«
»
  • 1
  • 2
«
»
  • 1
  • 2
  • 3
«
»
«
»
«
»
«
»
«
»
«
»
«
»
«
»
«
»
«
»
«
»
«
»
«
»
«
»
«
»
«
»
«
»
«
»
«
»
«
»

نوکری عاشقی می خواهد - بررسی ویژگی‌های یک مدیر هیئت در گفت‌وگو با قائم مقام کانون مداحان و شاعران مذهبی خراسان رضوی

از مهم‌ترین افراد دخیل در هیئت برای اعضای یک هیئت مذهبی و برای دیگر کسانی که مستمع برنامه‌های هیئت، مدیریت محافل مذهبی است. در گفت‌وگو با حاج علی خوش‌چهره، قائم مقام کانون مداحان و شاعران مذهبی خراسان رضوی به بررسی این مهم پرداختیم.

 

به نظر شما مدیریت محافل مذهبی را چه کسی بهتر است بر عهده داشته باشد؟

اداره جلسات و هیئت‌ها با جمع است. یک نفر به‌عنوان مدیر، استاد یا بزرگ‌تر جلسه است و دیگران که عوامل این مدیر هستند؛ قاری قرآن، منبری، مداح، تدارکات، پذیرایی، آبدارخانه، مسئول صوت و ... . می‌توان گفت که این جلسات یک نفر مسئول مستقیم دارد که او شاخص جلسه است و دیگران تحت نظر او هستند.

این فرد چه ویژگی هایی باید داشته باشد؟

می‌توان گفت مدیریت جلسات نیاز به جامعیت دارد؛ مانند پدر خانواده که کارکردن، تأمین هزینه‌های زندگی، سعه صدر، عشق ورزیدن و مدیریت بر عهده اوست. مدیر هم باید ویژگی‌های زیادی داشته باشد. اولین و مهم‌ترین ویژگی یک مدیر عشق و اخلاص اوست؛ یعنی باید عاشق کار خود باشد و برای رضای خدا جلو بیاید. این عشق و اخلاص باعث می‌شود تحمل و سعه صدر او در کار افزایش پیدا کند و مانند ستون یک خیمه با تحمل مشکلات خیمه را برپا نگه دارد. در گام‌های بعدی خوب است مدیر مستمع شناس، شعرشناس، مطلب شناس، آشنا به ادبیات و معتمد اهل مجلس و مردم باشد.

ویژگی دیگر مدیر این است که باید وزنه قوی برای جلسه باشد. بسیاری از افراد با وجهه مدیر، وجهه جلسه را می‌شناسند. مدیر یک جلسه باید دلسوز باشد و از هزینه کردن در موقع توانایی دریغ نداشته باشد. نکته‌ای که در هیئت‌ها بسیار لزوم دارد این است که مدیر باید دل‌سوخته اهل‌بیت (ع م) باشد.

نکاتی که در مدیریت جلسه باید مد نظر باشد چیست؟

اهداف متعددی وجود دارد. از آن جمله در درجه اول کسب فیض از محضر قرآن و اهل‌بیت عصمت و طهارت است. همچنین گره‌گشایی، آشنایی با اهل‌بیت (ع م)، نجات جوانان از دام‌های متعدد و آگاه‌سازی جامعه به مسائل و دفاع از مکتب تشیع نیز سرلوحه کار یک مدیر در جلسات مذهبی است. نکته‌ای که در جلسات باید همیشه مدنظر باشد این است که نباید وقت افراد تلف شود. یعنی به میزانی که برنامه داریم جلسه برگزار کنیم و در کمترین وقت بیشترین بهره‌وری صورت پذیرد.

برای افزایش بهره‌وری از جلسات پیشنهاد شما چیست؟

باید در یک جلسه برنامه مشخصی برای بیان احکام و مسائل مورد نیاز وجود داشته باشد. درس اخلاق و مسائل خانواده بیان شود و تمامی این برنامه‌ها هم باید در قالب زمانی مشخصی قرار گیرد که امکان برنامه‌ریزی را به افراد و خانواده‌ها بدهد. در این میان با توجه به توصیه بزرگان و متقدمین، شروع جلسات بهتر است با قرآن و زیارت عاشورا باشد. بعد از آن چند دقیقه به بیان مسائل و احکام شرعی پرداخته شود و سپس در صورتی که فرصت کافی وجود دارد یک مداح جوان ابتدای جلسه را شروع و فضا را برای شروع سخنرانی آماده کند. پس از آن سخنرانی و در انتها هم مداح اصلی جلسه را ختم کند. برای پایان جلسات هم اگر بخواهیم ظلم به مکتب تشیع نکرده باشیم، باید از ولایت، اهل‌بیت و خون شهدا از کربلا تا حال حاضر یاد کرد و برای برکت جلسه آن را به ادعیه ختم نمود. این می‌شود یک الگو از یک جلسه. اما نکته‌ای که باید در این برنامه در نظر گرفته شود تنوع است. باید در فصول مختلف سال و مناسبت‌ها با برنامه‌های ویژه این تنوع را در جلسات ایجاد کنند.

مداح و سخنران هم باید زمان مشخص و دقیق داشته باشد و محتوای صحبت و زمان مورد نیاز نیز از قبل با وی هماهنگ شده باشد. این مسئله خیلی مهم است که وقتی 10 دقیقه از زمان جلسه بدون محتوا اتلاف شود، مجموع زمانی که از افراد تلف شده در کل زمان زیادی می‌شود.

با توجه به تنوع مخاطب چگونه می‌توان الگویی برای تامین تمامی سلیقه‌ها داشت؟

در سن و سال و سلیقه مخاطبان باید دقت شود. اگر جلسه‌ای به صورت عمومی برگزار می‌شود باید مطالب عمومی و مفید برای تمام سنین بیان شود. در غیر این صورت نیز باید تفکیک صورت بگیرد. در این تفکیک‌ها هم می‌توان مسائل کودکان و نوجوانان، جوانان، آموزش‌های خانواده و واجبات اجتماعی را در سطوح مختلف مدنظر داشت.

در خصوص جلسات آموزش مداحی هم باید تفکیک زمانی به وجود بیاید تا افراد با سابقه‌تر بتوانند آموزش دهنده افراد کم سابقه باشند.

نقش مدیر را در این موارد چگونه تعریف می‌کنید؟

مدیری که در ابتدا توضیح دادیم باید هماهنگ کننده و آماده کننده فضای جلسات باشد و این اجازه را بدهد که بخش‌های مختلف جلسه بدون دغدغه‌های جانبی به برنامه‌های خود بپردازند. وظیفه نظارت بر این بخش‌ها هم با مدیر است.

برای مباحثی مانند سیاست‌گذاری، نحوه برگزاری جلسات، موضوعات و مفاهیم جلسه و... نیز باید شورایی تشکیل شود و کلیات در این بخش مورد بررسی قرار گیرد.

در بخش اجرایی هم مدیر، یک تیم اجرایی برای اداره جلسات مشخص می‌کند و وظیفه نظارت را بر عهده می‌گیرد و از کوچک‌ترین بخش‌ها مانند نظم و ترتیب، چینش کفش‌های حاضرین، خودروهای اعضای جلسه و لزوم کم کردن نور فضای جلسات، همگی در این تیم بررسی می‌شود.

این افراد که از طرف مدیر برای اداره جلسات انتخاب می‌شوند چه ویژگی‌هایی باید داشته باشند؟

انتخاب افراد شورا و تیم اجرایی جلسات بسیار مهم است و این افراد نماد، شاخص و معرّف جلسه هستند. حضرت علی (ع) می فرمایند: «اوصیکم بتوقی الله و نظم امرکم» و این مطلب یعنی نظم و تقوی باید از ویژگی‌های بارز افراد تیم اجرایی جلسات باشد. این افراد همچنین باید خوشنام، معتمد و اهل مراعات حقوق مردم نیز باشند.

چه آسیب‌هایی ممکن است در جلسات مذهبی به وجود آید؟

به نظر من درباره آسیب‌ها زیاد صحبت شده و نتیجه مطلوبی نداده است. الان زمان آن رسیده که الگوی صحیحی ارائه کنیم. این الگوی صحیح هم الگوی گذشتگان ماست که این راه را طی کرده‌اند و راه‌بلد هستند.

باید توجه کنیم که آسیب‌های جلسات به این علت به وجود می‌آید که مدیریت صحیح عمل نمی‌کند. اگر مدیر صحیح عمل کند آفت‌ها از بین می‌رود. سنت امام (ره) و علمای ما عزاداری سنتی است که باعث کاهش آسیب در این حیطه می‌شود.

به نظر شما می‌توان جلسات مذهبی را به سبک گذشتگان ادامه داد و مخاطب جذب کرد؟

سبک‌های سنتی که اشاره شد دربارة عزاداری است. اما درباره سبک جلسه‌داری به نظر باید تلفیقی از قدیم و جدید صورت بگیرد تا جلسات بتوانند جاذب جوانان باشند. این تلفیق مانند برخی متون است؛ دسته‌ای از متون پرمحتوا و دسته‌ای دیگر خوش‌بیان و خوش‌قلم هستند. اگر ترکیب مناسبی از قالب و محتوا برقرار شود جلسه‌ای مفید و کارآمد ایجاد می‌شود. برای به ثمر رساندن این مهم، از حیث قالب باید شورای جلسه تصمیم‌گیری کند و از نظر محتوا هم استفاده از روحانیون و مداحان اهل مطالعه به این کار کمک می‌کند.

جلسات مذهبی چه جایگاهی در الگوسازی مناسب در جامعه دارند؟

امروز جلسات و به‌خصوص مداحان مورد اقبال مردم هستند و جایگاه الگو را در جامعه پیدا کرده‌اند. این فرصت مغتنمی است که باید با استفاده از این فرصت با تربیت مداحان کارآمد جامعه را به الگوهای مناسب مجهز کرد.

ارگان‌ها و مؤسسات چه کمکی به نهادینه شدن این الگو و جلسات در جامعه می‌کنند؟

نقش ارگان‌ها و مؤسسات قابل چشم‌پوشی نیست. امروزه روان‌سازی، بسترسازی و تنظیم برنامه‌ای مدون برای ارائه الگو به جلسات مذهبی ضروری به نظر می‌رسد. سازمان تبلیغات اسلامی که متولی برنامه‌ریزی جلسات مذهبی است، زیرمجموعه‌ای با توانمندی بالا تشکیل داده است. البته در این زمینه، کلی‌گویی پاسخگو نیست و باید هسته‌هایی برای جزء‌نگری در جلسات مذهبی تشکیل شود تا پشتیبان متولیان جلسات مذهبی در برنامه‌ریزی باشد.