کانون رحمت هستند، نکته ویژه دیگری نیز در خود دارد و آن نکته این است كه همچنان كه کانون اضطرار و اطمینان در وجود انسان، قلب اوست و همانطوری که سرما و گرمای هستی مربوط به خورشید است، ناآشنايی و بی‌معرفتی نسبت به امام(علیه السلام) نیز باعث مرگ و زندگی جاهلی است. این نکته در روایتی از امام باقر(علیه السلام) آمده که فرمودند: «کسی که اهل این معرفت نباشد، به مرگ جاهلی مرده است؛ ولی عارف به امام قائم(عجل الله تعالی فرجه الشریف) حتی دیر و زود شدن امر فرج برای او تفاوتی نمی‏کند. به علاوه آنکه عارف به امام(عجل الله تعالی فرجه الشریف) در کنف حمایت او و در خیمه هدایت او در کنار دیگر یاران پاک‌باخته و کامل اوست».

پي‌نوشت:
1. برقي، احمد بن‌محمد؛ المحاسن؛ تهران: اسلاميه(1330)؛ ص155.

 

 

منتظر تو کیست؟

 

نگاهی دیگر به مفهوم انتظار در کلام اهل‌بیت(علیهم السلام)
محقق : حبیب توحید

«انتظار» در لغت یعنی مترصد و چشم انتظار کسی یا چیزی بودن؛ اما معنای لغوی کمک چندانی در فهم معنای اصطلاحی انتظار که از روایات استفاده می‏شود، ندارد؛ بنابراین ناگزیزیم برای فهم درست و صحیح معنای آن به روایات مراجعه کنیم.
با توجه به روایات، دو دیدگاه عمده و کاملاً متفاوت می‏توان از انتظار داشت؛ یکی مثبت و صحیح و دیگری منفی و نادرست.
برخی با توجه به روایاتي مانند، «یملاء الارض قسطاً و عدلا کما مُلئت جوراً و ظلما»1 نتیجه گرفته‏اند که زمین باید از ظلم و فساد پر شود تا ظهور محقق شود؛ بنابراین باید به انتشار ظلم و فساد کمک کرد یا حداقل از انتشار آن جلوگیری نکرد تا ظلم و سیاهی همه‌جا را فرا گیرد و از دل این سیاهی نور بتابد و ظهور محقق شود.
چنین برداشتی از روایت کاملاً غلط و نادرست است؛ زیرا:
1. روایت صرفاً خبر از آینده است و پر شدن زمین از جور و ظلم، علت و شرط تحقق ظهور نیست؛ بلکه نشانه ظهور است؛ مثل تابلوی انحراف به سمت راست در جاده که راننده با دیدن آن متوجه می‏شود که قدری جلوتر باید به راست بپیچد. در اين مثال هم تابلو، علت پیچیدن به راست نیست و فقط يك نشانه است. علت پیچیدن به راست تصمیم راننده به این کار است.
2. در برخی روایات از همین ظلم و فساد سرزنش شده و گفته شده است اگر شیعیان دست روی دست بگذارند و کاری نکنند، چنین اتفاقی رخ خواهد داد؛ اما اگر به دستورات دینی عمل کنند، کار به اینجا نمی‏رسد و ظهور قبل از پر شدن ظلم و فساد در دنيا محقق می‏شود؛ مثلا آورده است كه در نامه‏ای که شیخ مفید از امام عصر(عجل الله تعالی فرجه الشریف) دریافت کرده، آمده: لو ان اشیاعنا و فقهم الله لطاعته علی اجتماع من القلوب فی الوفاء بالعهد علیهم لما تاخر عنهم الیمن بلقائنا و لتعجلت لهم السعاده بمشاهد تناعلی حق المعرفة و صدق‌ها منهم بنا فما یحسبنا عنهم الا ما یتصل بنا مما نکرهه و لانوثره منهم؛
در این توقیع شریف که طبرسی درجلد دوم الاحتجاج، ص602 ذکر کرده، حضرت می‏فرمایند: «اگر شیعیان ما که خداوند توفیق طاعتشان دهد ـ در وفای بر عهدي كه دارند هم دل بودند، مبارکی دیدار ما به تأخیر نمی‏افتاد و سعادت دیدار (ظهور) ما زودتر نصیب آنان می‏شد. دیداری كه با شناختی راستین و صداقتی از آنان نسبت به ما همراه بود. پس ما را چیزی جز اعمال ناشایست آنان و آنچه که از آنان انتظارش را نداشتیم، محبوس نکرده است».
چنانكه ملاحظه می‏شود اعمال ناشایست، ظلم و فساد نه تنها مذمت شده، بلکه عامل دیر انجام شدن ظهور معرفی شده است. بر خلاف برداشت کسانی که پرشدن ظلم و فساد را عامل تحقق ظهور دانسته‏اند. ضمن اینکه در توقیع شریف متذکر شده‌اند که اگر به آنچه که وظیفه دارند عمل كنند، نوبت به پرشدن زمین از ظلم و فساد هم نمی‏رسد و ظهور زودتر محقق می‏شود.
3. لازمه پرشدن زمین از ظلم و فساد، فاسد و ظالم شدن هه انسان‌ها نیست؛ بلکه یک انسان فاسد هم می‏تواند کشوری و حتی دنیا را به فساد بکشد، بدون اینکه همه انسان‌ها فاسد باشند.
4. بی‏توجهي به انتشار ظلم با آیات و روایاتی که ترغیب به امر به معروف و نهی از منکر و جهاد در راه خدا کرده‏اند، درتضاد است.
برداشت نادرست دیگري که ممکن است از معنای انتظار فرج بشود این است که انتظار را فقط آرزوی قلبی معنا كنيم بدون اینکه در عمل حركتي انجام دهيم. در حالی که در روایات خلاف این برداشت، آمده است.
در برخی روایات وارد شده: «افضل اعمال امتی انتظار الفرج؛ با فضیلت‏ترین اعمال امت من انتظار فرج است»، «افضل جهاد امتی انتظار الفرج، افضل العباده انتظار الفرج» و روایات دیگری که انتظار را یکی از اعمال معرفی می‏کنند نه صرف تمنای قلبی. اینکه انتظار افضل اعمال، جهاد و عبادت است، و در برخی روایات هم وارد شده که: «دوست داشتنی‏ترین اعمال نزد خداست»، به این دليل است که منتظر واقعی در صورتی که بداند در رسیدن به آرزو و تمنای قلبی اختیار با اوست و اگر تلاش کوشش کند، زودتر به مقصد می‏رسد، از تلاش و کوشش مضایقه نمی‏کند؛ بر خلاف آرزویی که تلاش انسان در زود محقق‌شدن آن بی‏تأثیر است؛ مثل انتظار براي تولد بچه‏ای که در شکم مادر است.
از آنجا كه انتظار فرج از نوع اول است و تلاش انسان‌ها در زودتر محقق‌شدن آن مؤثر است، لذا چنین انتظاری با عمل همراه می‏شود.
بنابراین اگر انتظار فرد با عمل همراه نبود، در حقیقت آن فرد منتظر نیست؛ مثل منافق که فقط در زبان اظهار اسلام و ایمان می‏کند و درون و عملش خالی از آن است.
اینکه انتظار ازجهاد افضل است به اين دليل است كه طبق برخی روایات جهاد با نفس، جهاد اکبر و جهاد در میدان جنگ، جهاد اصغر شمرده شده است؛ بنابراين انتظاری که با عمل همراه و با انجام واجب و ترک حرام قرین شد. جهاد اکبر افضلِ جهاد است.
اما اینکه انتظار افضل عبادت است، شاید به این دليل باشد که در انتظار فرج قصد و هدف، پیاده‌شدن همه خوبی‌ها در جامعه و برچیده‌شدن ریشه ظلم و فساد است ـ چیزی که غایت خلقت بشری است؛ لذا افضل عبادات شمرده شده است.
نکته دیگری که در بعضي روایات اشاره شده است دعا برای تعجیل ظهور است؛ یعنی انتظار کامل انتظاری است که از تمنای قلبی شروع، با عمل صالح همراه شود و علاوه بر اين دو از خدای تعالی هم استمداد شود.
 با انضمام دعا بر عمل و آرزوی قلبی، انتظار فرج کامل می‏شود.
پي‌نوشت:
1. شيخ صدوق؛ كمال‌الدين؛ ج 1و 2و 3، باب24.
2. همان؛ ج2، باب55.

 

پرچمی سرخ بر فراز خیمه ای سبز

 

بازخوانی ارتباط قیام عاشورا با قیام امام زمان؛
محقق : یاسر شریعتی
یکی از مروانیان بر امام باقر(علیه السلام) وارد شد، در حالی که ایشان گریه می‌کردند. هنگامی که علت گريه را جویا شد، آن حضرت در جواب فرمود: «چرا گریه نکنم در حالی که شجره معلونه‌ای که قرآن از آن یاد می‌کند1 در مسند حکومت است». آن شخص پرسید: «آیا من همه از شجره ملعونه هستم؟» و امام پاسخ داد: «نه! تو از اهل‌بیت و شجره طیبه هستی، نه از شجره ملعونه».
شجره طیبه و خبیثه؛ دو جریان همیشگی تاریخ
در طول تاریخ، همواره دو جریان مخالف وجود داشته است؛ چنان‌كه خداوند در این‌باره می‌فرماید: «وَكَذَلِكَ جَعَلْنَا لِكُلِّ نَبِيٍّ عَدُوًّا مِّنَ الْمُجْرِمِينَ».2 بنابراین همواره گروهی دین ستیز بوده‌اند كه قرآن از این جریان فکری به صورت یک اراده، یاد می‌کند و می‌فرماید: «يُرِيدُونَ لِيُطْفِؤُوا نُورَ الله بِأَفْوَاهِهِمْ»3. در اين آيه از فعل مضارع استفاده شده است و؛ يعني هنوز وجود دارند کسانی که می‌خواهند دین خدا را از بین ببرند.
رشد شجره خبیثه پس از رحلت پیامبر(صلی الله علیه و آله و سلم)
پیامبر گرامی(صلی الله علیه و آله و سلم) اسلام در طول 23 سال رسالت، در برابر جریان مخالفی که نمی‌خواست اسلام تحقق یابد استقامت کرد و به موفقیت‌های بزرگی دست یافت؛ اما شرایطی پس از رحلت آن حضرت پیش آمد که امت ايشان به عصر جاهلیت عقب‌گرد کرد و جبهه دین‌ستیز دوباره ظاهر شد. قیام عاشورای 61 هجری حرکتی برای بازگرداندن دین به مسیر اصلی بود تا در آن روایت رسول خدا(صلی الله علیه و آله و سلم) «حسين مني وأنا من حسين» تفسیر شود.
عزاداری بر سید الشهدا؛ اعلان برائت از شجره خبیثه
از روایتی که در مطلع سخن آمد، معلوم شد که مراد از شجره خبیثه یک نسل خاص نیست؛ بلکه منظور یک خط فکری است که در دوران ما نیز وجود دارد. اینجاست که برائت و تولي معنا می‌شوند.
 باید نسبت به خطر فکری عدالت‌محور و زمینه‌ساز حاکمیت دین تولي داشت و نسبت به دشمنان تبري. عزاداری براي امام حسین(علیه السلام) بدین معناست که ما از  این خط دفاع می‌کنیم و از خط مخالفش بیزاری می‌جوییم.
با دقت در ادعیه و زیارات می‌توان توجه به این جریان را مشاهده کرد. دعاها معمولاً با سلام بر پیامبران شروع می‌شوند و در ادامه به جریان عاشورا می‌رسند و پس این جریان را با وعده تحقق حاکمیت دین پیوند می‌دهند. نهضت حسینی، مقدماتی مانند مسئله ولایت و جریان غدیر را پشت سر گذارده بود و خود به حقله دیگری برای اجرای وعده حق تبدیل شد.
تذکر خاطره عاشورا به معنای تذکر اهداف و زنده‌نگاه‌داشتن آن است تا مردم برای حکومت جهانی مهدي(عجل الله تعالی فرجه الشریف) آماده شوند.

نمونه‌های پیوند عاشورا و انتظار
1. شب جمعه، شب زیارتی امام حسین(علیه السلام) است تا دلها برای جمعة ظهور آماده شود.
2. یکی از اعمال شب میلاد امام زمان(عجل الله تعالی فرجه الشریف) زیارت سید الشهدا(علیه السلام) است، تا پیوند وثیق قیام حسینی و مهدوی را گوشزد کند.
3. از طرفی شعار قیام جهانی امام منتظر و یارانش «يا لثارات الحسين» خواهد بود.
4. در آیات و روایات متعددی، حضرت مهدی(عجل الله تعالی فرجه الشریف) انتقام گیرنده خون سید الشهدا(علیه السلام) معرفی شده است؛ براي مثال در تفسیر آیه: «وَمَن قُتِلَ مَظْلُومًا فَقَدْ جَعَلْنَا لِوَلِيِّهِ سُلْطَانًا»،4 روایاتی از پیامبر، امام علی و امام باقر(علیهما السلام) وارد شده است که مقتول را امام حسین(علیه السلام) و ولی او را امام زمان(عجل الله تعالی فرجه الشریف) معرفی کرده‌اند.
5. در دعای ندبه از میان صدها شهید عترت پیامبر تنها از شهید کربلا سخن به میان می‌آید: «أين الطالب بدم المقتول بكربلاء».
6. بیش از دویست روایت به این مسئله اشاره دارند که حضرت مهدی(عجل الله تعالی فرجه الشریف) فرزند و از نسل امام حسین(علیه السلام) است و این نکته خود گویای این ارتباط عمیق است.
حضرت حجت(عجل الله تعالی فرجه الشریف) بعد از ظهور، بین رکن يماني و مقام ابراهيم می‌ایستد و ندا می‌دهد: «ای جهانیان! آگاه باشید که من امام قائم و شمشیر انتقام گیرنده هستم. آگاه باشید که جدم حسین(علیه السلام) را تشنه کام کشتند و عریان روی زمین افکندند».
امام حسین(علیه السلام) و به فرزندش امام سجاد(علیه السلام) فرمود: «ای فرزندم! به خدا سوگند خون من از جوشش نخواهد افتاد تا آنکه خداوند مهدی(عجل الله تعالی فرجه الشریف) را برانگیزد و انتقام خونم را بگیرد».
منتظران حکومت مهدوی
گروه اول مردمی هستند که خود اهل فسق و فجورند؛ ولی به علت آنکه به دنبال فطرت خود و آرامش حقیقی هستند انتظار دولت مهدوی را می‌کشند.
گروه دوم کسانی هستند که اهل فسوق و عصیان نیستند و به انتظار فرج نگاه حداقلی دارند. اینان در غم فراق، گریه و برای فرج امام زمان(عجل الله تعالی فرجه الشریف) دعا می‌کنند و به دنبال اموری هستند که به واسطه آن رضای امام زمان(عجل الله تعالی فرجه الشریف) را جلب کنند.
گروه سوم کسانی هستند که همانند عاشوراییان علاوه بر خودسازی برای آماده ساختن جامعه نیز تلاش می‌کنند که 313 نفر از ایشان یاران خاص حضرت هستند.
شناخت عاشورا؛ شناخت تکالیف
از آنچه گذشت مشخص شد که نهضت عاشورا و نهضت مهدوی از جهات متعدد به هم پیوند خورده‌اند که بازخوانی این پیوندها می‌تواند ما را در شناخت هر چه بهتر تکالیف و وظایفمان کمک کند.
پی‌نوشت:
1. ابراهیم:24.
2. انعام:112.
3. صف: 8.
4. اسراء: 33.
برگرفته از کتاب از فرات تا فرات

 

نشان خانه ات را از تمام شهر پرسیدم

 

آشنایی با اماکن منتسب به امام زمان
محقق : سید علی رضوی
اشاره:
تجليل و تكريم اماكن منسوب به وجود مقدّس حضرت بقية‌اللَّه، أرواحنا فداه، يكي از مهم‌ترین وظايف شيعيان، است. آيت‌اللَّه سيد محمّدتقي موسوي اصفهاني (متوفّاي 1348ق) در كتاب گران سنگ مكيال المكارم به هنگام شمارش تكاليف مردم در عصر غيبت مي‏نويسند:
«شصت و هشتم؛ بزرگداشت اماكني است كه به قدوم آن حضرت زينت يافته‏اند...».
مكيال المكارم؛ ج 2، ص 314.


1. مسجد مقدس جمکران

مسجد مقدّس جمكران، بيش از هزار سال پيش در روز هفدهم رمضان 373 ق به واسطه فرمانی که حضرت بقيّة‌اللَّه(عجل الله تعالی فرجه الشریف)، دربيداري ـ نه در خواب ـ به شيخ عفيف صالح حسن بن‌مُثله‏ جمكراني دادند، در كنار روستاي جمكران، واقع در 6 كيلومتري شهر قم، تأسيس شد. تاريخچه‏ آن را شيخ صدوق در كتاب مونس الحزين بيان کرده است.
امام عصر(عجل الله تعالی فرجه الشریف) در شرافت مسجد جمکران فرمودند: «اينجا، زمين شريفي است و حق‏تعالي اين زمين را از زمين‏هاي ديگر برگزيده و شريف كرده است...»، «مردم را بگو تا به اين موضع رغبت كنند و عزيز بدارند و چهار ركعت نماز در اينجا بگذارند...» «هر كس، اين دو نماز را بخواند، گويي در خانه‏ كعبه آن را خوانده است».
تلخيص از كتاب نجم الثاقب، ص 383 تا 388.


2. مسجد سهله


مسجد سهله در دو كيلومترى شمال غربى مسجد اعظم كوفه، كهن‏ترين مكان منتسب به حضرت بقية‌اللّه(عجل الله تعالی فرجه الشریف) است كه به‌عنوان اقامتگاه شخصى حضرت در عصر ظهور معرّفى شده است.
بيش از يك قرن پيش از ولادت حضرت حجّت(عجل الله تعالی فرجه الشریف)، امام صادق(علیه السلام) خطاب به ابوبصير فرمود:
«اى ابامحمّد! گويى فرود آمدن قائم(عجل الله تعالی فرجه الشریف) را با اهل و عيال‏اش در مسجد سهله، با چشم خود مى‏بينم».
آنگاه حضرت به ذکر فضایلی از مسجد سهله پرداختند که به برخی از آنها اشاره می‌کنیم:
خداوند، پيامبرى را مبعوث نكرده، جز اينكه در مسجد سهله نماز گزارده است.
كسى كه درمسجد سهله اقامت كند، همانند كسى است كه در خيمه‏ رسول اكرم(صلی الله علیه و آله و سلم) اقامت كند.
مرد و زن با ايمانى يافت نمى‏شود، جز اينكه دلش به سوى مسجد سهله پر مى‏زند.
اگر كسي در مسجد سهله نماز گزارد و بانيّت راستين خدا را بخواند، خداوند او را با حاجت بر آورده شده از آنجا برمى‏گرداند.
كسي كه در مسجد سهله به خدا پناهنده شود، خداوند او را از آنچه بيم دارد پناه مي‌دهد.
مسجد سهله، از آن بُقعه‏هايى است كه خداوند دوست دارد او را در آنجا بخوانند.
بحارالأنوار؛ ج100، ص436. 


3. مسجد کوفه


‌مسجد اعظم‌ كوفه،‌ يكي‌ از كهن‌ترين‌ اماكن‌ زيارتي‌ منتسب‌ به‌ حضرت‌ بقية‌‌الله(عجل الله تعالی فرجه الشریف)، ‌مركز قضاوت، محل‌ نصب‌ منبر، محل‌ تأسيس‌ كلاس‌هاي‌ آموزش‌ قرآن‌ و محل‌ اقامه‌ نماز جمعه‌ و جماعت‌ آن‌ حضرت‌ در عهد ظهور است. در فضیلت مسجد کوفه امام‌ صادق‌(علیه السلام) می‌فرمایند: ‌مسافر در چهار جا مي‌تواند نمازش‌ را كامل‌ بخواند‌: مسجد الحرام، مسجد النبي، مسجد كوفه و حرم‌ امام‌ حسين(علیه السلام).
 كافي؛ ج‌ 4، ص‌ 586.
امام‌ سجاد(علیه السلام) از مدينه‌ منوره، صرفاً به‌ قصد نماز گزاردن‌ به مسجد كوفه‌ آمد. چهار ركعت‌ نماز گزارد، آنگاه‌ بر مركب‌ خود سوار شده، راهي‌ مدينه‌ گرديد. وسائل‌ الشيعه؛ ج‌ 5، ص‌ 254. اميرمؤ‌منان‌(علیه السلام) می‌فرمایند:
هيچ‌ غم‌‌زده‌اي‌ در اين‌ مسجد حاجتي‌ از حوائج‌ خود را از خدا نمي‌خواهد، مگر اينكه‌ خداوند او را حاجت‌ روا مي‌كند و اندوهش‌ را مي‌زدايد.
 بحار الانوار؛ ج‌ 100، ص‌ 404.
امام‌ صادق‌(علیه السلام) در ضمن‌ شمارش‌ فضيلت‌هاي‌ برجسته‌‌ مسجد كوفه ‌فرمودند:
نماز واجب‌ در مسجد كوفه‌ معادل‌ يك‌ هزار نماز مستحبي‌ معادل‌ 500 نماز مي‌باشد و نشستن‌ در آنجا بدون‌ ذكر و تلاوت‌ قرآن‌ پاداش‌ عبادت‌ دارد.
 اصول كافي؛ ج‌ 3، ص‌ 491.
ملاّ احمد مقدّس‌ اردبيلي، سيد‌ بحرالعلوم‌، شيخ‌ حسين‌ آل‌‌رحيم‌ و شيخ‌ محمد كوفي‌، برخی از بزرگانی هستند که در مسجد اعظم‌ كوفه‌ توفيق‌ تشرّف‌ به‌ پيشگاه‌ مقدس‌ حضرت‌ بقية‌الله‌(عجل الله تعالی فرجه الشریف) پيدا كرده‌اند.  

 
4. کوفه


روز 12 رجب سال‌ 36 ق اميرمؤ‌منان‌(علیه السلام) وارد كوفه‌ شده، آنجا را‌ پايتخت‌ دولت‌ علوي‌ قرار دادند و به‌ زودي‌ فرزند برومندش‌ حضرت‌ بقيةالله‌(عجل الله تعالی فرجه الشریف) به‌ فرمان‌ حق‌ ظاهر شده، با اصحاب‌ و فرشتگان‌ و مؤ‌منان‌ از مكة مكرمه‌ حركت‌ نموده، كوفه‌ را پايتخت‌ حكومت‌ جهاني‌ خود انتخاب‌ مي‌كند، همة‌ مؤ‌منان‌ از اطراف و اكناف‌ جهان‌ در آنجا گرد مي‌آيند و آنجا به‌ مدت‌ 309 سال‌ پايتخت‌ دولت‌ مهدوي(عجل الله تعالی فرجه الشریف) خواهد بود و سپس‌ پايتخت‌ دولت‌ خاندان‌ عصمت‌ و طهارت‌ در دوران‌ رجعت‌ مي‌شود.
از امام‌ جعفر صادق(علیه السلام) در خصوص محلّ اقامت‌ حضرت‌ مهدي(عجل الله تعالی فرجه الشریف) و محلّ اجتماع‌ مؤ‌منان‌ در هنگام ظهور پرسیدند. حضرت فرمودند: «مركز حكومتش‌كوفه، مركز قضاوت‌ و دادرسي‌اش‌ مسجد اعظم‌ كوفه، ستاد بيت‌المال‌ و محل‌ تقسيم‌ غنايم‌ مسلمانان‌ مسجد سهله، محل‌مناجات‌ و خلوتش‌ تپه‌هاي‌ سپيد غريّين‌ (نجف‌ اشرف) است».
بحار الانوار؛ ج‌ 53، ص‌ 11.


5. مقام امام زمان(عجل الله تعالی فرجه الشریف) در سامرا (سرداب مقدس)


سرداب مقدس، مکانی بود که امام هادی و امام عسکری(علیهما السلام) و امام زمان(عجل الله تعالی فرجه الشریف) در آن به راز و نیاز با خدا مشغول می‌شدند.
این سرداب، شمال غربی صحن‌های عسکریین(علیهما السلام) و در پانزده متری بقعه و حرم مطهر قرار دارد.
بر خلاف نام سرداب مقدس که به سرداب غیبت معروف است، هیچ یک از شیعیان سرداب را محل غیبت آن حضرت ندانسته‌اند؛ بلکه آن مکان را منزل ائمه در سامرا و عبادتگاه ایشان دانسته‌اند. عده‌ای از صلحا در این مکان به حضور حضرتش شرفیاب شده‌اند؛ لذا این خانه نیز همانند خانه‌های دیگر امامان معصوم شرافت و فضیلت دارد چنان‌كه زیاراتی نیز برای آن وارد شده است.
تحفه الزائرین؛ ص 440، شیخ حسن تبریزی قاروبی.


‌6. مقام‌ حضرت‌ مهدي(عجل الله تعالی فرجه الشریف) در وادي‌ السلام‌


مقام‌ حضرت‌ مهدي(عجل الله تعالی فرجه الشریف) در وادي‌ السلام‌ نجف‌ اشرف، يكي‌ از قديمي‌ترين‌ مقامات‌ منتسب‌ به‌ حضرت‌ بقية‌اللّه‌(عجل الله تعالی فرجه الشریف) است. صلحا و بزرگان احترام آن محل را نگاه مي‌دارند و در نماز و توسلات به آن حضرت در آنجا مواظبت می‌کنند.
مرحوم حاج شیخ عباس قمی در هدیةالزائرین آورده است: سببی برای انتساب آن به حضرت مهدی(عجل الله تعالی فرجه الشریف) دیده نشده و شاید کسی به لقای آن حضرت در آن مکان شریف فائز شده و یا آنکه آنجا محل منبر آن حضرت باشد که در اخبار به آن اشاره شده است.
شيخ حسن تبريزي قاروبي؛ تحفه الزائرین؛ ص111.


‌7. سایر


مقام امام زمان(عجل الله تعالی فرجه الشریف) در شهرهای کربلا، حله، نعمانیه و نیز مسجد صعصعة ابن‌صوهان در کشور عراق و همچنین مسجد کرامت تبریز، مقام صاحب الزمان(عجل الله تعالی فرجه الشریف) شوشتر و مسجد امام حسن مجتبی(علیه السلام) در قم از مکان‌های منتسب به حضرت هستند. دلیل انتساب این مکان‌ها به حضرت به جهت تشرف به محضر حضرت حجت بوده است. سند روایی قوی‌ای برای این موارد یافت نشد.

 

از او تشکر میکنم

 

گفت‌وگو با یک تازه مسلمان
به کوشش : علیرضا جمالی


اهل کشور کلمبیا است و نزدیک به ده سال است که به دین اسلام و مذهب حقه تشیع مشرف شده است. وی که در ابتدا مسیحی بوده و در خانواده‌ای مسیحی رشد کرده است. بعد از مسلمان شدن نام عبدالحکیم را برای خود برگزید. وی اکنون برای ما از نحوه مسلمان شدنش و احساسش نسبت به امام زمان(عجل الله تعالی فرجه الشریف) می‌گوید.

آقاي عبدالحکيم چطور شد با اسلام آشنا شديد؟


از جواني اين موضوع را خيلي دوست داشتم. كمي‌ هم درباره اين موضوع تحقيق کردم و توسط جمعيت اسلامي در شهر بونونتورا با اسلام آشنا شدم. در آن زمان پانزده سال داشتم. من با آنان درس مي‌خواندم؛ اما به صورت کامل اسلام را نپذيرفته بودم؛ اما بعد از اينكه به دانشگاه رفتم، با همين جمعيت بيشتر همكاري كردم. ما درباره اسلام، درباره علوم اسلامي، احکام، عقايد، تاريخ اسلامي و مشکلات سياسي دنيا بحث مي‌كرديم. پس از آن در سن 21 سالگي مسلمان شدم و اسلام را پذيرفتم.

چه چيز اسلام باعث شد شما بعد از شش سال تحقيق بالاخره به دين اسلام مشرف بشويد؟


من تا قبل از پانزده سالگی در مدرسه مسیحیان کاتولیک درس می‌خواندم، از این رو با بسیاری از عقاید مسیحیت آشنا شدم و خیلی از این عقاید برایم قابل قبول نبود. وقتی هم که با اسلام آشنا شدم درباره آن خوب تحقیق کردم. شش سال مطالعه و تفکر داشتم تا نهایتاً بعد از مقایسه‌ای که بین مسیحیت و اسلام انجام دادم به این نتیجه رسیدم که خیلی از مسائلی که به‌عنوان عقیده مسیحیت مطرح شده است نمی‌تواند از جانب خدا باشد؛ بلکه ساخته دست بشر است و در مقابل، دستورات و عقاید اسلامی بسیار قابل‌قبول‌تر و قابل‌باور‌تر است.


چرا شیعه شدید؟


من ابتدا کتاب ابن‌عربي را خواندم و سپس نهج البلاغه را خواندم. مي‌توانم بگويم که بيشتر چيزهايي که پذيرفتم از حرف‌هاي امام علي(علیه السلام) بود. اگر کسي نه شيعه نباشد و نه سني، امام علي(علیه السلام)، عمر،  ابوبکر و عثمان را با بي‌طرفي مقايسه كند؛ مثلاً نوشته‌ها و علومي که به مردم دادند و راهنمايي که به مردم كردند، هيچ وقت نمي‌تواند بگويد که مثلاً عمر مي‌تواند به مرحله امام علي برسد. من هم به وضوح فهميدم كه حق با امام علي(علیه السلام) است.


آیا خانواده شما هم مسلمان شده‌اند؟


متأسفانه خانواده‌ام هنوز مسيحي هستند.

مطالعه اسلام را به صورت جدي چگونه آغاز كرديد؟


با حوزه علميه مطالعه را شروع كردم و در مدرسه المهدي، زبان فارسي ياد گرفتم و يک دوره تمهيديه خواندم. الان مي‌خواهم زبان عربي ياد بگيرم و بعد ان‌شاء‌الله به دانشگاه وارد شوم.

با عقيده مهدويت و امام زمان(عجل الله تعالی فرجه الشریف) از کي آشنا شديد؟


از همان زمان که مسلمان شدم؛ چون من خودم اسلام را با تحقيق پذيرفتم؛ باخودم گفتم، من مسيحي هستم و آنان مسلمان هستند؛ من بايد ببينم عقايد هر کدام چيست و تاريخ آنها چه مي‌گويد. به اين ترتيب با تمام اين مسائل آشنا شدم. اين‌طور نبود که من مسلمان يا شيعه شوم و مثلاً درباره نماز چيزي بلد نباشم، يا درباره ائمه(علیهم السلام) چيزي ندانم.
خدا را شکر با راهنمايي خدا وقتي که اسلام را پذيرفتم، پايه‌ دين اسلام را فهميدم.

شما مي‌گوييد با تحقيق به مذهب شيعه مشرف شديد. قطعاً درباره امام عصر هم تحقيق کرده‌ايد و البته شما يک دوره مسيحيت را هم ديده‌ايد و با آموزه منجي در آيين مسيحيت ‌آشنا هستيد.


منجي؟

منجي؛ همان نجات دهنده. مسيحيت اعتقاد دارد که روزي يک منجي خواهد آمد و جهان را نجات خواهد داد.
بله بله، درسته.

شما يک آشنايي نسبت به اين آموزه در دين مسيحيت داشتيد و بعد اسلام آورديد و مي‌دانيد امام زمان(عجل الله تعالی فرجه الشریف) هم منجي اسلام است. اين تقابل بين مسيحيت و اسلام، درباره منجي را چطور ديديد؟


در کتاب انجيل که مسيحيان مي‌گويند نوشته‌هايي از طرف دوستان يا پيروان حضرت عيسي است، آمده است كه در جلسه‌اي که حضرت عيسي با پيروانش داشت، يک شام خوردند (آخرين شام). حضرت عيسي به آنان مي‌گويند من بايد بروم و بعد بازمي‌گردم؛ اما قبل از اينکه من بازگردم  الاحمد مي‌آيد. الاحمد مي‌آيد و تمام دنيا و دين را کامل مي‌کند و تمام دنيا را پر از حق مي‌کند. مسيحيان در کتاب اسپانيولي و زبان لاتين نمي‌گويند احمد؛ بلكه مي‌گويند الروح مي‌آيد يا جبرئيل مي‌آيد؛ اما وقتي که شما به خود نوشته‌هاي در زبان لاتين يا در زبان عبري نگاه كنيد، مي‌بينيد الاحمد است. وقتي که من مسلمان شدم متوجه شدم که الاحمد يکي از اسم‌هاي حضرت رسول اسلام است. الاحمد در زبان اسپانيولي معناي کسي که مي‌آيد و راست مي‌گويد را دارد. شما مي‌بينيد که اين فرد خود حضرت پيامبر اکرم(صلی الله علیه و آله و سلم) است.

حس شما درباره امام زمان(عجل الله تعالی فرجه الشریف) چيست؟ نگاه‌تان و ديدتان درباره امام زمان چيست؟ دل‌تان درباره امام زمان(عجل الله تعالی فرجه الشریف) چه مي‌گويد؟ 


متأسفانه بايد به شما بگويم که من خيلي روحاني نيستم؛ اما مي‌گويند که کسي که بخواهد خداوند متعال را بشناسد بايد خود را بشناسد. من خودم مي‌بينم که کامل نيستم، خيلي ضعيفم. هر عملي که انجام مي‌دهم که به کمالات برسم مي‌بينم که خيلي سخت است و با اين حالاتي که من دارم نمي‌توانم مستقيم به خدا برسم. من به اين نتيجه ‌رسيدم که بايد کسي در ميان خدا و من باشد.

واسطه باشد.
بله. واسطه باشد. اين واسطه هميشه بايد با من باشد؛ مثلاً نمي‌شود که الان دنيا وليّ را نداشته باشد. شايد شما در زمان شاه زندگي نکرده‌ايد؛ اما ما در کشورهاي پر از ظلم، زندگي مي‌کنيم. ما حتي اگر مسلمان نشويم هم فکر مي‌کنيم که کسي بايد بيايد. حتي مردمي که مسلمان نيستند مثل مسيحيان کاتوليک و حتي کمونيست‌ها هم منتظر هستند که کسي بيايد. اين موضوع ربطي به روحانيت ندارد. در کلمبيا مافيا و خود نظاميان کلمبيا دارند مردم را مي‌کشند؛ مثلاً در يكي از روستاها در يک روز هفتاد نفر را کشتند و در روستاي ديگر پنج نفر را. مردم كلمبيا در سختي هستند. کلمبيا کشوري پر از ثروت است، اما فقط افراد کمي هستند که خوب زندگي مي‌کنند. خود مردم مي‌گويند بايد کسي بيايد؛ يک کسي بيايد و زندگي را درست کند. من فکر می‌کنم نمی‌شود خداوند جهان را با این عظمت خلق کند تا نهایت عده‌ای به عده‌ای دیگر ظلم کنند و حقوق آنها را پایمال کنند و خداوند بنشیند و تماشا کنند باید راه نجاتی برای بشریت در نظر گرفته باشد.


آقاي عبدالحکيم خواسته‌تان از امام زمان(عجل الله تعالی فرجه الشریف) چيست؟ 


هر کار که ما اينجا انجام مي‌دهيم براي خدا باشد؛ هر کاري که ما مي‌کنيم. ما اينجا عبادت مي‌کنيم، کار مي‌کنيم، خانواده داريم و هر کار که انجام مي‌دهيم در آخر خوب باشيم. اين خوبي يعني با خدا و دوستان خدا باشيم. من اين را مي‌خواهم. بعد از آن هم مي‌خواهم که دنيا پر از عدالت باشد، که مردم خوب زندگي کنند، که پيوند دهنده‌ ما اسلام باشد و چيزي که ما را دور مي‌کند فقط اسلام باشد، نه نژاد، نه ملت و نه چيزهاي ديگر؛ كسي نگويد شما از بونونتورا هستيد، شما از کلمبيا هستيد. يا چيز‌هاي ديگر.

اگر الان شما بخواهيد به امام زمان‌تان چيزي بگوييد، شما با او صحبت کنيد و درد دل بکنيد، بفرماييد چه دردي در دل‌تان هست كه مي‌خواهيد به امام بگوييد.
از امام زمان(عجل الله تعالی فرجه الشریف) که خداوند متعال ايشان را حفظ کند بسيار تشکر مي‌کنم. چون ايشان پيوند دهنده ما با خدا است و سببي است که ما بتوانيم زندگي کنيم. اگر ايشان در اين زمين نبود ما هم نبوديم. زحمت و تلاشي که امام زمان(عجل الله تعالی فرجه الشریف) براي خدا انجام مي‌دهد ما نمي‌توانيم درك كنيم.
من آدم پرکاری هستم و وقتی به آمریکای لاتین می‌روم خیلی خسته می شوم، در ایران هم که هستم استراحت ندارم؛ اما این را می‌دانم که تلاش من در برابر تلاش امام زمان(عجل الله تعالی فرجه الشریف) برای این جهان هیچی نیست و این تلاش زیاد امام زمان(عجل الله تعالی فرجه الشریف) به من انگیزه برای کار بیشتر می‌دهد.

وقتی در کشورهای آمریکای لاتین درباره امام زمان(عجل الله تعالی فرجه الشریف) صحبت می‌کنید، مردم چگونه برخورد می‌کنند؟


اين موضوع در فطرت انسان‌ها هست. وقتي که شما با مردم درباره امام زمان(عجل الله تعالی فرجه الشریف) صحبت مي‌کني و به مردم از اتفاقات ظهور امام زمان(عجل الله تعالی فرجه الشریف) مي‌گويي، مي‌بيني در مردم يک حالاتي روي مي‌دهد و خود فطرت آنها قبول مي‌کند و يک لبخند و يک اميد در چهره‌شان ديده مي‌شود؛ مثلاً خيلي زود به امام زمان(عجل الله تعالی فرجه الشریف) علاقه پيدا مي‌کنند و از من بيشتر سؤال مي‌كنند. اينها به دليل فطرت است. فطرت ما انسان‌هاست که باعث اين شعف و اميد مي‌شود.

 

هیچ ویرانه ای نمی ماند

 

سیمای حکومت جهانی امام زمان(عجل الله تعالی فرجه الشریف)

آيات و روايات ظهور  امام‌‌ زمان(عجل الله تعالی فرجه الشریف)، دلالت بر ابعادى مختلف و اهدافى بسيار والا برای مأموريت الهى ایشان دارند. از آنجا که  امام‌‌ زمان(عجل الله تعالی فرجه الشریف) برای برافراشتن پرچم اسلام و حاکم‌كردن قرآن در تمام گیتی ظهور خواهند كرد،1روش حکومتی ايشان بر اساس قرآن و سیره پیامبر(صلی الله علیه و آله و سلم)2 و امامان(علیهم السلام) خواهد بود.3 آن حضرت با زنده كردن اسلام و برپايى تمدن عادلانة الهى و پرتو‌افشانى آن بر جهان،4 با حقانیت حکومت خود ترقى و تكامل زندگى بشر را از لحاظ مادى و معنوی براي عصر خود و بعد از آن، به ارمغان خواهد آورد؛ تحقق بخشيدن به فهم و راه‌يابى به ژرفاى هستى و جهان بالا بر عهدة ایشان است.6 كه خود مقدمه‌اى است براى راه‌يابى و يكپارچگى كامل كه با برپايى قيامت و رستاخيز آخرت، بين عالم غيب و شهود حكم‌فرما مى‌شود.
با توجه به آيه 31 سوره حجرات در حکومت آخرالزمان باید پنج ویژگی اصلی رعایت شود: 1. اعتقاد به حرمت داشتن انسان‌ها و پرهيز از توهين و نابرابري؛ 2. پرهیز از سلطه‌جويي و سلطه‌گري و آزادي كامل انسان‌ها بر اساس اصول‌ديني؛ 3. لغو هر نوع اختیار و فاصله طبقاتی و برابر بودن تمام آحاد ‌جامعه؛ 4. تعاون و هم‌کاری كامل بين تمامي عناصر جامعه اعم از مردم و حكومت؛ 5. رعایت عدالت و توازن اجتماعی بر اساس اصل مساوات و برابري.
برنامه‌هاي حکومت جهانی  امام‌‌ زمان(عجل الله تعالی فرجه الشریف)
 امام‌‌ زمان(عجل الله تعالی فرجه الشریف) برای برقراری حکومت‌آخرالزمان، برنامه‌هایي دارند که در سه محور فرهنگي، اقتصادي و اجتماعي، مورد بررسی قرار می‌دهیم.
1. برنامه‌هاي فرهنگي
در انجام برنامه فرهنگي، محورهاي مهم عبارت‌اند از: الف) احياي کتاب و سنت:  امام‌‌ زمان(عجل الله تعالی فرجه الشریف) قرآن و سنت را اساس و پایه تمام امور در حکومت خویش قرار می‌دهد. با تمام قدرت برای اجرای احکام ‌الهی تلاش می‌کند و به هیچ‌ کس اجازه تخطی از این حدود را نخواهد داد.8 ب) تقويت عقل: امام‌باقر(علیه السلام) مي‌فرمايد: «زماني که قائم ما قيام مي‌کند، دست خود را بر سر بندگان خواهد نهاد و عقل‌هاي ايشان را جمع مي‌کند و عقل آن‌ها را به کمال خواهد رساند».9 ج) رشد چشم‌گير و بي‌سابقه دانش: امام‌باقر(علیه السلام) مي‌فرمايد: «در زمان امام ‌مهدي(عجل الله تعالی فرجه الشریف) به شما حکمت و دانش داده مي‌شود، تا آنجا که زن در درون خانه‌اش مطابق کتاب خدا و سنت پيامبر قضاوت (رفتار) مي‌کند».10 د) مبارزه با بدعت‌ها: امام صادق(علیه السلام) مي‌فرمايد: «خداوند هر گونه بدعتى را به‌وسيله او از بين خواهد برد و هر گمراهى را محو و هر سنتى را زنده خواهد ساخت».11حضرتش با چيزهايي که از تمايلات شخصي و هواهاي نفساني وارد دين شده، مبارزه مي‌کند.
2. برنامه‌هاي اقتصادي
برنامه‌هاي اقتصادي در حکومت  امام‌‌ زمان‌(عجل الله تعالی فرجه الشریف) به‌صورت مطلوبي تدوين شده تا در ابتدا امر توليد سامان يابد و از منابع طبيعي بهره‌برداري شود و سپس ثروت به‌دست‌آمده، عادلانه بين همه طبقات توزيع گردد. در دوران حاکميت حضرت، جهت‌گيري اقتصادي در موارد ذيل است: الف) بهره‌وري از منابع ‌طبيعي: به برکت حکومت ایشان، آسمان سخاوت‌مندانه مي‌بارد و زمين بي‌دريغ ثمر مي‌دهد.12 امام‌باقر(علیه السلام) مي‌فرمايد: «تمام گنج‌هاي زمين براي او آشکار مي‌گردد».13 ب) توزيع عادلانه ثروت: از عوامل اقتصاد ‌بيمار، انباشته شدن ثروت در نزد گروه ‌خاصي است. در دوران حکومت‌ عدل مهدوي، اموال و ثروت به‌طور مساوي بين مردم تقسيم مي‌شود.14 امام‌باقر(علیه السلام) مي‌فرمايد: «امام‌مهدي(عجل الله تعالی فرجه الشریف) ميان مردم به مساوات رفتار مي‌کند؛ به‌گونه‌اي که کسي پيدا نشود که نيازمند زکات باشد».15 ج) عمران و آباداني: درحکومت آن حضرت، توليد و توزيع به‌گونه‌اي ساماندهي مي‌شود که همه‌جا به نعمت و آباداني مي‌رسد. امام‌باقر(علیه السلام) مي‌فرمايد: «در تمام زمين، هيچ ويرانه‌اي‌ نمي‌ماند، و همه آباد مي‌گردد».16
 3. برنامه‌هاي اجتماعي
در حکومت عدالت‌گستر  امام‌‌ زمان(عجل الله تعالی فرجه الشریف)، به ‌سبب اجراي برنامه‌ها بر اساس تعاليم ‌قرآن و عترت، محيط‌ زندگي زمينه‌اي براي رشد و تعالي افراد خواهد بود. در اين زمينه، روايات فراواني رسيده است که به پاره‌اي از آنها اشاره مي‌کنيم. الف) گسترش امر به معروف و نهي از منکر: در حکومت ‌جهاني امام‌‌ زمان(عجل الله تعالی فرجه الشریف) فريضه امر به معروف و نهي از منکر به ‌صورت گسترده به اجرا گذاشته خواهد شد. امام ‌باقر(علیه السلام) مي‌فرمايد: «مهدي(عجل الله تعالی فرجه الشریف) و ياران او، امر به معروف و نهي از منکر مي‌کنند».17 ب) مبارزه با فساد و رذايل اخلاقي: حضرت به مبارزه عملي با فساد، تباهي و زشتي مي‌پردازد؛ چنان‌که در دعاي شريف ندبه مي‌خوانيم: «أَيْنَ طَامِسُ آثَارِ الزَّيْغِ وَ الْأَهْوَاءِ أَيْنَ قَاطِعُ حَبَائِلِ الْكَذِبِ وَ الِافْتِرَاءِ...؛ کجاست آنکه ريسمان‌هاي دروغ و افترا را ريشه‌کن خواهد کرد. کجاست آنكه آثار گمراهي و هوا و هوس را نابود خواهد ساخت...؟!» ج) عدالت قضايي: ایشان قسط و عدل را در سطح جامعه حاکم مي‌سازند.18 شعار ایشان قاطعیت با کارگزاران و ملاطفت با زیر دستان است.19 امام ‌رضا(علیه السلام) مي‌فرمايد: «وقتي او قيام کند، زمين به نور پروردگارش روشن مي‌گردد و آن حضرت ترازوي عدالت را در ميان خلق نهد. پس[چنان عدالت را جاري کند که]هيچ کس بر ديگري ستم روا ندارد».20
پي‌نوشت:
1. علامه مجلسى؛ بحارالأنوار؛ بيروت: مؤسسة الوفاء (1404ق)؛ ج52، ص191.
2. همان؛ ج52، ص،337.
3. همان؛ ج51، ص71.
4. طباطبایی، سیدمحمد حسین؛ تفسیر المیزان؛ ترجمه سیدمحمدباقر موسوی همدانی؛ قم: دفتر انتشارات اسلامى جامعه‏ مدرسين حوزه علميه قم (1374)؛ ج15، ص215.
5. نهج‏البلاغه؛ ص19؛ خطبه138.
6. ای مردم، ما شما را از يك زن و مرد آفریدیم و شما را تيره‌ها و قبيله‌ها قرار دادیم تا يك‌ديگر را بشناسید، گرامي‌ترين شما نزد خداوند با تقواترين شماست.
7. نهج‏البلاغه؛ ص19؛ خطبه138.
8. شيخ صدوق؛ کمال‌الدين و تمام النعمه؛ قم: دارالکتب الاسلاميه(1395ق)؛ ج2، ص675.
9. بحارالانوار؛ ج52، ص352.
10. همان؛ ص339.
11. صافي گلپايگاني، لطف‌الله؛ منتخب الاثر؛ قم: مؤسسه سيده المعصومه (1419ق)؛ ص203.
12. کمال‌الدين و تمام النعمه؛ ج2، صص386.
13. محمد بن ابراهيم نعماني؛ الغيبه؛ تهران: مکتبه الصدوق(1397ق)؛ ص237.
14. بحارالانوار؛ ج51، ص29.
15. کمال‌الدين و تمام نعمه؛ ج2، ص394 و 368.
16. بحارالانوار؛ ج51، ص47.
17. همان؛ ص336.
18. منتخب الأثر، باب اول، حدیث۳۲ و روایت‌هاي دیگر در باب۲۵.
19. بحارالانوار؛ ج51، ص120.
20. حسين بن الحسن ديلمي؛ اعلام الوري؛ قم: مؤسسه آل البيت (1408ق)؛ ص434.

 

آیه های امام زمانی

 
بشارتهای قرآنی 1

 

«هُوَ الَّذي أَرْسَلَ رَسُولَهُ بِالْهُدى‏ وَ دينِ الْحَقِّ لِيُظْهِرَهُ عَلَى الدِّينِ كُلِّهِ ...؛ او کسی است که رسولش را با هدایت و آیین حق فرستاد، تا آن را بر همه آیین‌ها غالب گرداند...».1
اين آيه به همين صورت، علاوه بر اين سوره در دو سوره‏ ديگر نيز آمده است ـ سوره فتح، آيه‏ 28 و سوره‏ صفّ، آيه‏ 9. از يك سو اين آيه تا‌‌ كنون تحقّق نيافته است و از سويى ديگر خداوند وعده‏ حاكميت كلى اسلام را داده و وعده‏اش دروغ نيست؛ در نتيجه همان‌گونه كه در روايات بسيارى آمده است، اين آيه به ظهور حضرت مهدى‏(عجل الله تعالی فرجه الشریف) اشاره دارد.
اميرمؤمنان علي(علیه السلام) هنگامي كه این آيه را تلاوت فرمود، از ياران خودپرسيد: «آيا اين پيروزي ظاهر شده است؟» عرض كردند: آري! فرمودند: «نه! سوگند به كسي كه جانم به دست اوست اين پيروزي آشكار نمي‌شود مگر زماني كه هيچ آبادي‌اي روي زمين باقي نماند مگر اين كه صبح و شام، بانگ لااله الاالله از آن به گوش رسد».2
حضرت امام باقر(علیه السلام) مي‌فرمايند: «اين پيروزي به هنگام قيام مهدي از آل محمد‌‌‌‌‌‌(صلی الله علیه و آله و سلم) خواهد آمد، آن‌چنان كه هيچ كس در جهان باقي نمي‌ماند، مگر اين كه اقرار به محمد(صلی الله علیه و آله و سلم) خواهد كرد».3«وَ قاتِلُوهُمْ حَتَّى لا تَكُونَ فِتْنَةٌ وَ يَكُونَ الدِّينُ كُلُّهُ لِلَّهِ فَإِنِ انْتَهَوْا فَإِنَّ اللَّهَ بِما يَعْمَلُونَ بَصيرٌ؛ و با آنان پیکار کنید، تا فتنه [شرک و سلب آزادی‌] برچیده شود، و دین [پرستش] همه مخصوص خدا باشد و اگر آنان [از راه شرک و فساد بازگردند و از اعمال نادرست] خودداری کنند، [خداوند آنان را می‌پذیرد] خدا به آنچه انجام می‌دهند بیناست».4
«فتنه»، معناى وسيعى دارد و شامل هر گونه اِعمال فشار مى‏شود. در قرآن، فتنه به معناى شرك نيز آمده است؛ شايد به اين دليل كه از سوى مشركان انواع محدوديّت‏ها و اِعمال فشارها بر فكر و روح حقّ‏طلبان و جامعه آنان انجام مى‏گرفت، يا از آن جهت كه شرك، موجب عذاب ابدى مى‏شود. همچنين تحميل كفر بر مؤمنين و انسان‏هاى پاك‏فطرت نيز فتنه است.
به فرموده‏ امام صادق(علیه السلام) تحقّق قطعى و نهايى اين آيه، در زمان حضرت مهدى‌(عجل الله تعالی فرجه الشریف) است. محمد بن‌مسلم مي‌گويد به امام باقر(علیه السلام) عرض كردم تأويل اين سخن پرودگار متعال كه در سوره انفال مي‌فرمايد: و قاتلوهم حتي... چيست؟ حضرت فرمودند: «هنوز تأويل اين آيه نيامده است! پس زماني كه تأويل آن فرا رسد، با كافران پيكار شود و مشركان كشته شوند تا به توحيد و خداي يگانه ايمان آورند و مشركي باقي نماند و اين به هنگام ظهور قائم اهل‌بيت(علیهم السلام) است».5
پي‌نوشت:
1. توبه: 33.
2. مكارم شيرازي،ناصر؛ مهدي انقلابي بزرگ؛ قم: هدف (1357)؛ ص135.
3. كوراني، علي؛ عصر ظهور؛ ترجمه عباس جلالي؛ ص357.
4. انفال: 39.
5. صافي گلپايگاني، لطف‌الله؛ منتخب الاثر ؛ قم: سيده المعصومه (1377)؛ باب 34، ص290.

 


بشارتهای قرآنی 2

 

«قالَ مُوسى‏ لِقَوْمِهِ اسْتَعينُوا بِاللَّهِ وَ اصْبِرُوا إِنَّ الْأَرْضَ لِلَّهِ يُورِثُها مَنْ يَشاءُ مِنْ عِبادِهِ وَ الْعاقِبَةُ لِلْمُتَّقين‌؛ موسی به قوم خود گفت: از خدا یاری جویید و استقامت پیشه کنید که زمین از آن خداست و آن را به هر کس از بندگانش که بخواهد، واگذار می‌کند و سرانجام (نیک) برای پرهیزکاران است!».1
در اين آيه دو فرمان همراه با دو بشارت مطرح است: فرمان به استعانت و صبر و بشارت به وراثت زمين و پايان نيك براى متّقين. امام باقر(علیه السلام) از حضرت على(علیه السلام) نقل مى‏كند كه فرمودند: «من و اهل‌بيتم مصداق اين آيه هستيم» و امام صادق(علیه السلام) در تفسير اين آيه فرمودند: «فما كان للّه فهو لرسوله و ما كان لرسول اللّه فهو للامام بعد رسول اللّه»؛ بنابراين اگر آيه مى‏فرمايد: زمين براى خداوند است، يعنى رسول خدا(صلی الله علیه و آله و سلم) و امامان(علیهم السلام) وارثان زمين از سوى خدا هستند».
در كتاب غيبت نعماني از امام باقر(علیه السلام) روايت شده كه فرمودند: «دولتنا آخرالدول؛ دولت ما، آخرين دولت‌هاست». پيامبر اسلام(صلی الله علیه و آله و سلم)فرمودند: «القائم المهدي هو وارث الارض و ما فيها».
پي‌نوشت:
1. اعراف: 128.

بشارتهای قرآنی  3

 

«اعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ يُحْيِ الْأَرْضَ بَعْدَ مَوْتِها قَدْ بَيَّنَّا لَكُمُ الْآياتِ لَعَلَّكُمْ تَعْقِلُون؛ بدانید خداوند زمین را بعد از مرگ آن زنده می‌کند! ما آیات (خود) را برای شما بیان کردیم، شاید اندیشه کنید!».1

در حديث مى‏خوانيم: مراد از حيات زمين بعد از مرگ آن، حيات زمين است با قيام حضرت مهدى(عجل الله تعالی فرجه الشریف) به عدالت، بعد از مرگ آن به واسطه‏ جور و ظلم. امام باقر(علیه السلام) فرمودند: «خداوند زمين را به وسيله قائم(عجل الله تعالی فرجه الشریف)زنده كند؛ پس او در زمين، عدل و دادگري كند و زمين را پس از مرگش از ظلم، به وسيله عدل زندگي و حيات بخشد».2

پی نوشت:

1. حديد: 17.

2. نوري، حسين بن‌محمدتقي؛ نجم الثاقب؛ ص9.

 


 

 

بشارتهای قرآنی 4

 


«أَفَغَيْرَ دينِ اللَّهِ يَبْغُونَ وَ لَهُ أَسْلَمَ مَنْ فِي السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ طَوْعاً وَ كَرْهاً وَ إِلَيْهِ يُرْجَعُون؛ ‏ آیا آنان غیر از آیین خدا می‌طلبند؟! [آیین او همین اسلام است] و تمام کسانی که در آسمان‌ها و زمین هستند، از روی اختیار یا از روی اجبار، در برابرِ [فرمان] او تسلیم‌اند و همه به سوی او بازگردانده می‌شوند».1
موجودات آسمان‏ها و زمين، همگى تسليم خدا هستند. حتى اگر در حال عادى اين سرسپردگى را كتمان كنند، در حال خطر، به ناچار دل به او مى‏سپارند. مؤمنان با ميل و رغبت تسليم او هستند؛ ولى همگان در زمان احساس خطر يا مرگ يا مغلوب‌شدن در جنگ و يا درماندن در استدلال، تسليم او مى‏شوند. همه ذرّات عالم، از كوچك‏ترين اتم تا بزرگ‏ترين كرات، همه تابع همان قانونى هستند كه خداوند بر آنها حاكم كرده است و هر لحظه مى‏تواند آن را تغيير دهد.
امام صادق(علیه السلام) در‌مورد اين آيه فرمودند: «زمانى كه قائم(عجل الله تعالی فرجه الشریف) قيام كند، تمام سرزمين‏ها شهادت لااله الاّ اللّه و محمّد رسول‏اللّه سر خواهند داد». رسول اكرم(صلی الله علیه و آله و سلم) مي‌فرمايند: «روزي كه مهدي موعود قيام كند، به عدالت حكومت كند و در دوران حكومت او در روي زمين از جور و ستم اثري يافت نشود و پيرو هيچ ديني در روي زمين باقي نمي‌ماند، مگر اين كه اسلام مي‌آورد. آيا نشينده‌ايد كه خداوند سبحان مي‌فرمايد: و له اسلم من في السموات و الارض».2
امام کاظم(علیه السلام) فرمودند: «این آیه در شأن حضرت قائم(عجل الله تعالی فرجه الشریف) نازل شده است. زمان ظهور آن حضرت، یهودی‌ها، مسیحی‌ها، صابئین، کفار و مرتدین همه بیرون می‌آیند و اسلام به آنان عرضه می‌شود؛ هر کس پذیرفت، احکام اسلام بر او جاری می‌شود و هر کس هم نپذیرفت، احکام کفار بر او جاری می‌شود و کار به جایی می‌رسد که هیچ کس در زمین نمی‌ماند مگر این که موحد باشد».3
پی نوشت:
1. آل‌عمران: 83.
2. تفسير عياشي؛ ج1، ص183.
3. علامه مجلسي؛ بحارالانوار؛ ج52، ص217.

 

 

بشارتهای قرآنی 5

 

«وَ لَقَدْ كَتَبْنا فِي الزَّبُورِ مِنْ بَعْدِ الذِّكْرِ أَنَّ الْأَرْضَ يَرِثُها عِبادِيَ الصَّالِحُون؛ در زبور بعد از ذکر [تورات] نوشتیم: بندگان شایسته‌ام وارث [حکومت] زمین خواهند شد».1
در پنج مورد از زبور، مزامير حضرت داود كه امروزه جزو عهد قديم به شمار مى‏رود، شبيه اين تعابير آمده است كه: مردان صالح، وارث زمين خواهند شد. در روايات متعدّد آمده است كه آن بندگان صالحى كه وارث زمين خواهند شد، ياران حضرت مهدي‌(عجل الله تعالی فرجه الشریف) هستند. در بعضى روايات مى‏خوانيم كه اهل‏بيت پيامبر اسلام وارثان زمين خواهند شد.2در تفسير مجمع البيان در ذيل این آيه، از امام باقر(علیه السلام) نقل است: «هُم اصحاب المهدي في آخرالزمان».
اين آيه و نظاير آن تصريح مي‌كنند كه بشارت دولت حقه امام زمان(عجل الله تعالی فرجه الشریف) در كتب گذشته نيز ذكر شده است.
پی نوشت:
1. انبياء: 105.
2. تفسير قمي؛ ج2، ص297.

 

بشارتهای قرآنی

 


«أَمَّنْ يُجيبُ الْمُضْطَرَّ إِذا دَعاهُ وَ يَكْشِفُ السُّوءَ وَ يَجْعَلُكُمْ خُلَفاءَ الْأَرْضِ أَ إِلهٌ مَعَ اللَّهِ قَليلاً ما تَذَكَّرُون؛ یا کسی که دعای مضطر را اجابت می‌کند و گرفتاری را برطرف می‌سازد و شما را خلفای زمین قرار می‌دهد؛ آیا معبودی با خداست؟! کمتر متذکر می‌شوید».1
در روايات مى‏خوانيم: نمونه مضطر واقعى، امام زمان(عجل الله تعالی فرجه الشریف) است و بدترين سوء (و يكشف السوء)، سلطه كفار است كه در زمان آن حضرت برطرف مى‏شود و نمونه «يجعلكم خلفاء» حكومت صالحان در آن زمان است.
حضرت امام صادق(علیه السلام)فرمودند: «اين آيه نازل شده در حق قائم(عجل الله تعالی فرجه الشریف) است! والله مضطر، هرگاه دو ركعت نماز بخواند در مقام ابراهيم(علیه السلام) و خداي را بخواند، پس اجابت مي‌كند او را و برطرف مي‌كند سوء را و او را خليفه زمين مي‌گرداند».
پی نوشت:
1. نمل: 62.

بشارتهای قرآنی 7


«بَقِيَّتُ اللَّهِ خَيْرٌ لَكُمْ إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنينَ وَ ما أَنَا عَلَيْكُمْ بِحَفيظ؛ آنچه خداوند برای شما باقی گذارده [از سرمایه‌های حلال]، برایتان بهتر است اگر ایمان داشته باشید! و من، پاسدار شما [و مأمور بر اجبارتان به ایمان] نیستم».1
«بقيّت الله» در اين آيه به معناى درآمد و سودى است كه از يك سرمايه حلال و خداپسندانه براى انسان باقى مى‏ماند و صد‌‌ درصد حلال است؛ امّا در روايات، به هر وجود مباركى كه به اراده خداوند براى بشريّت باقى مى‏ماند، «بقيت الله» گفته مى‏شود؛ از جمله به سربازان مؤمنى كه پيروزمندانه از جبهه جنگ برمى‏گردند؛ زيرا به اراده‏ الهى باقى مانده‏اند. به امام عصر(عجل الله تعالی فرجه الشریف) نيز «بقيت الله» مى‏گويند؛ چون آن وجود شريف به خواست خداوند براى هدايت مردم ذخيره و باقى نگهداشته شده است. در روايات مى‏خوانيم كه يكى از نام‏ها و اسامى مبارك آن حضرت «بقيت الله» است.2وقتى آن حضرت در مكّه ظهور مي‌كنند، اين آيه را تلاوت كرده، مى‏فرمايند: «من آن بقیت الله هستم». البتّه به ساير معصومان‏ (علیهم السلام) نيز لقب بقیت الله داده شده است.
پی نوشت:
1. هود: 86.
2. بحارالانوار؛ ج46، ص259.

 

بشارتهای قرآنی 8


«ذَالِکَ الْکِتَبُ لَا رَیْبَ فِیهِ هُدًى لِّلْمُتَّقِینَ، الَّذِینَ یُؤْمِنُونَ بِالْغَیْبِ وَ یُقِیمُونَ الصَّلَوةَ وَ ممَِّا رَزَقْنَاهُمْ یُنفِقُون؛ آن کتاب با عظمتی است که شک در آن راه ندارد و مایه هدایت پرهیزکاران است. (پرهیزکاران) کسانی هستند که به غیب [آنچه از حس پوشیده و پنهان است‌] ایمان می‌آورند و نماز را برپا می‌دارند و از تمام نعمت‌ها و مواهبی که به آنان روزی داده‌ایم، انفاق می‌کنند».1
قرآن، هستى را به دو بخش تقسيم مى‏كند: عالم غيب ـ غيب به خداوند متعال، فرشتگان، معاد و حضرت مهدى(عجل الله تعالی فرجه الشریف) اطلاق شده است ـ و عالم شهود. متّقين به كلّ هستى ايمان دارند؛ ولى ديگران تنها آنچه را قبول مى‏كنند كه براي‌شان محسوس باشد. حتّى توقّع دارند كه خدا را با چشم ببينند و چون نمى‏بينند، به او ايمان نمى‏آورند! چنان‌كه برخى به حضرت موسى گفتند: «لن نؤمن لك حتّى نَرى اللّه جهره؛ ما هرگز به تو ايمان نمى‏آوريم، مگر آنكه خداوند را آشكارا مشاهده كنيم».
در مورد معنای این آیه از امام صادق(علیه السلام) سؤال کردند؛ ایشان فرمودند: «منظور از متقین در آیه، شیعیان حضرت علی(علیه السلام) و منظور از الغیب همان امام غائب(عجل الله تعالی فرجه الشریف) است».2
همچنین رسول گرامی اسلام فرمودند: «طُوبَى لِلصَّابِرِینَ فِی غَیْبَتِهِ طُوبَى لِلْمُقِیمِینَ عَلَى مَحَجَّتِهِمْ أُولَئِکَ وَصَفَهُمُ اللَّهُ فِی کِتَابِهِ وَ قَالَ الَّذِینَ یُؤْمِنُونَ بِالْغَیْبِ وَ قَالَ أُولئِکَ حِزْبُ اللَّهِ أَلا إِنَّ حِزْبَ اللَّهِ هُمُ الْمُفْلِحُون؛ خوشا به حال کسانی که در غیبت او صبر پیشه می‌کنند. خوشا به حال آنانی که در محبت او پایدار می‌مانند؛ چراکه این افراد همان‌هایی هستند که خداوند آیات آغازین سوره بقره را در شأن آنان نازل کرده است».3
پی نوشت:
1. بقره: 2 و3.
2. شيخ صدوق؛ كمال الدين؛ ج1، ص17.
3. بحارالانوار؛ ج36، ص304.

 

بشارتهای قرآنی 9

 

 «... فَاسْتَبِقُوا الْخَیْراتِ أَیْنَ ما تَکُونُوا یَأْتِ بِکُمُ اللَّهُ جَمیعاً إِنَّ اللَّهَ عَلى‏ کُلِّ شَیْ‏ءٍ قَدیرٌ؛ ... در نیکی‌ها و اعمال خیر، بر یکدیگر سبقت جویید! هر جا باشید، خداوند همه شما را [برای پاداش و کیفر در برابر اعمال نیک و بد، در روز رستاخیز] حاضر می‌کند؛ زیرا او، بر هر کاری تواناست».1
در برخى روايات ذيل اين آيه آمده: در زمان ظهور امام زمان(عجل الله تعالی فرجه الشریف) علاقمندان آن حضرت، از اطراف و اكناف جهان يكجا در حضور ايشان جمع خواهند شد.2امام صادق(علیه السلام) فرمود: «هنگامى که به امام اجازه ظهور داده مى‏شود، خدا را به نام عبراني‌اش مى‏خواند. سیصد و سیزده نفر یاران آن حضرت براى او گرد آورده مى‏شوند و همچون پاره‌پاره ابر پائیزى‏اند، آنان پرچمدارنند. بعضى از ایشان شبانه از بسترش ناپدید مى‏گردند و بامداد در مکّه‌اند و پاره‏اى از ایشان در روز دیده مى‏شوند که در میان ابر مى‏روند و نام خودشان و نام پدرشان و مشخّصاتشان و نسبتشان شناخته شده است». راوی ‌پرسید: کدام یک از ایشان از نظر ایمان برتر است؟ امام فرمود: «همان که در روز میان ابر مى‏رود و ایشانند آن ناپدیدشوندگان، و این آیه در مورد آنان نازل شده: هر کجا باشید خداوند شما را جملگى مى‏آورد».3
پی نوشت:
1. بقره: 148.
2. تفسير نورالثقلين؛ ج1، ص139.
3. نعماني؛ غيبت؛ ترجمه محمد‌جواد غفاري؛ تهران: دارالكتاب االسلاميه (1387).

 

داستانهای مربوط به امام زمان

 

 ارباب معرفت 1

 

حضرت امام خمینی(رحمه الله علیه): «ببینید كه تحت مراقبت هستید. نامه اعمال ما می‌رود پیش امام زمان(عجل الله تعالی فرجه الشریف)؛ هفته‌ای دو دفعه ـ به حسب روایت ـ نكند كه خدای نخواسته از من و شما و سایر دوستان امام زمان(عجل الله تعالی فرجه الشریف) یك وقت چیزی صادر بشود كه موجب افسردگی امام زمان(عجل الله تعالی فرجه الشریف)باشد».1
1. صحیفه نور؛ ج 8،ص 391

 

 ارباب معرفت 2

 

علامه طباطبایی(رحمه الله علیه) درباره معرفت به امام زمان(عجل الله تعالی فرجه الشریف) در روایت «من مات و لم یعرف امام زمانه، مات مَيتةًجاهليّةً»،1 فرمودند: «یعنی امام(علیه السلام) را مفترض الطاعه بداند؛ چنان که در روایت دیگر به این معنی تفسیر شده است؛ وگرنه اسم و شخص امام(علیه السلام) را که کافر و مؤمن می‌دانند. شناختن امام زمان(عجل الله تعالی فرجه الشریف) به‌عنوان مفترض الطاعه تحقق نمی‌یابد، مگر اینکه امام سابق و نصب او را به نص از امام سابق بشناسد و اگر به یکی از ائمه(علیهم السلام) معرفت نداشته باشد، معرفت او کامل نخواهد بود».2
علامه طباطبایی(رحمه الله علیه) درباره راه رسیدن به امام زمان(عجل الله تعالی فرجه الشریف)، فرمودند: «امامزمان(عجل الله تعالی فرجه الشریف) خود فرموده است: شما خوب باشید، ما خودمان شما را پیدا می‌کنیم».3
1. در محضر علامه طباطبایی؛ ص99.
2. در محضر علامه طباطبایی؛ ص188.
3. پرده نشین؛ ص64.

 

ارباب معرفت 3

 

 

حضرت آیت‌الله العظمی بهجت (رحمه الله علیه): «اگر ما مانند حضرت مهدی (عجل الله تعالی فرجه الشریف)به اندازه توان خود در هدایت مردم تلاش و کوشش کنیم، آیا امکان دارد مورد عنایت عین الله ناظره نباشیم؟».1
حضرت آیت‌الله العظمی بهجت(رحمه الله علیه): «آیا حضرت حجت (عجل الله تعالی فرجه الشریف)که از دست دشمن‌ها در پشت پرده غیبت است، از دست دوستانش هم غافل است که هرچه بر سرشان آمد، آمد؟ این خیال‌ها از ضعف ایمان است».2
پی نوشت:
1. در محضر بهجت؛ ص276.
2. در محضر بهجت؛ ص282.

 

ارباب معرفت 4

 

 

 

حضرت آیت‌الله العظمی بهجت(رحمه الله علیه): «اگر قبل از ظهورِ دولت حق، خاطرجمع باشیم که بر صراط مستقیم بندگی هستیم، بهتر است؛ لذا باید از گناهانی که زمینه ظهور دولت حضرت را برای ما فراهم نمی‌کند، پرهیز نماییم».1
حضرت آیت‌الله العظمی بهجت (رحمه الله علیه): «اهم مقدماتِ انتظار فرج، توبه و طهارت از گناهان است».2
پی نوشت:
1. در محضر بهجت (با اندکی تصرف)؛ ص280.
2. فصل‌نامه علمی- تخصصی انتظار؛ سال دوم؛ شماره پنجم، ص33.

 

ارباب معرفت  5

 

 

حضرت آیت‌الله حاج میرزا علی آقای فلسفی (رحمه الله علیه): «خداوند به پیامبر (ص)می‌فرماید: هرکس به رضای من و آنچه می‌خواهم عمل کند و وظیفه‌اش را انجام دهد، واجبات را به جا آورد و محرمات را ترک کند، من سه چيز را به او می‌دهم. یکی از آن سه این است که بندگان خاص خودم را از او مخفی نمی‌کنم. بنده عرض می‌کنم تحقیقاً بالاترین و برترین بنده خاص خداوند در این زمان، حضرت ولی‌عصر(عجل الله تعالی فرجه الشریف) است. اگر ما به رضای الهی عمل کنیم، خداوند او را از ما مخفی نخواهد کرد».1
پی نوشت:
1. فصل‌نامه علمی- تخصصی انتظار؛ سال دوم؛ شماره پنجم، ص17.

 

ارباب معرفت 6

 

 

حضرت آیت‌الله العظمی تبریزی (رحمه الله علیه): «باید زمینه را مصاعد کنید که اگر غیبت صدهزار سال هم طول بکشد، عقاید مردم خراب نشود. فردی بود كه هر روز می‌گفت حضرت می‌آید، ظهور نزدیک شده! یک‌بار گفت: سه ماه دیگر حتماً آقا می‌آید! سه ماه بعد گفتیم: چه شد؟ گفت: بَداء حاصل شد! این چیزها عقیده مردم را خراب می‌کند. باید کاری کنیم که ایمان راسخ پیدا کنیم».1
پی نوشت:
1. ظهور نور(ترجمه کتاب الشموس المظیئه)؛ ص136.

 

ارباب معرفت 7

 

 

حضرت آیت‌الله سعادت‌پرور (پهلوانی) (رحمه الله علیه): «قیام قائم (عجل الله تعالی فرجه الشریف)از چیزهایی است که بداء در آن جاری نمی‌شود؛ زیرا قیام قائم از مصادیق میعاد است و خداوند میعاد را قطعاً عملی می‌سازد».1
پی نوشت:
1. دیدار با اعضای مؤسسه آينده روشن(پژوهشکده مهدویت)، 1خرداد1391.

 

ارباب معرفت 8

 

آیت‌الله العظمی وحید خراسانی: دست را مى‌گذارد روى سر هر کسى، به گذاشتن دست، فورى سه اثر پیدا مى‌شود: اثر اول این است که عقل آن شخص چهل برابر مى‌شود. اثر دوم این است که دست روى سر هر کس که گذاشت قلب او مثل آهن مى‌شود.دراثر سوم، دست روى سر هر کس که گذاشت کینه و حسد از دل او مى‌رود.
به معناى این حدیث دقت کردید؟ انبیا براى چه آمدند؟ براى این آمدند که عقل بشر را بالا ببرند، نفوس را به صفات حمیده تزکیه کنند و بعد قلوب را به ایمان تقویت کنند.
 کارى را که 124 هزار پیغمبر باید در طول زمان بکنند، او به یک دست گذاشتن روى هر سرى مى‌کند! هم عقل را به این مرتبه مى‌رساند، هم قوت را به قلب مى‌دهد، و هم آن نفوس را تزکیه مى‌کند.

امام زمان(عجل الله تعالی فرجه الشریف) است یا رحمت رحمانیه؟! امام زمان(عجل الله تعالی فرجه الشریف) است یا رحمت رحیمیه؟! امام زمان(عجل الله تعالی فرجه الشریف) است یا حمکتِ حکیم على الاطلاق؟! امام زمان(عجل الله تعالی فرجه الشریف) است یا علوِّ علىِّ عظیم؟! امام زمان(عجل الله تعالی فرجه الشریف) است یا مقام محمدتِ حمیدِ مجید؟! تمام این رموز اسما در وجود او منعکس است و آنچه پدرهاى مهدى(عجل الله تعالی فرجه الشریف) داشتند در اوست. هیچ این نکته را فکر کردید همه مهدى(عجل الله تعالی فرجه الشریف) هستند اما او شده مهدى. همه مهدى هستند، ولى با اینکه همه حقیقت مهدى هستند؛ اما اسم مهدى روى اوست! سرّ این مطلب در این جمله است: السلام علیک یا خلیفة آبائه المهدیین؛تمام مهدى‌هاى عالم وجود، همه عصاره شده‌اند در وجود او!

 

کلام بزرگان

 

جملات قصار علما درباره امام عصر (عجل الله تعالی فرجه الشریف)

آیت‌الله العظمی وحید خراسانی:
دست را مى‌گذارد روى سر هر کسى، به گذاشتن دست، فورى سه اثر پیدا مى‌شود: اثر اول این است که عقل آن شخص چهل برابر مى‌شود. اثر دوم این است که دست روى سر هر کس که گذاشت قلب او مثل آهن مى‌شود. در اثر سوم، دست روى سر هر کس که گذاشت کینه و حسد از دل او مى‌رود.
 به معناى این حدیث دقت کردید؟ انبیا براى چه آمدند؟ براى این آمدند که عقل بشر را بالا ببرند، نفوس را به صفات حمیده تزکیه کنند و بعد قلوب را به ایمان تقویت کنند.
 کارى را که 124 هزار پیغمبر باید در طول زمان بکنند، او به یک دست گذاشتن روى هر سرى مى‌کند! هم عقل را به این مرتبه مى‌رساند، هم قوت را به قلب مى‌دهد، و هم آن نفوس را تزکیه مى‌کند.

امام زمان(عجل الله تعالی فرجه الشریف) است یا رحمت رحمانیه؟! امام زمان(عجل الله تعالی فرجه الشریف) است یا رحمت رحیمیه؟! امام زمان(عجل الله تعالی فرجه الشریف) است یا حمکتِ حکیم على الاطلاق؟! امام زمان(عجل الله تعالی فرجه الشریف) است یا علوِّ علىِّ عظیم؟! امام زمان(عجل الله تعالی فرجه الشریف) است یا مقام محمدتِ حمیدِ مجید؟! تمام این رموز اسما در وجود او منعکس است و آنچه پدرهاى مهدى(عجل الله تعالی فرجه الشریف) داشتند در اوست. هیچ این نکته را فکر کردید همه مهدى(عجل الله تعالی فرجه الشریف) هستند اما او شده مهدى. همه مهدى هستند، ولى با اینکه همه حقیقت مهدى هستند؛ اما اسم مهدى روى اوست! سرّ این مطلب در این جمله است: السلام علیک یا خلیفة آبائه المهدیین؛ تمام مهدى‌هاى عالم وجود، همه عصاره شده‌اند در وجود او!


حضرت امام خمینی (رحمه الله علیه):


«ببینید كه تحت مراقبت هستید. نامه اعمال ما می‌رود پیش امام زمان (عجل الله تعالی فرجه الشریف)؛ هفته‌ای دو دفعه ـ به حسب روایت ـ نكند كه خدای نخواسته از من و شما و سایر دوستان امام زمان (عجل الله تعالی فرجه الشریف) یك وقت چیزی صادر بشود كه موجب افسردگی امام زمان (عجل الله تعالی فرجه الشریف) باشد».1
علامه طباطبایی (رحمه الله علیه) درباره معرفت به امام زمان (عجل الله تعالی فرجه الشریف) در روایت «من مات و لم یعرف امام زمانه، مات مَيتةًجاهليّةً»،3 فرمودند: «یعنی امام (علیه السلام) را مفترض الطاعه بداند؛ چنان که در روایت دیگر به این معنی تفسیر شده است؛ وگرنه اسم و شخص امام (علیه السلام) را که کافر و مؤمن می‌دانند. شناختن امام زمان (عجل الله تعالی فرجه الشریف) به‌عنوان مفترض الطاعه تحقق نمی‌یابد، مگر اینکه امام سابق و نصب او را به نص از امام سابق بشناسد و اگر به یکی از ائمه (علیهم السلام) معرفت نداشته باشد، معرفت او کامل نخواهد بود».4
علامه طباطبایی (رحمه الله علیه) درباره راه رسیدن به امام زمان (عجل الله تعالی فرجه الشریف)، فرمودند: «امام زمان(عجل الله تعالی فرجه الشریف) خود فرموده است: شما خوب باشید، ما خودمان شما را پیدا می‌کنیم».5

 

حضرت آیت‌الله العظمی بهجت (رحمه الله علیه):

 

«اگر ما مانند حضرت مهدی (عجل الله تعالی فرجه الشریف) به اندازه توان خود در هدایت مردم تلاش و کوشش کنیم، آیا امکان دارد مورد عنایت عین الله ناظره نباشیم؟».6


حضرت آیت‌الله العظمی بهجت (رحمه الله علیه):

 

«آیا حضرت حجت (عجل الله تعالی فرجه الشریف) که از دست دشمن‌ها در پشت پرده غیبت است، از دست دوستانش هم غافل است که هرچه بر سرشان آمد، آمد؟ این خیال‌ها از ضعف ایمان است».7


حضرت آیت‌الله العظمی بهجت (رحمه الله علیه):

 

«اگر قبل از ظهورِ دولت حق، خاطرجمع باشیم که بر صراط مستقیم بندگی هستیم، بهتر است؛ لذا باید از گناهانی که زمینه ظهور دولت حضرت را برای ما فراهم نمی‌کند، پرهیز نماییم».8


حضرت آیت‌الله العظمی بهجت (رحمه الله علیه):

 

«اهم مقدماتِ انتظار فرج، توبه و طهارت از گناهان است».9


حضرت آیت‌الله حاج میرزا علی آقای فلسفی (رحمه الله علیه):

 

«خداوند به پیامبر (ص) می‌فرماید: هرکس به رضای من و آنچه می‌خواهم عمل کند و وظیفه‌اش را انجام دهد، واجبات را به جا آورد و محرمات را ترک کند، من سه چيز را به او می‌دهم. یکی از آن سه این است که بندگان خاص خودم را از او مخفی نمی‌کنم. بنده عرض می‌کنم تحقیقاً بالاترین و برترین بنده خاص خداوند در این زمان، حضرت ولی‌عصر (عجل الله تعالی فرجه الشریف) است. اگر ما به رضای الهی عمل کنیم، خداوند او را از ما مخفی نخواهد کرد».10
حضرت آیت‌الله العظمی تبریزی (رحمه الله علیه):

«باید زمینه را مصاعد کنید که اگر غیبت صدهزار سال هم طول بکشد، عقاید مردم خراب نشود. فردی بود كه هر روز می‌گفت حضرت می‌آید، ظهور نزدیک شده! یک‌بار گفت: سه ماه دیگر حتماً آقا می‌آید! سه ماه بعد گفتیم: چه شد؟ گفت: بَداء حاصل شد! این چیزها عقیده مردم را خراب می‌کند. باید کاری کنیم که ایمان راسخ پیدا کنیم».11


حضرت آیت‌الله سعادت‌پرور (پهلوانی) (رحمه الله علیه):

 

«قیام قائم (عجل الله تعالی فرجه الشریف) از چیزهایی است که بداء در آن جاری نمی‌شود؛ زیرا قیام قائم از مصادیق میعاد است و خداوند میعاد را قطعاً عملی می‌سازد».12


حضرت آیت‌الله العظمی جوادی آملی:

 

«حديث معروف "مَن مات و لم يَعرف امام زمانه مات مَيتةً جاهليّةً" معمولاً اين‌طور معنا مي‌شود كه فعلاً حياتِ او، حيات عقلي است؛ ولي موقع مرگ، مرگ جاهليّت است! ظاهراً منظور اين نيست. در "مَن مات و لم يَعرف امام زمانه"، اصلاً اين مرده است! در بيان نوراني حضرت امير(علیه السلام) در نهج‌البلاغه دارد كه يك عدّه جنازه عمودي‌اند: "فَالصُّورَةُ صُورَةُ إِنْسَانٍ وَ الْقَلْبُ قَلْبُ حَيَوَانٍ... وَ ذلِكَ مَيِّتُ الْأَحْيَاءِ"، اين جنازه عمودي كه در مردم راه مي‌رود و پس‌فردا مي‌شود جنازه افقي! يعني الآن مرده است و كسي او را زنده نمي‌داند. كسي حضرت را نشناسد واقعاً هم‌اكنون مرده است؛ نه اينكه بعدها مي‌ميرد. اگر مرگش مرگ جاهلي است، معلوم مي‌شود حياتش هم حيات جاهلي است.
 نشانه انتظار همان عقلانيّت است. آيا منظور اين است كه ما نام مبارك حضرت و نام پدر و مادرش را بشناسيم؟ يا واقعاً امامت را بشناسيم؟ اگر ما امامت را بشناسيم، همواره با عقلانيّت همراه است».13
پي نوشت:
1. صحیفه نور؛ ج 8، ص 391.
2. اصول کافی؛ ج1، ص371.
3. در محضر علامه طباطبایی؛ ص99.
4. در محضر علامه طباطبایی؛ ص188.
5. پرده نشین؛ ص64.
6. در محضر بهجت؛ ص276.
7. در محضر بهجت؛ ص282.
8. در محضر بهجت (با اندکی تصرف)؛ ص280.
9. فصل‌نامه علمی- تخصصی انتظار؛ سال دوم؛ شماره پنجم، ص33.
10. فصل‌نامه علمی- تخصصی انتظار؛ سال دوم؛ شماره پنجم، ص17.
11. ظهور نور(ترجمه کتاب الشموس المظیئه)؛ ص136.
12. دیدار با اعضای مؤسسه آينده روشن(پژوهشکده مهدویت)، 1خرداد1391

 

 

 

 

معرفی سایت مهدویت

 

 معرفي چند سايت مرتبط با موضوع مهدويت
فاطمه برادران
1. مركز آموزش مجازي مهدويت
www.mahdaviat.org
مركز آموزش مجازي مهدويت در دو دوره‌هاي مقدماتي با عنوان "رايحه انتظار" و پيشرفته با عنوان"عطر انتظار" به ترويج فرهنگ مهدويت مي‌پردازد. در اين سايت ضمن امكان حضور در كلاس‌هاي مجازي مي‌توان با برقراري ارتباط تلفني با اساتيد سؤالات خود را در زمينه‌هاي مرتبط با مهدويت با آنان در ميان گذاشت.

 

2. موسسه آينده روشن
www.intizar.ir
سايت مؤسسه آينده روشن به بررسي مسائل مرتبط با مهدويت و معرفي نشريات و وبلاگ‌هايي كه به اين موضوع مي‌پردازند، پرداخته است.

 

3. سايت مهدويت، فراماسونري و دشمن‌شناسي
www.alvadassadegh.com
اين سايت از جامع‌ترين مراكز مجازي فعال در عرصه فرهنگ مهدويت است. در بخشي از سايت مجموعه‌اي از تازه‌ترين بيانات مقام معظم رهبري مشاهده مي‌شود و در ساير قسمت‌هاي اين سايت اخبار سياسي، فرهنگي و مذهبي وجود دارد. پرداختن به مسائلي درباره انجمن حجتيه، انحراف در انتظار و هژموني فرهنگي آمريكا اشاره شده است.

4. بنياد فرهنگي حضرت مهدي موعود(عجل الله تعالی فرجه الشریف)
www.mahdi313.org
در اين سايت بخشي مربوط به معرفي بازي‌هاي رايانه‌اي مذهبي و كتاب‌هاي نگارش يافته در همين موضوع اختصاص يافته است.

 

5. پ‍ژوهشكده مهدويت و آينده‌پژوهي
www.mfsrc.isca.as.ir
اين سايت كاملاً تخصصي و پژوهش محور است كه داراي يك هيئت علمي متشكل از اساتيد برجسته حوزه و دانشگاه است. اين سايت گاهي به چاپ و معرفي كتاب‌هاي حاوي اين پژوهش‌ها مي‌پردازد و براي دسترسي آسان به آخرين پژوهش‌هاي مهدويت مناسب است.

 

6. كانون سايبري ترويج فرهنگ مهدويت
www.e-mahdi.ir
با عضويت در بخش خبرنامه اين سايت مي‌توان هر هفته پيامك‌هايي در موضوع مهدويت دريافت كرد.

 

7. سايت جامع اطلاعات مهدويت
www.montazeran.ir
در صفحه اصلي اين سايت نشاني اينترنتي چند سايت و وبلاگ كه به موضوع مهدويت پرداخته‌اند وجود دارد و در ساير بخش‌هاي آن مسائلي در مورد انجمن حجتيه، مباني حكومت اسلامي و ولايت فقيه به چشم مي‌خورد. ضمن اينكه مي‌توان با عضويت در سامانه پيامك اين سايت از پيامك‌هاي مهدويت هم بهره برد.

 

8. مهدويت و آخرالزمان
www.khorshidepenhan.h.mihanblog.com
مسائل اجتماعي درباره مهدويت، همانند روش‌هاي تربيتي نسل منتظر، ‌عدالت اجتماعي در جامعه مهدوي، ‌ريشه‌كني فقر در حكومت مهدي موعود و... از جمله مسائل مفيد و قابل استفاده اين وبلاگ است.

 

 

معرفی کتاب- كتاب مهدويت

 

معرفي چند كتاب پیرامون مهدويت


به کوشش : فاطمه برادران


پيچك انحراف (زمينه‌هاي سياسي، ‌اجتماعي و فرهنگي گرايش برخي از مردم به مدعيان مهدويت و نيابت در دو قرن اخير)
 اسحاقيان، جواد؛ بنياد فرهنگي حضرت مهدي موعود (1388).
آموزه پربار مهدويت كه منشأ بسياري از بركات معنوي در بعد فردي و اجتماعي است مي‌تواند مانند هر استعداد و ظرفيت ديگري مورد سو استفاده قرار بگيرد. اين آموزة سرشار از قابليت و ظرفيت نيز متأسفانه گاهي مورد طمع دشمنان؛ و جاهلان قرار گرفته است؛ خصوصاً در دو قرن اخير كه نشانه‌هاي بيداري اسلامي در امت‌هاي اسلامي مشاهده مي‌شود و اميد بازگشت به تمدن اسلامي و نجات از استكبار بيش از گذشته به چشم مي‌خورد.
 يكي از راه‌هاي مبارزه و يا ايجاد انحراف در اين اصل اميدآفرين و جريان‌ساز، فرقه‌سازي است. همين دغدغه باعث شده تا نويسنده اين كتاب به صورت تفصيلي به اين موضوع بپردازد.
از ويژگي‌هاي اين كتاب معرفي برخي آسيب‌ها و انحرافات دهه‌هاي اخير به صورت جزئي و مصداقي است. اين اثر همچنين بررسي و تحقيق ميداني‌اي كه در بين اقشار مختلف انجام شده است را در دل خود جا داده است. در اين كتاب تلاش شده است كه ريشه‌هاي اصلي ايجاد انحراف در مدعيان و پيروان گمراهشان معرفي گردد.
برخي از فصول خواندني اين كتاب عبارت‌اند از: زمينه‌هاي گرايش عده‌اي از مردم به مدعيان شيخشيه، بابيه، بهاييه قاديانيه و سوداني؛ ويژگي‌هاي شخصي و شخصيتي مدعيان؛ نقشه‌هاي شركت استعمار و دشمنان اسلام؛ ديدگاه متون ديني درباره عوامل انحراف مدعيان و پيروان آنان.
دلايل عقلي و نقلي امامت و مهدويت
لطفي، رحيم؛ انتشارات بنياد فرهنگي مهي موعود.
باور به امامي كه تداوم بخش جريان نبوت است، برخوردار از عصمت و علم برتر است و نيز منصوص و منصوب از سوي خداست، نقطه آغاز اختلاف در حوزه عقايد و كلام اسلامي محسوب مي‌شود به گونه‌اي كه مي‌توان ادعا كرد قبول يا رد چنين عقيده‌اي منشأ ديگر عقايد و احكام مذاهب اسلامي است.
اگرچه در حيطه مكتب اسلام، مذاهب و فرقه‌هاي گوناگوني چون اماميه، معتزله، اشاعره، ماتريديه، جعفري، شافعي، مالكي، حنفي و... پديد آمده، ولي مهم‌ترين انشعاب فرق گوناگون اسلامي از مسئله امامت است كه تمام اين صف‌بندي ها را به دو صف اصلي اهل‌تشيع و اهل‌تسنن تقسيم مي‌كند.
شيعه براي اثبات الهي بودن منصب امامت و نيز خلافت بلا‌فصل حضرت علي(علیه السلام) و يازده فرزندش دلايل عقلي و نقلي فراواني دارد؛ همچنان كه بر اساس دلايل متقني به وجود امام حيِ غايب ايمان آورده است.
كتاب دلايل عقلي و نقلي امامت و مهدويت در دو بخشِ دلايل عقلي اثبات مهدويت و دلايل نقلي اثبات مهدويت به اين مسئله مهم و اساسي مي‌پردازد.
در بخش اول با مطالبي چون برهان لطف و اثبات مهدويت، برهان امكان و اشرف و اثبات مهدويت، برهان واسطه فيض و اثبات مهدويت، و برهان انسان كامل و اثبات مهدويت به اثبات اين موضوع مي‌پردازد و در بخش دوم با تكيه بر آيات و روايات اين موضوع را اثبات مي‌كند.

ساير كتاب‌هاي پيشنهادي عرصه مهدويت
 
حكومت جهاني حضرت مهدي
 مكارم شيرازي، ناصر؛ انتشارات نسل جوان (1384).
كتاب حاضر سعي دارد تا به دور از تقلب‌ها و گرايش‌هاي افراطي و دور از پيش‌داوري‌هاي غير‌منطقي به پرسش‌هايي در خصوص اعتقادات به حكومت جهاني حضرت مهدي(عجل الله تعالی فرجه الشریف) و رويدادهاي اين حكومت پاسخ دهد.
قيام و انقلاب مهدي از ديدگاه فلسفه تاريخ
مطهري، مرتضي؛ انتشارات صدرا.
این کتاب که شامل دو بخش غیرمرتبط با یکدیگر است. بخش اول آن‏ با همین عنوان ابتدا به صورت مقاله‏ای کوتاه و مختصر در یک نشریه دینی‏ در تهران منتشر شد و سپس مطالبی به آن افزوده شد و به صورتی که در چاپ‌های اول تا چهارم ملاحظه شده است در آمد؛ اما بخش دوم که عنوان " شهید " دارد، تفصیل یافته یک سخنرانی در شب عاشورای سال 1393 ق در تهران است.
 این کتاب به موضوع قیام حضرت مهدی(عجل الله تعالی فرجه الشریف) از لحاظ فلسفی می‌پردازد.


رهبري بر فراز قرون
صدر، سيد محمدباقر؛ انتشارات موعود عصر (1388).
شهید صدر در اين کتاب با روش عقلی به شبهات و پرسش‌هایی که دربارة شخصیت مهدی موعود و قیام جهانی آن حضرت مطرح می‌شود، پاسخ داده‌اند. شاید بتوان گفت که این کتاب از نظر روش حائز اهمیت بسیار بوده و بنیانگذار شیوه‌ای نو در موضوع مهدویت و منجی‌گرایی است.


 امامت و مهدويت
صافي گلپايگاني، لطف الله؛ انتشارات مسجد مقدس جمكران (1391).


اين كتاب در چهار جلد منتشر شده است؛ جلد اول این اثر شامل کتاب ولایت تکوینی و ولایت تشریعی، کتاب تجلّی توحید در نظام امامت، کتاب پیرامون معرفت امام، کتاب نظام امامت و رهبری، و کتاب فروغ ولایت در دعای ندبه است.
جلد دوم این اثر مهدوی را کتاب‌های انتظار، عامل مقاومت، وابستگی جهان به امام زمان(عجل الله تعالی فرجه الشریف)، عقیده نجات‌بخش، اصالت مهدویت، و معرفت حجّت خدا تشکیل می‌دهد.
نوید امن و امان، پاسخ ده پرسش، باورداشت مهدویت، و به سوی دولت کریمه نیز عناوین فصل‌های جلد سوم كتاب را تشكيل مي‌دهند.
در جلد چهارم این اثر گرانقدر نیز کتاب گفتمان مهدویت در 150صفحه، مشتمل بر مطالبی همچون تاریخ و مواضع تشیع، ویژ‌گی‌های منصب الهی امامت و همچنین ترجمه و تلخیص 270 صفحه‌ای از منتخب الأثر آیت الله صافی گلپایگانی در زمینه مهدویت گنجانده شده است.


اصالت مهدويت در اسلام از ديدگاه اهل‌تسنن
فقيه ايماني، مهدي؛ بي جا: مهدي فقيه ايماني (1376).


نويسنده در اين كتاب با استفاده از منابع روايي و تاريخي اهل‌سنت در مقام دفاع از حضرت حجت(عجل الله تعالی فرجه الشریف) در برابر منكران بر آمده است.


امام مهدي موجود موعود
جوادي آملي، عبدالله؛ قم: انتشارات اسراء (1387).


كتاب امام مهدی(عجل الله تعالی فرجه الشریف)، موجود موعود در در سه بخش امام‌شناسی، انتظار و از ظهور تا مدينه فاضله مهدوی، تنظيم شده است.
بخش اول این کتاب با عنوان امام‌شناسی در سه فصل امامت عام، امامت خاص و مهدويت شخصی تدوین شده است.
بخش دوم با عنوان انتظار، در چهار فصل شعاع آفتاب، حقيقت انتظار، منتظر، و انتظار و ابعاد و تكاليف به بررسی مباحث مهدوی می‌پردازد.
بخش سوم نيز با عنوان از ظهور تا مدينه فاضله مهدوی، در دو فصل تا ظهور آفتاب، و دولت كريمه مهدوی به این موضوعات پرداخته است. شاید بتوان گفت اگر اين كتاب بهترین کتاب در زمینه مهدویت نباشد، یکی از بهترین کتب در این زمینه است.