«
»
  • 1
  • 2
«
»
  • 1
  • 2
  • 3
«
»
«
»
«
»
«
»
«
»
«
»
«
»
«
»
«
»
«
»
«
»
«
»
«
»
«
»
«
»
«
»
«
»
«
»
«
»
«
»

پرونده ویژه حضرت معصومه (سلام الله علیها)

 

زیارتی به قیمت بهشت

ما اهل بیت را حرمی است...

نجوای خادمان

دو قدم آن طرف تر

عالمة اهل بیت علیهم السلام

بیاناتی از استاد فاطمی‌نیا - مقام حضرت معصومه سلام‌الله علیها

 

 

 

معرفی کتاب

شفاخانة دل

ای زحال دل خدامت آگاه

 

 

 

 

 

 

 

 

زیارتی به قیمت بهشت

بررسی شأن و منزلت حضرت معصومه در گفتگو با حجة‌الاسلام و المسلمین میر شفیعی

 

مقام و آبروی دنیا و آخرت را به آسانی به کسی نمی‌دهند. در عالم معنا شفیع به کسی می‌گویند که آبرویی نزد خدا و رسول خدا و اهل‌بیت علیهم‌السلام داشته باشد. دخت موسی‌بن‌جعفرعلیهماالسلام آبروی شیعیان و شفیعة امت رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌و‌آله در دو سرا می‌باشد. برای آنکه از مقام حضرت معصومه سلام‌الله علیها بیشتر بدانیم سراغ خطیب توانای حرم با صفای حضرت معصومه سلام‌الله علیها حجة‌الاسلام و المسلمین میر شفیعی رفتیم و ساعتی از بی‌بی و مقام و منزلتش گفتیم و شنیدیم. حاصل این گفت و شنود را تقدیم حضورتان می‌کنیم.

در ابتدا مقداري در رابطه با مقام حضرت معصومه(عليها السلام) مطالبي را بيان بفرماييد.

راجع به وجود مقدس حضرت فاطمه معصومه(عليها السلام) يکي از نکات بسيار مهم اين است که حضرت امام صادق(عليه السلام) چهل و پنج سال قبل از ولادت حضرت فاطمه معصومه، از به دنيا آمدن و در قم دفن شدن و مقام با عظمت آن بي‌بي سخن گفتند. امام صادق(عليه السلام) فرمودند:«يکي از فرزندان من در قم دفن مي‌شود و اسمش فاطمه بنت موسي است؛ جايگاه و شأن و منزلتي دارد که مي‌تواند همه شيعيان ما را شفاعت کند». ظاهر روايت معنايش اين است که همه شيعيان به شفاعت ايشان وارد بهشت مي‌شوند؛ شايد گفته ‌شود، پس شفاعت حضرت زهرا(عليها السلام) چه مي‌شود، شفاعت پيغمبر خدا چه مي‌شود؟ لذا به نظر مي‌رسد که معناي کلام امام صادق(عليه السلام) اين است که حضرت فاطمه معصومه شأن و منزلتي دارند که مي‌توانند به تنهايي تمام شيعيان را شفاعت و وارد بهشت کنند.

 

اگر ممكن است در مورد اهميت زيارت حضرت معصومه(عليها السلام)، مطالبي را بفرماييد.

امام صادق مي‌فرمايد «إنّ زيارتها تعادل الجنة»؛ زيارت حضرت فاطمه معصومه(عليها السلام) معادل بهشت است. چند جور مي‌شود اين روايت را معنا کرد؛ معناي اول اينكه وقتي شما زيارت مي‌روي، انگار رفته‌اي بهشت؛ معناي دوم هم اين که زيارت حضرت فاطمه معصومه(عليها السلام)، هزينه بهشت است، يک زيارت مي‌روي و هزينه بهشت را پرداخت مي‌كني. حالا اگر در جايي جريمه شده بودي براي پرداخت جريمه‌هايت هم خداي متعال اسبابي فراهم كرده كه جريمه‌هايت را پرداخت کني و به بهشت برسي.

امام رضا(عليه السلام) مي‌فرمايد: هر کسي خواهرم معصومه با معرفت را زيارت کند مثل اين است که من را زيارت کرده. اين حرف مي‌دانيد يعني چي؟ اين حرف را بگذاريد كنار سخن امام جواد(عليه السلام) كه فرمود: زيارت پدرم علي‌بن موسي الرضا(عليه السلام) از هزار هزار حج و عمرة قبول شده، بالاتر است. پس زيارت حضرت فاطمه معصومه(عليه السلام) از هزار هزار حج و عمره قبول شده افضل است.

 

فرمودید زيارت حضرت فاطمه معصومه(عليها السلام) از هزار هزار حج و عمره قبول شده افضل است. اگر می‌شود در مورد این روایت بیشتر توضیح دهید.

آقاي حاج هادي آتش‌پنجه که از مداح‌هاي بسيار مخلص قم است؛ براي بنده نقل کردند که يك گروهي از قم مشرف شدند مشهد الرضا، در آنجا بين زائرها بحث شد که آيا اين روايت امام جواد(عليه السلام) صحيح است يا نه؟ بعد از بحث زياد، همگي رفتند خدمت آيت‌الله ميلاني که از مراجع تقليد آن زمان مشهد بود ـ مراجع تقليد حداقل يکي از پايه‌هاي اجتهادشان شناخت روايات است تا بتوانند روايات صحيح را بشناسند. گفتند آقا اين روايت امام جواد(عليه السلام) را مي‌خواستيم ببينيم صحيح است يا نه؟ آقا فرمود: هم صحيح است، هم معنايش اين است كه هر بار از اتاق و منزل و مسافرخانه که توي مشهد داريد مي‌آييد حرم و برمي‌گرديد، افضل از هزار هزار حج و عمره قبول شده است؛ نه اين که مثلاً از قم مي‌آيد اين جا ده روز مي‌مانيد، اين يک زيارت حساب بشود. پس اولاً روايتش صحيح است. ثانياً حالا شما مي‌رويد حضرت فاطمه معصومه(عليه‌ السلام) را زيارت مي‌کنيد مثل اين است كه امام رضا را زيارت کرديد. اگر در روز چند بار هم به زیارت بی‌بی مشرف بشوید مانند این است که به إزای هر بار زیارت ثوابی بیش از هزار هزار حج و عمرة مقبول نصیب شما شده است.

 

منظور از زیارت با معرفت چیست؟

راجع به زيارت ائمه، آورده‌اند؛ معرفت يعني، بداني اين امام واجب الاطاعه شماست، بداني ايشان مظلوم و غريب شهيد شدند. در مورد زيارت حضرت معصومه(عليها‌ السلام) هم آمده‌است:«من زارها عارفاً بحقها»؛‌ عارف به حق ايشان باشيد. ايشان، دختر امام است، خواهر امام است، عمة امام است و عزيز اهل‌بيت(عليهم السلام) بوده. مصون و معصوم از خطاها و آفت‌ها بوده. ما محبت داريم به ايشان؛ مي‌دانيم راه‌شان حق است و راه دشمنانشان باطل. اين‌ها پايه‌هاي اصلي آن معرفتي است که لازم است. آيت‌الله بهجت فرمودند: بدانید که کجا ايستاده‌ايد و چه کار داريد مي‌کنيد؛ اين حرم دائماً تحت نظر خدا و ملائکه است. وقتي زيارتنامه حضرت فاطمه معصومه(عليها السلام) را مي‌خوانيد همة امام‌ها و پیامبر گرامی (صلي الله و عليه و آله) را با خطاب، سلام مي‌دهيد؛ نمي‌گوييد« السلام عليه يا رسول الله»، مي‌گوييد «السلام عليک يا رسول الله» مثل اين که رسول الله(صلي الله و عليه و آله) همين جا تشريف دارند. مي‌گوييد «السلام عليک يا اميرالمؤمنين»، «السلام عليکِ يا فاطمة الزهراء» و فقط حضرت مهدي(عج الله تعالي فرجه الشريف) را با ضمير غايب سلام مي‌دهيم آن هم اشاره به اين است که حضرت غايب هستند؛ و الّا همة ائمه از جمله خود حضرت معصومه(عليها السلام) را با حضور، صدا مي‌زنيم، بعد هم مي‌گوييم «فإنّ لکِ شأناً من الشأن»؛ شما نزد خداي متعال شأن و مقام والايي داريد.

در هنگام زیارت از حضرت معصومه سلام‌الله‌علیها چه درخواستی داشته باشیم؟

یکی از خواسته‌ها این است که زیارت با معرفت را نصیبمان کنند و راه را به ما نشان دهند، مرحوم آسيد عباس حسيني از پيرغلامان امام حسين علیه‌السلام بود. او رانندة علامه اميني و آيت‌الله شيخ احمد مجتهدي. ما ایشان را برده بوديم حرم امام رضا علیه‌السلام. هنگام برگشت در صحن قدس چند لحظه‌اي ايشان معطل شد. گفت که چرا معطليم، چرا نمي‌رويم. گفتم آقا اين جا بچه‌ها رفتند آب بخورند. جديداً يک شيرهاي آبي اين جا نصب کرده‌ا‌ند که دستت را مي‌بري جلو آب مي‌آيد. دستت را که می‌بری عقب آب نمي‌آيد. گفت: اِ اِ خدا پدرت را بيامرزد من اين دفعه آمدم حرم منتظر بودم ببينم امام رضا علیه‌السلام چه مي‌خواهد به من بگويد. همين حرفي بود که تو زدي. امام رضا دارد مي‌گويد که آسيد عباس تا وقتي که دستت را درِ خانة ما بياوري، رحمت و برکات ما نازل مي‌شود. دستت را بکشي ديگه نازل نمي‌شود. اين نکته که آدم هر بار حرم مي‌رود. چشم انتظار اين باشد ببيند آن آقا يا آن حضرت امرش چيست و از من چي مي‌خواهد اين نکته بجايي است. و بزرگان اهل معرفت از اين نکته استفاده مي‌کردند. شما ببينيد در زيارت‌نامه‌ حضرت امام رضا علیه‌السلام دم در شما مي‌گوييد که «و إنّک فتحت باب فهمي بلذيذ مناجاتهم» خدايا من گواهي مي‌دهم که امام رضا علیه‌السلام الان من را مي‌بيند، صدا من را مي‌شنود، سلام من را مي‌شنود، جواب من را هم مي‌دهد. خدايا من گواهي مي‌دهم که باب فهم من را شما باز کردي که من نجواي امام را مي‌شنوم. «باب فهمي بلذيذ مناجاتهم» يعني من توي فهم خودم لذت مي‌برم از نجواي امام. مناجات يعني دو به دو حرف زدن. اینکه امام از داخل قلب مقدس خودش به اين داخل روح و قلب من چه منتقل مي‌کند و من از حرف زدن با او لذت می‌برم يعني يک سخن پايه‌داري است که وقتي مي‌رويم زيارت ببينيم حضرت از ما چه مي‌خواهد. مي‌رويم کربلا ببينيم امام حسين علیه‌السلام از ما چه مي‌خواهد

 

اين كه گفته مي‌شود قم حرم اهل‌بيت است به چه معناست؟

جمعي از مردم شهر ري آمدند به محضر مبارک امام صادق(عليه السلام) بعد از حال و احوال حضرت فرمود که مرحبا به برادران ما در شهر قم. گفتند آقا ما از شهر ري آمديم. حضرت فرمود مرحبا به برادران ما در شهر قم. باز فکر کردند حضرت متوجه نيست که اين‌ها از شهر ري آمدند. تکرار کردند حرف‌شان را. حضرت فرمود که بله مي‌دانم شما از شهر ري آمديد اما براي خدا يک حرمي است مکه، براي رسول خدا حرمي است مدينه، براي آقا اميرالمؤمنين حرمي است آن نجف و کوفه و براي ما اهل‌بيت حرمي است و آن شهر قم است.

مردم قم به هنگام ورود حضرت فاطمه معصومه(عليها السلام) آمدند و با احترام خاصي بي‌بي را جا دادند و نگهداري کردند؛ اما کار از کار گذشته بود. اين اکرام و احترام مردم قم به قدري بوده که تمام مورخين نوشتند؛ بعد هم پيکر مطهرش را با يک تجليل و احترام فوق‌العاده‌اي بردند براي دفن کردن.

در پايان اگر نكته‌اي مد نظر دارید، بيان بفرماييد.

حضرت معصومه(عليها السلام) 27 سال از سن شريف‌شان گذشته بود به شهادت رسيدند. شش سال از اين سن مبارک‌شان را بربالين پدر بزرگوارشان امام موسي‌بن جعفر(عليه السلام) گذراندند و بيست سال در محضر مبارک امام رضا(عليه السلام) بودند؛ يعني اين بانوي بزرگوار اسلام لااقل 26 سال تحت تعليم و تربيت دو معصوم بودند. مقام ايشان آنقدر بالاست كه امام رضا(عليه السلام) به ايشان مي‌فرمايد «معصومه».

حضرت آيت‌الله مرعشي مي‌فرمايد توي خواب، حضرت اميرالمؤمنين(عليه السلام) به پدرم فرمود که کريمه اهل‌بيت در قم است و حضرت فاطمه معصومه(عليه السلام) در قم نماينده حضرت زهرا(عليها السلام) است. هر کاري با قبر حضرت زهرا داشتي، برو سراغ کريمه اهل‌بيت حضرت فاطمه معصومه(عليها السلام) در قم. مقام حضرت اقتضاء مي‌کند که ما وقتي به محضر ايشان مي‌رسيم با حفظ ادب و احترام و تواضع برخورد كنيم.

 

 

 

 

 

ما اهل بیت را حرمی است...

پنجره‌ای رو به زندگی حضرت معصومه(علیها السلام)

محمدصادق مقدسیان

1ـ مژده‌ی آمدن!

امام صادق(علیه ‌السلام) سال‌ها پیش از ولادت حضرت معصومه(سلام‌ الله‌ علیها) به یارانش گفت:

«... ما [اهل‌بیت] را حرمي است و آن شهر قم است. بدانيد كه به‌زودي در آن زني از فرزندان من دفن خواهد شد به نام فاطمه...»

2ـ وقتی خورشیدی طلوع کرد!

حضرت فاطمه دختر حضرت كاظم(علیهما السلام) در روز جمعه، اول ذ‌ي‌القعده‌ی سال 173ه.ق حدود 25 سال بعد از ولادت برادر گرامی‌اش حضرت رضا(علیه ‌السلام)، در شهر مدینه متولد شد.

3ـ خانواده

ایشان یکی از 18 دختر حضرت موسی‌بن جعفر(علیه ‌السلام) بوده‌اند و مادر مكرمه‌اشان حضرت نجمه خاتون(سلام ‌الله‌ علیها) است.

هر يک از فرزندان امام کاظم(علیه ‌السلام) به مقامي والا دست يافتند و زبانزد همگان گشتند. ابن صباغ ملکی می‌گوید: بدون ترديد بعد از حضرت رضا(علیه ‌السلام)در ميان فرزندان امام کاظم(علیه ‌السلام)، حضرت معصومه(سلام ‌الله ‌علیها) از نظر علمي و اخلاقي، والا مقام‌ترين آنان است.

4ـ تنها برادر، بهترین آموزگار!

امام رضا(علیه ‌السلام) تنها برادر تنی حضرت معصومه(علیها‌ السلام) است؛ به اين معنا كه تنها ايشان فرزندان نجمه خاتون هستند. دوران کودکی حضرت معصومه(سلام‌ الله‌ علیها) مصادف شد با مصیبت شهادت پدر گرامى‌شان در زندان‌ هارون. لذا از آن پس ایشان تحت مراقبت و تربیت برادر بزرگوارشان، امام هشتم قرار گرفتند.

5ـ وقتی فاطمه، معصومه شد!

لقب «معصومه» را امام رضا(علیه ‌السلام) به خواهر خود عطا فرمود. آن حضرت در روایتى مي‌فرمايد:

«مَنْ زَارَ الْمَعصُومَةَ بِقُمْ كَمَنْ زَارَنى»؛ هر كس معصومه را در قم زیارت كند، مانند كسى است كه مرا زیارت كرده.

6ـ سفر

یك سال بعد از هجرت حضرت‌رضا(علیه ‌السلام) به خواست مامون، حضرت معصومه(سلام ‌الله ‌علیها)در سال 201 ه.ق به شوق دیدار برادر و امام خود، با کاروانی متشکل از پنج تن از برادران و تعدادی از برادرزادگان و گروهی دیگر، راهی خراسان شدند. این کاروان در هر شهر و محلى مورد استقبال مردم قرار گرفت. در چنین فرصت‌هایی آن حضرت نیز هم‌چون عمه‌ی بزرگوارشان حضرت زینب(سلام ‌الله‌ علیها)پیام مظلومیت و غربت برادر را به مردم مؤمن و مسلمان می‌رساند و مخالفت‌ خود و اهل‌بیت(علیهم ‌السلام) را با حكومت حیله‌گر بنى‌عباس اعلام می‌کرد.

7ـ بیماری

ترس عباسیان از روشن‌گری خاندان اهل‌بیت باعث شد تا عده‌ای با پشتیبانی ماموران حکومتی در مقابل کاروان حضرت معصومه(علیها‌ السلام) قرار بگیرند. ایشان به شهر ساوه رسیده بودند که جنگی در گرفت. در اين جنگ تقریباً همه مردان كاروان به شهادت رسیدند؛ بنابر نقلى حضرت معصومه(سلام‌ الله ‌علیها) را در اين جنگ مسموم كردند.

آن حضرت در بين راه در همان شهر ساوه بیمار شد كه علت آن را اندوه و غم زیاد از ماتم وارده یا مسمومیت ايشان بيان كرده‌اند. 

8ـ ورود به قم

حضرت فاطمه معصومه(سلام‌ الله‌ علیها) پس از بیماری دیگر توان ادامه سفر به سمت خراسان را نداشت. پس قصد عزیمت به شهر قم را نمود. از اطرافیان پرسید:«از این شهر(ساوه) تا قم چند فرسنگ است؟» جواب دادند «ده فرسنگ» فرمود:«مرا به شهر قم ببرید، زیرا از پدرم شنیده‌ام كه شهر قم مركز شیعیان ما است».

بزرگان شهر قم وقتى از این خبر مطلع شدند به استقبال آن حضرت شتافتند. به هنگام ورود ايشان به شهر، «موسى‌بن خزرج» بزرگ خاندان «اشعرى» زمام ناقه‌ی آن حضرت را به دست گرفته بود و عده فراوانى از مردم پیاده و سواره گرداگرد كجاوه حضرت جمع شده بودند.

حدوداً در روز 23 ربیع‌الاول سال 201 ه.ق حضرت وارد شهر مقدس قم شدند. سپس در محلى كه امروز «میدان میر» نامیده مى‌شود شتر آن حضرت در مقابل در منزل «موسى بن خزرج» زانو زد و افتخار میزبانى حضرت نصیب او شد. يکي از نويسندگان دلیل این انتخاب حضرت را این‌طور شرح می‌دهد:«بي‌ترديد مي‌توان گفت که آن بانوي بزرگ، با آینده‌نگری خود و شناختش از جای‌گاه قم و محوریتی که بعدها ـ بواسطه‌ی بارگاه ایشان ـ برای این سرزمین ایجاد می‌شود به قم روی آورد».

9ـ محراب عبادت

حضرت فاطمه معصومه(سلام ‌الله ‌علیها) در شهر قم 17 روز اقامت کرد. در این مدت، ایشان بسیار آزرده خاطر بود. آرزوی دیدار پدر و برادر در دلش بود و از هجر پدر و فراق برادر می‏گریست و غمگین بود. در منزل موسی‌بن‌خزرج، همانند جده‌اش زهرا‌ی اطهر(سلام ‌الله‌ علیها) بيت‌الاحزاني تهیه نمود و در آن به نماز و راز و نیاز با خدای خویش پرداخت. محل عبادت آن حضرت هم‌اکنون در مدرسه سِتّیه به نام «بیت النور» زیارت‌گاه ارادتمندان آن حضرت است.

10ـ غروب و سوارهای ناشناس

ایشان پس از 17 روز اقامت در شهر قم و در روز دهم ماه ربیع‌الثانی ـ بنا بر قولى دوازدهم ـ سال 201 ه.ق‌ در شهر قم دیده از جهان فرو بست. بنا بر نقلي قوی‌، به هنگام فوت، سن مبارك ایشان 27 سال و 52 روز بوده‌ است.

مردم قم با تجلیل فراوان پیكر پاكش را به سوى محل فعلى كه در آن روز بیرون شهر و به «باغ بابلان» معروف بود تشییع نمودند. وقتی قبر مهیا شد در این كه چه كسى بدن مطهر آن حضرت را داخل قبر قرار دهد دچار مشكل شدند. در این لحظه ناگاه دو فرد ناشناس سواره درحالی‌که نقاب به صورت داشتند از سمت قبله پیدا شدند. پس از خواندن نماز، یكى از آن دو وارد قبر شد و دیگرى جسد پاك و مطهر آن حضرت را به دست او داد تا در دل خاك قرار دهد. آن دو نفر پس از پایان مراسم بدون آن كه با كسى سخن بگویند بر اسب‌هاى خود سوار و از محل دور شدند. بنا بر گفته برخي از علما آن دو بزرگوار، دو حجت پروردگار: حضرت رضا(علیه‌ السلام) و امام جواد(علیه ‌السلام) بوده‌اند؛ چرا كه معمولاً مراسم دفن بزرگان دین با حضور اولیاي الهی انجام مي‌شود.

11ـ بارگاه:

پس از دفن آن حضرت، موسى‌بن خزرج سایبانى از بوریا بر فراز قبر شریف ایشان قرار داد. بعد از گذشتن نيم قرن، زینب دختر امام جواد(علیه ‌السلام) در سال 256 ه.ق با ساختن قبّه‌ای آجری، اولین گنبد را بر فراز قبر شریف عمه‌ی بزرگوارش بنا كرد.

در سال 529 ه.ق «شاه بیگدر» اقدام به بازسازی این گنبد با کاشی‌های نفیس نمود. بقعه‌ی کنونی نیز در سال 925 ه.ق توسط شاه اسماعیل بنا گردید.

 

منابع:

1. سید موسی شافعی برزنجی مدنی، نزهة الأبرار فی نسب أولاد الأئمة الأطهار.

2. شيخ آقا بزرگ تهراني، الذریعه، ج24، ص107.

3. سایت فرهنگی ـ اجتماعی تبیان.

4. محمدباقر مجلسي، بحارالانوار، ج60،ص219.

5. حسن‌بن محمدبن حسن قمي، تاریخ قم.

 

 

 

 

 

 

نجوای خادمان - گزارشی از خطبه خوانی خادمین حرم حضرت معصومه سلام‌الله‌علیها

هر انگشتری محتاج نگینی است تا خاتمی شود گرانبها و زیبنده شود از برای دستی و هر شهر و دیاری و سرزمینی محتاج نقطه ثقلی است تا مردمان گرداگرد آن حلقه زده و تمدنی جدید را بنیان نهند و چه نیکوست که این نیروی جذب کننده آدمی، اتصالی داشته باشد با عالم ملکوت و حلقه ای باشد از زنجیر ناگسستنی قرآن و عترت و یادگاری باشد از هفتمین گوهر درخشنده امامت و هشتمین ستاره رخشان آسمان ولایت و اینگونه بود که قم، نگین خود را با ورود فاطمه معصومه در هزار و 200 سال پیش یافت و وجود مطهرش را چون حلقه انگشتری فرا گرفت تا این بانوی کریم را مهمان خویش کند و چه مهمانی بود که صاحبخانه را متمکن ساخت و معنای حقیقی حبیب الله را جلوه گر شد.

بارگاه مقدس حضرت معصومه(س) قم را از کویری تشنه و تفتیده به بوستانی از جلوه های ناب علوی مبدل ساخت و این شهر را زیارت گاه فرشتگان و کروبیان قرار داد تا آنجا که طواف ضریحش بهشت را تضمین کند و جان ها را از زلال معرفتش سیراب سازد.

زائران و عاشقان حریم ولایی اش در هر روزی از روزهای خدا به زیارتش می شتابند و شب ها را با صفای حرمش به صبح می رسانند گویی تفاوتی ندارد تابش آفتاب یا بارش مهتاب بر سر و رویشان وقتی که خورشیدی چون معصومه نظاره گر آنهاست.

چه بسیارند اشخاصی که برای حضور در این آستان نورانی و خدمت به مجاورین این بانونی آسمانی بر هم سبقت گرفته و در پیشی جستن از یکدیگر در این امر گوی سبقت از هم می ربایند تا شاید لحظاتی بیشتر در حرم امن کریمه آل محمد(ص)، آرامش روح خود را بازیافته و در اعماق جان خویش متصل به این واسطه فیض الهی شوند.

آنان که افتخار خادمی حریمش را یافته اند گویی منزلگاه اصلی خود را می یابد و آنگاه که شمع و چراغ در دست به نورافشانی ضریحش مشغولند، بهشت را در مقابل دیدگان خود تصور می کنند.

خطبه خوانی یکی از کهن ترین مراسماتی است که در بارگاه ملکوتی امام رضا(ع) و خواهر بزرگوارش فاطمه معصومه(س) برگزار شده و از دیرباز مشتاقان ولایت و امامت انتظار آمدن هر ساله و هر ماهه اش را می کشند گویا در این شب ها خود را در میان آسمان و زمین می یابند که دست فرشتگان را گرفته و در ملکوت اعلی گام بر می دارند.

شعرخوانی، خطبه خوانی و شمعدان گردانی خادمین رسمی و افتخاری حرم حضرت معصومه(س) از قدیمی ترین روش هایی است که این عاشقان و رهپویان حقیقت برای ابراز ارادت خویش به ولی نعمت این شهر از آن بهره جسته و روح خویش را با این کار جلایی دوباره می دهند.

همه ساله و در سالروز ولادت این بزرگ بانوی سخاوت و ایثار، مراسم خطبه خوانی و شعرخوانی توسط این افراد در صحن های اصلی و شبستان بزرگ حرم مطهر فاطمه معصومه(س) و البته در ماه های اخیر هرشب از ساعت 22:30 در شبستان بزرگ امام خمینی(ره) برگزار می شود تا روح را صفایی دوباره بخشد و شب ظلمانی جان ها را با انوار الهی خود چون روز روشن، سرمست از باده ناب ولایت گرداند.

هرساله نخستین روز ذیقعده هم، مردم قم شاهد این مراسم ویژه هستند و کسانی را می بینند که هم دوش و همزبان با هم سرود ولایت سر داده و شمعدان ها را دست به دست می چرخانند تا این نمایش پرشور و منظم را به جلوه گاه ارادت خویش به آستان امامت و ایثار و شهادت مبدل سازند.

گلباران ضریح مطهر بی بی فاطمه معصومه(س) از دیگر بخش های این مراسم است که توسط خادمان حرمش صورت می گیرد به یاد روزی که این بانوی نجیب پای در شهر قم نهاد و این مکان را ماوای همیشگی خود قرار داد تا نگینی باشد بر انگشتری کویر و زمین را سیراب کند از مست حضورش و آن روزی که شیعیان و دلسوختگان مکتب اهل بیت عصمت و طهارت قدوم مبارکش را گلباران کردند و او را در خانه ای از خانه های این شهر سکنی دادند.

گلباران به یاد روزی که درگذشت و ماتم و اندوه قم را دربر گرفت و مردم شهر بدن مطهرش را غرق در گل ساخته و او را که خود چون گلی زیبا و بی همتا بود در این سرزمین مقدس به خاک سپردند تا بارگاهش کعبه عاشقان و عارفان و گنبدش فانوسی باشد بر ره گم کردگان تا در طوفان بلایا و فتنه ها با تاسی به سیره این بانوی بزرگ، مسیر ولایت و سرسپردگی به آستان پاک نبوی را گم نکنند.

 

 

 

دو قدم آن طرف تر

بشر همواره سعی در ثبت و نگهداري میراث گذشته خویش دارد؛ ميراثي كه شامل ابزارها، خانه‌ها، دست‌نوشته‌ها و یادگارهای بجا مانده از ابنیه تاریخی است. انسان به این وسیله ضمن ارج نهادن به گذشتگان و تلاش‌ آنها، برای ادامه زندگی و پیشرفت در مسیر حیات، با شیوه زندگی پدران خویش در طول تاریخ آشنا شده و حوادث آن دوران را كه در تار و پود زمان و اشیا باقی مانده است به درستی درمي‌یابد.

در این میان نقش باستان‌شناسی و پیدا کردن آثار تمدن‌های کهن در میان انبوهی از اشیاء قدیمی و تاریخی و شناسایی قدمت هر یک از آنها بسیار برجسته است. تلاش کارشناسان و پژوهشگران این رشته گامی است در راستای شناخت هر چه بهتر تاریخ و آشنايي با شیوه‌های زندگی در دوران قدیم و استفاده از تجربه مردان و زنان سال‌های دور به منظور داشتن زندگی بهتر در آینده.

هر تلاش و کوششی نیازمند تابلویی است تا به طرزی صحیح نمایانگر تلاش‌ها و خدماتی باشد که دست‌اندرکاران آن حوزه برای دستیابی به آن علوم داشته‌اند؛ به یقین، موزه يكي از همين تابلو‌هاست. موزه‌ها نقش اساسی در شناساندن زحمات و دستاوردهای علم باستان شناسی به توده مردم دارند؛ البته موزه‌ها تنها جنبه تاریخی و باستان‌شناسي ندارند. امروزه بسیاری از آثار جدید نیز در این اماکن یافت می‌شود؛ چنانکه در سال‌های اخیر شاهد تأسیس موزه‌هایی برای نمایش آثار فرهنگی، نظامی، اقتصادی و موارد گوناگون دیگر هستيم. بسیاری از دستاوردهای بشری در موزه‌ها قابل عرضه هستند؛ اما گزارش حاضر به دلیل پرداختن به «موزه آستانه مقدسه قم»، بیشتر به ارائه مواردی از نوع تاریخی و فرهنگی می‌پردازد تا گذری کوتاه اما عمیق به چندین دهه فعالیت این مرکز داشته باشد.

------------ 

موزه آستانه مقدسه، یکی از قدیمی ترین موزه های کشور

موزه آستانه مقدسه از ذخاير مهم و ارزشمند تاريخى و هنرى کشور اسلامى ایران محسوب مي‌شود؛ زيرا جزو قديمي ترين موزه‌ها در بين 125 موزه‌ موجود در كشور است. وجود اين موزه در شهر قم به عنوان تنها موزه استان اهمیت بالایی دارد.

تاریخ تأسیس این مرکز به آبان ماه سال 1314 شمسى باز می‌گردد که در محوطه داخلى حرم مطهر و محل فعلى مسجد شهيد مطهرى احداث شد. فعاليت اين موزه تا دى ماه سال 1353 ادامه يافت و از آن تاريخ تا سال 1361 به دلايل متعدد، از جمله لزوم گسترش فضاى جانبى موزه و احداث ساختمان فعلى متوقف شد.

ساختمان فعلی این موزه در ميدان آستانه شهر قم واقع است. این مکان پس از پيروزى انقلاب اسلامى در فروردين ماه سال 1361 در زمینی به مساحت 500 متر مربع احداث شد و در سال 1371 ، در زمان توليت آيت الله مسعودى، با بهره برداری از زيرزمين مجموعه، فضای کلی موزه به بیش از هزار متر مربع افزایش یافت. این مرکز همچنان با کمبود فضا روبروست به همین دلیل در طرح جامع توسعه حرم مطهر، پيشنهاد تأسيس موزه‌اى بزرگ در چندين طبقه و همراه با امكانات و تجهيزات لازم ارائه شده است.

 

آثار موجود در موزه آستانه مقدسه

مجموعه آثار موجود در این موزه شامل بخش‌هاى متنوعى است كه بر اساس تقسیم بندی‌های صورت گرفته، مهم‌ترین آنها عبارت است از:

1. قرآن‌هاى خطى از قرن دوم تا دوره معاصر؛

2. مسكوكات ادوار اسلامى و پيش از اسلام؛

3. تابلوهاى نقاشى و شمايل مينياتورى؛

4. آثار چوبى خاتم‌كارى؛

5. آثار چوبى منبت‌كارى؛

6. ظروف سفالينه متعلق به هزاره اول و دوم قبل از ميلاد مسيح و ادوار اسلامى؛

7. ظروف چينى و شيشه اى و...؛

8. كاشى هاى زرين فام با طرح ها، نقوش و كتيبه‌هاى زيبا مربوط به قرن‌هاي ششم تا هشتم هجرى قمرى؛

9. آثار حجارى و سنگ‌هاى تزئينى؛

10. لوازم فلزى با تزئينات قلمزنى؛

11. قاليچه‌هاى دستباف ابريشمى دوره صفوى و قاجار؛

12. پارچه‌هاى دستباف.

بخش دیگر موزه آستانه مقدسه، قسمت هدایای ارزشمندی است که افراد مختلف با عشق و ارادت فوق‌العاده‌اى كه نسبت به خاندان عصمت و طهارت به‌ویژه كريمه اهل بيت حضرت فاطمه معصومه(عليها السلام) دارند به مرقد نورانى اين بانوى بزرگوار تقديم کرده‌اند. این مجموعه که طی چند سال اخیر روندی رو به رشد داشته است، شامل ده‌ها قلم اشياى نفيس مانند قرآن‌هاى خطى، مسكوكات ادوار اسلامى، تابلوهاى نقاشى، ظروف سفالينه، آثار دستباف و ساير آثار هنرى است. سكه‌هاى ارزشمند ادوار اسلامى، تعدادى تابلوهاى خط و نقاشى، یک درب خاتم كارى بسيار نفيس و تعدادى سنگ قبر رجال و سلاطين دوره قاجار كه از نظر هنر حجارى ارزش بالایی دارند، از اماكن و خانه‌های وابسته به حرم مطهر جمع‌آورى و به موزه انتقال داده شده‌اند.

 

معرفی اجمالی گنجینه موزه آستانه مقدسه قم

گنجينه قرآن‌هاى خطى موزه

اين قسمت از نظر تعداد آثار و برخوردارى از شيوه‌هاى ممتاز هنر كتاب آرايى، مانند تذهيب، تجليد و خوشنويسى دارای اهميت بسيار زيادى است. برخى از قرآن‌هاى موجود در قرن‌های نخست تاریخ اسلام؛ يعنى در قرن دوم و سوم و همزمان با حكومت عباسيان كتابت شده و برخى نيز در ساير ادوار اسلامى مانند آل بويه، سلجوقيان، ايلخانيان، تيموريان، صفويان و قاجار تهیه شده‌اند. قديمى‌ترين قرآن این موزه در سال 198 کتابت شده و در آغاز آن نام مأمون، خليفه عباسى درج شده است. بعضى از قرآن‌ها بر روى پوست، برخى بر روى پارچه و ساير قرآن‌ها بر روى انواع كاغذ نوشته شده است. در اين بخش آثار ارزشمندى از خطاطان ادوار اسلامى همچون احمد نيريزى، فيض ا... لاهورى، شمس الدين عبدا... دوست، محمد‌‌‌‌‌‌بن سليمان الهروى و على نقى‌بن محمد كبير ربانى وجود دارد.

 

مسكوكات

مسكوكات موزه آستانه مقدسه از نظر جنس، طرح و نقش، و دوره تاريخى حائز اهميت هستند. از نظر جنس، سکه‌های موجود در این موزه به سه دستة طلا، نقره و مس تقسيم مى‌شوند. اين سكه‌ها از نظر تاريخى به سه دوره اشکانی و ساسانی، عرب ساسانی، و سکه‌های ادوار اسلامی تقسيم مي‌شوند. تعداد قابل توجهى از سكه‌هاى موجود كه از جنس نقره هستند، در ضرابخانه دارالايمان قم ضرب گرديده‌اند.

 

نقاشي

در موزه آستانه مقدسه قم مجموعه متنوعى از تابلوهاى نقاشى مينياتور، و رنگ و روغن، مربوط به دوره قاجار و صفويه نگهدارى مي‌شود ؛ علاوه بر اين آثار، نقاشي روى قاب آينه، نقاشى روى رحل قرآن و نقاشى روى قلمدان نیز در این موزه دیده می شود.

 

سنگ های تزیینی و قیمتی

در موزه آستانه مقدسه قم تعداد قابل توجهى از آثار حجارى وجود دارد. بخش عمده اين آثار را سنگ قبر شخصيت‌ها و حُكام دوره قاجار تشكيل مي‌دهد؛ از جمله اين افراد مى‌توان به فتحعليشاه قاجار، محمدشاه قاجار، قهرمان ميرزا فرزند عباس ميرزا، مهد عليا مادر ناصرالدينشاه، شعاع السلطنه پسر مظفرالدينشاه قاجار و يكى ديگر از رجال قاجار بنام ميرزا محمدخان اشاره کرد. بخش عمده سنگهاى قيمتى موزه را نیز مجموعه سنگ هاى عقيق، دُر و يشم تشكيل مى‌دهد كه از نظر شكل ظاهرى به اشکال مربع، مستطيل، بيضى، دايره و چندضلعى هستند.

 

قالیبافی و پارچه بافی

در مجموعه آثار دستباف موزه قم قالي‌ها و قاليچه‌هاى ابريشمى بسیاری وجود دارد. بیشتر اين آثار به جا مانده از دوره صفویه و قاجار است که در درجه بالايي از ظرافت بافت ، کیفیت طرح و نقشه، و رنگ‌آميزي قرار دارند؛ بعضي از آنها جزو شاهكار‌هاي قالي‌بافي به حساب‌ مي‌آيند.

پارچه‌هاى دستباف موزه آستانه مقدسه قم نیز داراى تنوع هستند و از میان آنها مى‌توان به پارچه‌هاى ابريشمى، گلابتون، كتان، مخمل، ماهوت، شال و ترمه اشاره کرد.

 

کاشيکاري

كاشي‌هاى موزه آستانه مقدسه قم از نظر قدمت، ابعاد، كثرت نقوش و تزئينات، و تنوع كتيبه‌هاى موجود بر روى آنها اهمیت قابل توجهی دارند. از نظر قدمت، بیشتر این كاشي‌ها مربوط به دوره سلجوقى و ايلخانى( قرن شش، هفت و هشتم) است كه بخش قابل توجهى از آن در كارخانه سيد ركن‌الدين، در كاشان ساخته شده است.

 

 ارتباط با مراکز خارجی

موزه آستانه مقدسه قم در سطح بين المللى نيز دارای ارتباطات فعال و گسترده‌ای است؛ که می‌توان به همکاری این مکان با مركز بين المللى موزه‌ها (سازمان ايكوم) اشاره کرد. با هماهنگى‌هاى لازم با نهادهاى ذي‌ربط به‌ويژه سازمان ايرانگردى و جهانگردى، برنامه بازديد از موزه براى جهانگردانى كه وارد قم مى‌شوند، پيش‌بينى شده است؛ به طوری که موزه آستانه مقدسه همه ساله پذیرای علاقه‌مندان زيادى از كشورهاى اروپايى و آسيايى است. آمار بازدید سالانه از موزه آستانه مقدسه به طور میانگین، 100 هزار نفر است. در زمينه گسترش ارتباط با بخش روابط عمومى و امور بين الملل آستانه همكارى هايى صورت گرفته و بروشورهايى به منظور معرفى تاريخچه و مجموعه آثار موزه به سه زبان فارسى، عربى و انگليسى منتشر شده است.

علاقمندان می‌توانند در تمام ايام سال، غیر از دوشنبه‌ها و ايام وفات ائمه (عليهم السلام) از ساعت 8 الى 14 نسبت به بازدید از این مکان اقدام کنند.

 

 

 

عالمة اهل بیت علیهم السلام

نگاهی به رتبة علمی حضرت فاطمه معصومه علیها السلام

«عالمه» عنوانی برازنده برای شخصیتی همچون حضرت معصومه(علیها السلام) است. آن حضرت درکنار خانواده‌ای به سر می‌بردند که مهد علم و دانش بود؛ پدری که صاحب امامت شیعیان و سرشار از اندوخته‌های علم الهی است؛ مادری مانند نجمه خاتون(علیها السلام) که درحوزة علمیه حضرت حمیده(علیها السلام) ـ همسر امام صادق( علیه السلام) و مادر امام هفتم ـ به فراگیری علوم الهی پرداخته است؛ و برادري همچون امام رضا(علیه السلام) كه شهره به عالم آل‌محمد(صلي الله و عليه و آله و سلم) است. فاطمه معصومه(علیها السلام) همانند خانوادة پر فضيلتش دارای جایگاه ویژة علمی بود. در ذیل به نمونه‌هایی از مراتب علمی آن حضرت اشاره می‌شود.

1ـ محدثة آل طاها

ایشان از راویان احادیث اهل‌ بیت، به‌ویژه برادر گرامی‌شان امام رضا(علیه السلام)و پدر بزرگوارشان امام موسی‌کاظم(علیه السلام) بودند. بسیاري از احادیث به جا مانده از آن حضرت، «مسند» هستند. مسند نزد حديث‏شناسان حديثى است كه سندش از راوى تا معصوم، پيوسته و متصّل باشد؛1 به عبارت ديگر، مسندحديثى است كه از زنجيره اسناد آن، حلقه‏اى مفقود نباشد.

مثلاً روایات فاطمیات، روایاتی نقل شده از فرزندان ائمه معصومین( علیها السلام) به نام فاطمه است که گاه تا شش واسطه از حضرت فاطمه زهرا(علیها السلام) نقل شده است.

حدیث غدیر

حدیث غدیربه وسیلة حضرت معصومه(علیها السلام)به شش واسطه از حضرت فاطمه زهرا(علیهاالسلام) و ایشان نیز از رسول خدا نقل فرمودند: ... عن فاطمه بنت رسول الله(صلی الله علیه و آله و رضی عنها)قالت: إنسیتم قول رسول الله(صلی الله علیه و آله)، یوم غدیر خم:«من کنت مولاه فعلی مولاه».

حدیث منزلت و فضائل شیعیان

دراین حدیث حضرت معصومه(علیها السلام) به شش واسطه از حضرت فاطمه زهرا(سلام الله علیها) و ایشان نیز از رسول خدا(صلی الله علیه و آله) این حدیث را نقل فرمودند: ... عن فاطمه بنت رسول الله(صلی الله علیه و آله) قالت: سمعت رسول الله یقول: لما اسری بی الی السًماء دخلتُ الجنه....

حدیث دوستی آل‌ محمد(صلی الله علیه و آله)

در این حدیث نيز حضرت معصومه(علیها السلام) با شش واسطه از حضرت فاطمة زهرا(علیها السلام) و ایشان نیز از رسول خدا(صلی الله علیه و آله) این حدیثرا نقل فرمودند: ... عن فاطمه بنت رسول الله(صلی الله علیه و آله) قالت: قال رسول الله(صلی الله علیه وآله):«من مات علی حبّ آل محمد مات شهیدآ».

2ـ تأیید پدر

تأیید افتاء، اجتهاد و علم آن حضرت ازجانب پدر بزرگوارش، امام هفتم حاکی از مراتب بسیار بالای علمی ايشان است. در روايتي آمده است؛ شیعیانی از قم بار سفر بسته و خود را به مدینه رسانده بودند تا از محضر امام موسي‌كاظم(عليه السلام) جواب سؤالاتشان را جویا شوند. هنگامی که به منزل امام مراجعه می‌کنند امام موسی کاظم(علیه السلام) حضور نداشتند. شیعیان قصد برگشت داشتند که حضرت فاطمه معصومه(علیه السلام)سؤالات آنها را شینده و به همة پرسش‌های علمی آنان پاسخ دادند؛آن کاروان قمی با دست پر از مدینه بازگشت. در آن هنگام ایشان 10سال بیشتر نداشتند. امام(علیه السلام) وقتی از جریان مطلع شدند و پاسخ‌های دخترشان معصومه(عليها السلام) را ملاحظه کردند، فرمودند: «فداها ابوها» و تمام پاسخ‌ها را تأیید نمودند.

به تصریح علمای رجال، در میان فرزندان حضرت امام موسی‌کاظم(علیه السلام) بعد از امام رضا(علیه السلام) کسی در فضیلت همسنگ حضرت معصومه(عليها السلام) نیست.

 

 

 

بیاناتی از استاد فاطمی‌نیا - مقام حضرت معصومه سلام‌الله علیها

محدثه:
حضرت فاطمه معصومه سلام‌الله علیها غير از امام زاده بودن از بزرگان محدثين به شمار مي آيد. يكي از علماي بزرگ اهل سنت (محمدبن محمد جزري) كه شافعي مذهب و متوفاي 832-830 بوده كتابي به نام «اسمل المناقب » در تلخيص «اسئل المطالب » دارد. حديثي را نقل كرده كه در سند به حضرت معصومه سلام‌الله علیها ختم مي شود. اسناد زيادي وجوددارد كه در سلسله روايات به وي ختم مي شوند كه من تعدادي از آنها را به دست آورده ام.

شفاعت:
ما شفيع زياد داريم، رسول اكرم (اكرم الشفعاء) است، امام حسين (سفينة النجاة) است در مورد حضرت معصومه شيخ صدوق به سند خود در عيون اخبارالرضا از معصوم چنين نقل مي كند: فاطمه معصومه اي كه در قم مدفون است خدا به او شفاعتي داده كه همه شيعيان را مي تواند شفاعت كند.
شفاعت حضرت معصومه سلام‌الله علیها نسبت به ما همچون مجاورت نور با ماست تنها زنگار دل است كه موجب مي شود مجاورت آن را درك نكنيم و از آن محروم بمانيم.

كرامت حضرت معصومه
يكي از بزرگان نقل مي كرد در بغداد مردي مسيحي به مرضي سخت دچارشد كه هرروز نحيف تر مي شد همه انتظار مرگش را مي كشيدند خود گفته بود: از زندگي مايوس شدم. سر بر بالين نهاده خوابيدم بانويي را ديدم كه از من واست به حرم حضرت موسي بن جعفر (امام رضا) بروم گفتم تو كيستي؟ پاسخ داد: من معصومه خواهر رضا(ع) هستم. چون از خواب بيدارشدم خدمت يكي از علماي بزرگ رفتم او از من خواست شهادتين گفته به زيارت مشرف شوم من نيز چنان كردم. با دلي شكسته رازدل گفتم حالتي به من دست داد كه گويا احساس كردم سنگيني كوهي از دوشم برداشته شد و به اين ترتيب مرضم ازبين رفت.

 

 

 

معرفی کتاب

بارگاه قدسی که از عرش برتر است

گاهی وقت‌ها برای شناختن یک نفر نیاز نیست چیز زیادی از زندگی‌اش بدانی. یک جمله از امام معصوم کافی است تا بزرگی او را درک کنی؛ چون امامان معصوم اهل غلو نبودند؛ مثلاً‌ دربارة حضرت ابوالفضل داریم که روز قیامت همة شهدا به مقام آن حضرت غبطه می‌خورند. همین یک نکته دربارة‌ آن حضرت کافی است تا عظمت مقام باب‌الحوائج بر ما معلوم شود.

از زندگی حضرت معصومه (سلام الله علیها) مطالب زیادی نمی‌دانیم؛ اما همین که پدر بزرگوارش فرموده: «فداها ابوها» کافی است تا ما شأن و جایگاه شفیعه محشر را دریابیم.

جایگاه و مقام دختر موسی بن جعفر باعث شده است تا کتاب‌های بسیاری دربارة آن حضرت نوشته شود. یکی از این کتاب‌ها، شهیدة‌غربت،‌ نوشتة یوسفعلی یوسفی است.

این کتاب در پنج فصل تنظیم شده است. فصل یکم از تولد تا حضور حضرت معصومه را در مدینه شامل می‌شود. تولد و نامگذاری، پدر و مادر، القاب، کنیه‌ها، شرافت نسبی، شفاعت و حمایت از ولایت، مباحثی است که نویسنده در این فصل به آن‌ها پرداخته است. سفر عشق، عنوان فصل دوم است. همان‌طور که از عنوان این فصل نیز پیداست، به مسافرت یا بهتر بگوییم، هجرت حضرت معصومه اختصاص دارد. مباحث مطرح شده در فصل دوم کتاب شهیدة غربت عبارتند از: نحوة سفر حضرت معصومه، انگیزه سفر، حوادث پیش‌آمده در سفر و درگیری با مأموران حکومتی و در نهایت، ورود به قم و شهادت فاطمة معصومه. در پایان، آقای یوسفی با آوردن دلایل تاریخی درصدد اثبات این فرضیه برآمدند که امام رضا (علیه السلام) به شهر قم تشریف آورده‌اند و نخستین زائر حضرت معصومه، برادرش امام رضا (علیه السلام) است.

در فصل سوم، ابتدا تاریخچه‌ای از وضعیت بنای حرم از ابتدا تاکنون بیان شده است. سپس آداب زیارت و نکاتی که زائران باید به آن‌ها توجه کنند،‌ مطرح شده است. تکریم علمای دین و بزرگان از حضرت معصومه و نحوة تشرف به حرم مطهر و شرح چند کرامت، از دیگر مطالب فصل سوم است.

معمولاً کتاب‌هایی که دربارة حضرت معصومه نوشته شده، به تاریخچه و فضیلت شهر مقدس قم نیز می‌پردازد. کتاب شهیدة ‌غربت نیز از این قاعده مستثنی نبوده و در فصل چهارم به این موضوع پرداخته است. تاریخ قم،‌ قم در آینة روایات، حوزة ‌علمیة قم و مسجد جمکران، رئوس مطالب فصل چهارم است. آقای یوسفی فصل آخر کتاب خود را فصلی ادبی قرار داده است. آیات، احادیث و اشعاری که روی کتیبه‌ها و ضریح نوشته شده، در فصل پنجم به صورت کامل آمده است که خواندن آن خالی از لطف نیست. جملات ادبی زیبا در وصف حضرت معصومه و گلچینی از اشعاری که در مدح آن بانوست، پایان‌بخش کتاب شهیدة غربت است.

 

شفاخانة دل

گزارشی از دفتر ثبت کرامات حضرت فاطمه معصومه سلام‌الله‌علیها

کریمه آل‌محمد(صلي الله و عليه و آله) آنچنان شیفتة عاشقان و دلسوختگان امت جد خویش است که ناگفته دردهایشان را درمان کرده و شفیع‌شان در دنیا و آخرت می‌شود و الطاف نورانی‌اش همه جان‌های خسته را نوازش‌گر است؛ چونان خورشیدی که دست با برکت خویش را سوای از اندیشه درختان و گل‌ها بر سر و جانشان کشیده و همه موجودات را از انوار انرژی بخش خود بهره‌مند می‌سازد.

کرامات فاطمه معصومه(عليها السلام) در طول تاریخ آنچنان گسترده و وسیع است که هیچ دفتر و حسابی توان ثبت و ضبط تمامی آنها را ندارد زیرا بسیاری از توجهات این بانوی بزرگوار را کسانی دیده و تجربه کرده‌اند که هیچ‌گاه قدرت بیان آنچه واقع امر بوده را ندارند یا مایل نیستند دیگران را از آن آگاه سازند؛ اما برخی از دوستداران مکتب اهل بیت(عليهم السلام) همواره سعی در نوشتن و به یادگار گذاشتن این میراث معنوی تشیع در طول تاریخ داشته‌اند كه نیت آنها به یادگار نهادن مکتوباتی است که حقانیت شیعه و امامان و امامزادگان را اثبات کند.

«دفتر ثبت کرامات حرم حضرت معصومه(عليها سلام)» از جمله این مراکز است که پایه‌گذاران و دست‌اندرکاران آن سعی می‌کنند با ثبت گوشه‌ای از فضائل و توجهات این ستاره عالمگیر، موجب اعتلای فرهنگ ناب محمدی(صلي الله و عليه و آله) شده و در شناساندن کریمه آل‌محمد(صلي الله و عليه و آله) به مسلمانان سایر مناطق دنیا و حتی پیروان دیگر ادیان، گامی مثبت بردارند.

این دفتر از ابتداي تأسیس تاکنون به ثبت کراماتی از این بانوی بزرگوار پرداخته است؛ كراماتي كه در اين دفتر ثبت مي‌گردد بدون دخل و تصرف راوایان و بر پایه مستندات و مشاهدات عینی صورت گرفته و به تایید اشخاص معتبر و نیز مسئولین این دفتر رسیده باشد.

ثبت این موارد از طریق مصاحبه‌های صوتی و تصویری، گزارش‌‌ها، متن‌ها و عکس‌هاي مرتبط با كرامت، انجام می‌شود. افرادی که درگیر در ماجرا هستند باید مشاهدات دقیق و عینی خود را از واقعه و کرامت مزبور در فرم‌های ویژه‌ای به اطلاع مسئولین این دفتر برسانند تا پس از انجام بررسی‌های لازم و اطلاع از صحت و سقم ماجرا نسبت به تهیه دیگر موارد نوشتاری و بصری اقدام شود.

به منظور جلوگیری از هرگونه دخل و تصرف و رواج خرافه، دست اندرکاران این دفتر از میان معتمدین و اشخاص با صلاحیت انتخاب شده و تولیت آستانه مقدسه حضرت معصومه(عليها السلام) بر روند فعالیت های آنها نظارت دقیقی دارد. ثبت وقایع مربوط به کرامات گوناگون با درجه بالایی از اطمینان صورت می‌گیرد تا زمینه ظهور شایعات و سخنان نابجا به هیچ وجه فراهم نشود؛ علاوه بر این محققان و پژوهشگران برای تهیه گزارش‌ها و مطالب مورد نیاز خود با اطلاعات دست اول و موثقی سر و کار دارند. با توجه به نكات ذكر شده، وقايعي كه در اين دفتر ثبت مي‌شوند از اعتبار بالاي برخوردار هستند.

یکی از برنامه های این دفتر به منظور ترویج فرهنگ اهل بیت(عليهم السلام)، نشر موارد ثبت شده کرامت‌های حضرت فاطمه معصومه(عليها السلام) بر روی سایت اینترنتی حرم مطهر1 است. کاربران می‌توانند با مراجعه به این سایت و ورود به بخش کرامات، به مجموعه‌ای عظیم از فیلم، صوت، متن و عکس‌های تهیه شده در این زمینه دسترسی پيدا كنند. این امکان به زودی در سایت حرم حضرت معصومه(عليها السلام) فراهم خواهد شد تا مسلمانان و پیروان سایر مذاهب بتوانند به راحتی و بدون مراجعه به مکان دفتر با تمام فعالیت‌هاي اين مركز آشنا شده و نسبت به مشاهده موارد موجود در این پایگاه نیز اقدام نمايند.

دفتر ثبت کرامات حرم حضرت معصومه(عليها السلام) تنها به ثبت و مستندسازی وقایعی خواهد پرداخت که از زمان تأسیس این دفتر صورت گرفته یا اینکه در گذشته نه چندان دور به وقوع پیوسته باشند؛ همچنين جمع‌آوری کرامات آن حضرت در طول تاریخ می‌تواند راهگشای بسیاری از محققان، مؤلفان و علاقمندان به این بانوی آسمانی باشد؛ به همین دلیل این دفتر اقدام به جمع‌آوری و تدوین مجموعه کتاب‌هايي در رابطه با کرامات و توجهات خاص آن حضرت به شیعیان و دوستداران مکتب اهل بیت(عليهم السلام) کرده است که با عناوین مختلفی توسط پژوهشگران و نویسندگان متعهد به رشته تحریر درآمده است.در حال حاضر برخی از این کتاب‌ها در سایت حرم مطهر فاطمه معصومه(عليها السلام) وجود داشته و کاربران می‌توانند با مراجعه به قسمت «کرامات منتشره در کتاب‌ها» واقع در بخش کرامات از آنها استفاده کنند.مراجعین به این بخش‌ها می‌توانند به آسانی و پرهیز از هرگونه پیچیدگی، مطلب مورد نظر خود را در میان کتاب‌های عرضه شده بيابند.

از عناوین موجود در این بخش می‌توان به کتاب ارزشمند کرامات معصومیه(عليها السلام) نوشته علی‌اکبر مهدی‌پور اشاره کرد. اين اثر با مقدمه‌ای در رابطه با تفاوت‌های میان "معجزه" و "کرامت"آغاز شده‌ است و در ادامه بیش از 300 کرامت ثبت شده از حضرت فاطمه معصومه(عليها السلام) را با ذکر منابع و مآخذ بيان کرده است. این کتاب در 14 بخش در این سایت قرار داده شده که 12 فصل آن مربوط به کرامات این بانوی بزرگوار است. عنايات معصوميه از زبان خادمين آستانه مقدسه حضرت معصومه(عليها السلام) عنوان کتاب دیگری است که به قلم محمدعلی زینی‌وند به رشته تحریر درآمده و در 93 فصل مجزا در این سایت قرار دارد. برخی از فصل‌های این کتاب عبارت از « فاطمه معصومه(عليها السلام)كيست؟»، «تفاوت اعجاز و كرامات»، «شفا يافتن پاي همسر خادم» و «عنايت حضرت به خادمين کفشدار».

از دیگر آثار مکتوب موجود در پایگاه اطلاع رسانی حرم مطهر حضرت معصومه(عليها السلام) می‌توان به فروغي از كوثر، نوشته الیاس محمدبیگی اشاره کرد که شامل حکایات و داستان‌های واقعی از زبان مراجع و بزرگان دین در رابطه با مشاهده کراماتی از حضرت معصومه(عليها السلام) است. علاقمندان به این گونه کتاب‌ها می‌توانند از مواردی چون حضرت معصومه(عليها السلام) فاطمه(سلام الله عليها) دوم، نوشته محمد مهدی اشتهاردي؛ بانوی ملکوت به قلم آیت الله کریمی جهرمی؛ و پرتوي از روي دوست ؛(کرامات حضرت فاطمه معصومه(عليها السلام) در کلام علماي دين، اثر اسماعیل کرمانشاهی استفاده كنند.

1. www.haram.masoumeh.com

 

 

ای زحال دل خدامت آگاه

گفتگو با علی رمضانی پیر خادم حرم حضرت معصومه (علیها سلام)

خادمان فاطمي كه سالها در گرد ضريح فاطمة معصومه(سلام‌الله‌علیها) در حال طوافند، پروانگان عاشقي هستند كه گاه خاطرات دهها سال عشق و زيارت از عالمان و عارفان و شيفتگان اهل بيت(علیهم‌السلام) را در نهانخانة دل به امانت نگاه داشته‌اند و بيم آن مي‌رود كه اين خاطراتِ پاك در گذر ايام به فراموشي سپرده شود. حاج علي رمضاني خادم 56 سالة حرم حضرت معصومه(سلام‌الله‌علیها) و متولد قم می‌باشد. حدود هيجده ـ نوزده سال است که در بارگاه کريمه اهل‌بيت جهت تلمذ و شاگردي خدمتگزاري مي‌کند.گفتگویی کوتاه با ایشان داشتیم که خواندن آن خالی از لطف نیست.

براي خادم شدن کلاس‌هاي خاصي را بايد گذراند؟

زمان گذشته اين چنين نبود؛ ولي با توليت جديد که از طرف رهبري منصوب شدند اين اتفاق دارد مي‌افتد. کلاس‌هاي خوب و دوره‌هاي جديدي براي نيروها، به خصوص آنها كه جديد مي‌آيند، گذاشته شده است. بدون آموزش مجوزي براي حضور در حرم ندارند.

محتواي اين کلاس‌ها چيست؛ در اين کلاس‌ها چه چيزهايي تدريس مي‌شود؟

محتواي اين کلاس‌ها روان‌شناسي کار، آيين‌نامه‌هاي اجرايي خدمت در مجموعه‌هاي مذهبي، نحوه برخوردهاي ظاهري با مردم و به طور كلي موضوعات اجتماعي است. اين كلاس‌ها تازه شروع شده‌اند؛‌ طبيعي است که به يک برنامه‌ريزي دراز مدت نياز دارند.

اگر کسي بخواهد خادم بشود چه روندي را بايد طي کند؟

افراد در ابتدا بايد به امور اداري آستانه مقدسه مراجعه كنند. شوراي جديدي که کار اجرايي و اداري حرم را به دست گرفته است، براي پذيرش خادم شرايطي را اعلام كرده‌ است. داشتن حداقل مدرک ديپلم، داشتن حداکثر سن براي آقايان پنجاه و پنج و براي خانم‌ها چهل سال، و متأهل بودن از اين شروط هستند. بعد از پذيرفته شدن مي‌روند توي سير اداري براي مرحله گزينش؛ بعد از پذيرش در گزينش، آموزش مي‌بينند. بعد از آموزش مي‌آيند اينجا تقسيم‌بندي مي‌شوند و به آن مراحلي که از قبل براي‌شان مشخص کرديم، مشغول به کار مي‌شوند.

از اين که توفيق خادمي حرم حضرت فاطمه معصومه(عليها السلام) را داريد، چه احساسي داريد؟

واقعاً قابل وصف نيست که من بخواهم توصيف کنم، چه احساسي دارم. هر لحظه‌اي که در اين فضاي نوراني حضور پيدا مي‌کنم از اين فضا استفاد و بهره مي‌برم. زماني که من در اداره آموزش و پرورش خدمت مي‌کردم، زياد عنوان مي‌شد که مسؤوليت‌هايي بدهند ولي به هيچ وجه بنده حاضر به پذيرش نشدم؛ چون مي‌دانستم اگر قبول كنم، دستم از حرم کوتاه مي‌شود.

اگر به شما بگويند که از فردا نبايد بياييد خادمي بي‌بي را انجام بدهيد يا ديگر حرم نياييد چه احساسي به شما دست مي‌دهد؟

سخت است. آن هم از باب اين که واقعاً اينجا فضايي است که ما در آن درس مي‌گيريم؛ از برخورد زائرين، از صحبت‌هاي زائرين، از خواسته‌هاي زائرين و از همه چيز. اگر آدم بخواهد از اين فضاي معنوي و اين بار معنوي که توي اين فضا هست فاصله بگيرد، خيلي سخت است. فقط می‌توانم بگویم خیلی سخت است.

آيا خاطره‌اي از نحوة زيارت بزرگان از حرم مطهر داريد؟

بله، زمان گذشته كه مرحوم آيت‌الله بهجت در حرم حضور پيدا مي‌كرد، آميرزا جواد آقا در حضور حرم پيدا مي‌کرد. در حال حاضر آيت‌الله مکارم هر روز جمعه صبح به حرم مي‌آيند. مانند آيت‌الله مرعشي نجفي براي ما کم نيستند. که قبل از نماز مراجعه کند و پشت در، سر به ديوار در بگذارد؛ بعد از بيست دقيقه، نيم ساعت بيايند در را باز کنند. زائراني مي‌آيند اينجا واقعاً ما خودمان به حال آن‌ها غبطه مي‌خوريم؛ چه حالي، چه انسي با اين حضرت دارند.

بعضي‌ها بعد از مدتي که مي‌آيند اينجا به مرور براي‌شان عادي مي‌شود؛ ولي بعضي‌ها هر روز هم که بيايند يک طروات خاصي دارد.

احسنت. دقيقاً اين جوري است. ديگه اين بستگي دارد به ظرفیت آدم‌ها. البته همان آدم هم که يک مدت محدودي مي‌آيد بهره خودش را مي‌برد. اين فضا، فضايي است که از تشعشات نوراني آن، اگر من خودم بهره نبردم، از تشعشات نوراني فرد كناري‌ام بهره مي‌برم؛ مثل همان ضرب المثلي که خشک و تر با هم مي‌سوزند، اين حقيقتي است اينجا.

ظاهراً غير از وجود مبارک بي‌بي حضرت معصومه(عليه‌ السلام)، در همان قبه ايشان امامزادگان ديگري هم خاک هستند؛ اين را مي‌توانيد توضيح بدهيد؟

بله. همين طوره. تا هشت نفر را ذکر کرده‌اند که از دختران امام جواد(عليه السلام) و از دختران موسي مبرقع هستند. هشت نفر، اين جوري در ذهن من هست که در کنار اين حرم مدفون هستند. اين جوري که مي‌گويند حالت زيرزميني بوده. يک فضاي بزرگي بوده که اين‌ها را دفن مي‌کردند.

زائران حرم مطهر بيشتر از چه قشري هستند؟

ميان‌سال‌ها بيشتر هستند. الان خوشبختانه تعداد زائراني که اين روزها به حرم ورود پيدا مي‌کنند بسيار بالاست. در بعضی روزها ما در شبستان فضا نداریم براي نماز. از اين پيداست حضور گسترده است. البته نمي‌شود قيد خاص بزنيم که افراد خاصي مي‌آيند؛ ولي اگر بخواهيم ميانگين سني بگيريم بين سي تا پنجاه ساله‌ها بيشتر مي‌آيند.

اگر بخواهيد يک جمله به خانم فاطمه معصومه(عليه السلام) عرض کنيد، چه مي‌گوييد؟

طبيعي است که فرج آقا امام زمان. اين احساس ذاتي و ابتدايي ماست. بعد هم عاقبت‌ به‌خيري براي نسل جوان و پيروزي اسلام و گسترش آن که الحمدلله در جوامع اسلامي شاهد آن هستيم. اين‌ها مي‌توانند از خواسته‌هاي بنده باشدند.

از اين که وقت‌تان را به ما و خوانندگان چاووش اختصاص داديد، خيلي متشكريم؛ در آخر اگر نکته‌اي در مد نظر داريد، بفرماييد.

سعي كنيم فرهنگ زيارت را توي جامعه بسطش بدهيم و نسل جوان را بتوانيم بکشانيم توي اين فضا، شايد يک تلنگري خورد‌، شايد يک جرقه‌اي در فکر آن‌ها خورد و تأثيرگذار بود. اين که مي‌گويند با آدم‌ها بزرگ بنشينيد، اين که با آدم‌هاي خوب بنشينيد، اين که توي فضاهاي خوب برويد و گذر از جاهاي خاص داشته باشيد به خصوص قبرستان‌ها، اين‌ها به انسان درس مي‌دهد، اين‌ها انسان را زير و رو مي‌کند. به نظرم مي‌رسد اگر اين رسالت را شما بتوانيد از جهت فرهنگي گسترش بدهيد که اين اتفاق بيفتد، کار بسيار گرانقدري انجام داديد. انشالله كه موفق و مؤيد باشيد.