برای دسترسی به محتویات این نشریه از درختواره سمت راست موضوع مورد نظر خود را انتخاب کنید.

«
»
«
»

راعون

محمدمهدی عباسی‌آغوی

کار معلم جمع کردن دل‌ها با خدا و تفریق کینه از آنهاست. معلم محبت و عشق را در تعداد دانش‌آموزانش ضرب می‌کند و دانش و ارزش را بین آنان تقسیم می‌کند.

اگر الماسی ارزشمند برای نگهداری به رسم امانت به شما بسپارند چه‌بسا خواب خوش از چشمانتان ربوده شود؛ مدام در فکر حفاظت از آن امانت باشید و در امن‌ترین مكاننگه‌داري‌اش كنید. چگونه می‌توانیم دیده بر هم نهیم که سالی ده‌ها گوهر ارزشمند به ما می‌سپارند تا به رسم امانت تربیتشان کنیم! یک معلم در طول عمر چند شاگرد تربیت می‌کند؟ چند گوهر ناب به او می‌سپارند؟ امام جعفر صادق (علیه­السلام)فرمودند:«مردم معدن‌هايي هستند مثل معدن‌هاي طلا و نقره.»[1]

تک‌تک کلمات ما خطوطی است روی لوح سفید بچه‌ها. اگر پدر و مادر چند امانت دارند معلم چندین و چند امانت در دست دارد.

هفت‌بار در قرآن کریم پیامبران الهی خود را امین معرفی کرده‌اند. شغل معلمی، شغل انبیاست و از اولین شروط نبوت امانت است. رسول الهی ابتدا امین وحی خداست و در مرحلة بعدی امین خلق او. شاهد بر این، صفت «امین»(صلّی ‌الله عليه و آله)برای محمد 25 ساله است. چه جالب که در قرآن این امانت الهی چهارده بار کلمة«امین» آمده است؛چهارده معصوم هم امناءالله هستند.

در سورة مؤمنون از صفات آنان رعایت عهد و امانت است: «و الذین هم لأماناتهم و عهدهم راعون.»[2]

باور کنیم امانت فقط مالی نیست که به ما می‌سپارند، فقط حفظ ناموس دیگران نیست، فقط حفظ جان مردم نیست؛ حفظ روح و روان از حفظ جان و مال‌ مهم‌تر است. دانش‌آموز ما امانتی در دست ماست و خداوند به همه فرمانی داده که باید همه بدان عمل کنند: « خداوند به شما فرمان می‌دهد که امانت‌ها را به اهلش باز گردانید!»[3] درست است که ما این امانت‌ها را از دست پدر و مادر می‌گیریم ولی باید دست آنان را در دست خدا بگذاریم؛ ما در مورداین امانت­ها پاسخگوی خدای عالمیم.

مصداق­های امانت­داری در کلاس درس

- استادی که با مطالعه سر کلاس می‌آید رعایت امانت کرده است و معلمی که به می‌پندارد نیازی به مطالعه ندارد چون چند دوره تدریس کرده، در امانت خیانت کرده است؛

- وقتی مطلبی علمی نقل می‌شود اخلاق علمی را در عمل به شاگردان بیاموزیم و منبع آن را بیان کنیم؛

- معلمی که به موقع سر کلاس می‌رود و به موقع تعطیل می‌کند امانت‌دار است. معلم واقعی آن است که قبل از خودش قلبش سر کلاس حاضر شود و در این صورت است که شاگردان بعد از او خارج می‌شوند، ولی معلمی که فقط با تن خود حاضر می‌شود شاگردان به محض خوردن زنگ قبل از معلم ناپدید می‌شوند؛

- معلمی که بخش زیادی از کلاس را با خاطره و داستان و لطیفه می‌گذراند باید درامانت‌داری خود تردید کند؛

- اگر معلمی بدزبانی کند و ادب را رعایت نکند خیانت در امانت کرده است. بچه‌ها آینة‌ ما می‌شوند؛

- اگر معلمی رفتار مناسبی داشت شاگردان همان را تکرار می‌کنند. دانش‌آموزان نماز اول وقت را در کلاس بینش و دینی نمی‌آموزند؛هنگامی نمازخوان می‌شوند که معلم خود را در وقت نماز در نمازخانه ببینند. بنابر تحقیق روان‌شناسان یادگیری مشاهده‌ای بهترین روش یادگیری است. کودکان وقتی می‌بیننددر فیلمی کسی به عروسکی مشت می‌زند در همان موقع این کار را تکرار می‌کنند و هنگامی که فردی به طور زنده این کار را تکرار می‌کندامکان تقلید از این کار خشونت‌بار بیشتر می‌شود.البته بنابر تحقیق ایشان شنیدن این کار به صورت شفاهی کمتر سبب تکرار رفتار شده است؛

- پاک‌دامنی از مصادیق امانت‌داری است. وقتی شعیب (علیه‌السلام) با دخترش در مورد موسی (علیه‌السلام) سخن می‌گفت او چنین گفت: «یا أبت استأجره إنّ خیر من استأجرته القوی الأمین.»[4] در روایات است که صفورا قدرت او را از کشیدن آب از چاه و کنار زدن مردان چوپان فهمید، ولی امانت‌داری‌اش را از چشم‌پاکی او دریافت. گاهی به ضرورت معلم باید به جنس دیگر درس بیاموزد که از مهم‌ترین ویژگی‌های فرد امین نگاه داشتن نگاه است؛

- معلمی که اسرار دانش آموزانش را فاش می‌کند رعایت امانت و رازداری نکرده است. باید در حدی گفت که مشکل حل شود و آن هم تنها به کسانی که کمکی از آنان برآید؛

سخن آخر

اگر مطلبی در ذهن دانش‌آموز به جا بگذاریم تا آخر عمر هم در رفتارهای او و هم در رفتارهای افرادی که از او می‌آموزند، مانند فرزندان و نسل‌های آیندة او تأثیر گذاشته‌ایم. پیامبر اسلام (صلّی الله علیه و آله) می‌فرماید:

«هرکس سنتی نیکو برجای گذارد برای او پاداش هرآنکس که تا روز قیامت بدان عمل کند، درنظرگرفته می‌شود.»[5]

 



[1]. كافي، ج8، ص177.

[2]. مؤمنون، آیة8؛ معارج، آیة32.

[3]. نساء، آیة58.

[4]. قصص، آیة28.

[5]وسائل الشیعة، ج11، باب 16، از ابواب امر به معروف و نهى از منکر.