برای دسترسی به محتویات این نشریه از درختواره سمت راست موضوع مورد نظر خود را انتخاب کنید.

«
»
«
»

احكامِ انديشه

فاطمه كريمي‌دستنايي

در دنيا آسان‌تر است

پيرمردعصازنانوارداتاقشد. سلامي كرد و روبروي ميز حاج‌آقا نشست. طلبۀ جوان نیم قد به احترامش بلند شد و سلام كرد. سپس پرسيد: امرتان را بفرماييد؟ پيرمرد كمي جابجا شد و بعد از كمي مكث گفت: معلم بازنشستۀ آموزش و پرورش هستم.رياضي درس می دادم. گاهي مجبور مي‌شدم بچه‌هاي مردم را براي بهتر درس خواندن تنبيه كنم.گاهي هم اگر سهل‌انگاري يا اذيت می‌کردند باعصبانيت دفترآنها را پاره مي‌كردم یا ... . اما حالا از اين موضوع پشيمانم و مي‌خواهم جبران كنم. بايد چه كاركنم؟‌

حاج‌آقا رو به پيرمرد كرد و گفت: پدرجان،‌كار سختي است. اگر تنبيه شما شديد بوده،به قدري كه جايي از بدن بچه‌ها سرخ يا كبود می‌شده،يا به قول معروف به اندازه ديه بوده،بايد آنرا جبران كنيد. در مورد وسايل و دفتر بچه‌ها هم همين‌طور.اگر چيزي از وسايلشان خراب شده يا دفتري پاره شده،بايد آنرا جبران مي‌كرديد. مي‌توانيد سراغشان برويد و حلاليت بطلبید، يا ديه‌اش را بدهید.

پيرمردكهنگراني در چهره‌اش موج مي‌زد،سرش را بالا آورد و رو به طلبۀ جوان كرد و گفت: پسرم،من كه از آنها خبري ندارم. اين داستان برای چند سال پیش است. حالا چه كار بايد بكنم؟ يعني هيچ راه ديگري ندارد؟

حاج آقا گفت: البته كه دارد. در دين بن‌بست وجود ندارد.شايد كمي سخت باشد،اما جبران‌كردني‌ است. حالا كه به آنها دسترسي نداريد،اگر تنبيه بدني شما به اندازه ديه بوده،مقدار پول ديه را از طرف صاحب اصلي كه همان دانش‌آموز است،در راه خدا مصرف ‌كنيد و اگر هم در حد ديه نبوده،براي آنها استغفار كنيد و كار خير انجام دهيد.

پيرمردكهجواب مسئلۀ شرعی‌اش را گرفته بود،گل از گلش شکفت.از حاج‌آقا خداحافظي كرد و عصازنان از اتاق خارج شد.

ميزان ديه

كودكانامانت‌هايخداوند هستند كه بعد از آغوش گرم والدين،در دستان گرم مربي و معلم پرورش مي‌يابند. اسلامدربارۀ اكرام كودكان و رعايت حقوق آنها توصيه فراوان كرده است.پيامبراكرم(ص)فرمودند: «درتعليموتربيتمداراكنيدوسخت‌گيرىنکنید؛زيرامعلمدانشمندبهترازمعلمىاستكهسخت‌گيرباشد».

مردىحضورامام موسي كاظم(ع)ازفرزندخودشكايتكرد. حضرتبه او فرمودند: «فرزندترانزنوبراىادبكردنشبااوقهركن،ولىمواظبباشقهرتطولنكشدوهرچهزودتربا او آشتىكن.

معلمان اگر چه مسئول تربيت كودكانهستند، اما اگر طوري دانش‌آموزي را تنبيه كنند كهبدنشسرخ، كبودياسياهشود،به شاگرد مدیون می‌شوند و بايدديهآنرا بدهند.اگر خداي نكرده معلميبهصورتدانش‌آموز،سيلىياچيزديگرىبزند،در صورتيكهجاي آن سرخشود، بايديكونيممثقال شرعي طلاواگركبودشود،سهمثقال شرعيطلاوچنان‌کهجاىآنسياهشود،ششمثقال شرعيطلاديهبدهد.امااگرجايديگرياز بدنشاگردان بازدن، سرخ وكبودياسياهشود، بايدنصفآنچهگفتهشد،ديهبدهد.گفتنی است كههرمثقالشرعىبرابر با 18 نخودطلاست. اما در بازار امروز ايران هر مثقال طلا، 24 نخود طلاست.

اگر معلم و مربي،كودك نابالغي را برای تنبيه كتك بزند، براي جلب رضايت، بايد از پدر و مادر كودك حلاليت بطلبد. همچنين اگر بر اثر سهل‌انگاري يا اذيت، وسيله‌اي از كودك را خراب يا دفترش را پاره كند،در قبال آن ضامن است و بايد آنرا جبران كند.

پی‌نوشت:

1. مرتضی فرید،رواياتتربيتى،ج‏3،ص 109.