برای دسترسی به محتویات این نشریه از درختواره سمت راست موضوع مورد نظر خود را انتخاب کنید.

«
»
«
»

شاگرد خوب

پژوهشگر و نویسنده: علیرهبر سعادتی تبریزی

در نگاه اندیشمندان و عالمان الهی علم و دانش گوهری است که باید در اختیار اهل آن قرار گیرد. لذا آنکه در اندیشة کسب دانش و فراگیری علم است باید زمینه‌هایی از منش و رفتار انسانی را در خود داشته باشد که به برخی از آنها اشاره می‌شود.

ـ با اندیشمندان و عالمان مجالست و هم‌نشینی داشته باشد. پیامبر اکرم (ص) فرمودند: حواریون به عیسی گفتند: با چه کسی هم‌نشینی کنیم؟ عیسی (علیه السلام) پاسخ داد:

من یذکّرکم الله رؤیته ویزید فی علمکم منطقه ویرغبکم فی الاخرة علمه؛1 «آن‌که دیدنش شما را به یاد خدا بیندازد و سخنانش بر دانشتان بیفزاید و عملش شما را به آخرت ترغیب کند»؛

ـ توجه داشته باشد که نزد چه کسی شاگردی می‌کند و هیچ‌گاه خود را بی‌نیاز از استاد نداند؛

ـ هرآنچه آموزگار می‌گوید، با جان و دل بپذیرد و بداند به مصلحت اوست؛

ـ هرگز به صراحت مطلبی را که از آموزگار صادر شده است، انکار، و به خلاف آن اشاره نکند تا چنین تلقی نشود که از او بیشتر می‌داند؛

ـ او را با بهترین تعابیر خطاب کند و هرگز اسم کوچک او را نبرد؛ مثلاً بگوید: استاد؛

ـ بکوشد پیش از آموزگار در درس حاضر شود و مراقب باشد مبادا او را منتظر خود بگذارد؛

ـ با ذهنی آماده و قلبی آرام بر سر درس حاضر شود و تمیز و مرتب باشد و بهترین لباس‌هایش را بپوشد؛

ـ اگر آموزگار را در کلاس درس نیافت، منتظر او بماند و زود درس را تعطیل، و کلاس را ترک نکند؛

ـ با ادب تمام در محضر آموزگار بنشیند. سر پایین بیندازد و پاها را جمع کند و پا روی پا نیندازد؛

ـ با دست یا پای خود بازی نکند و دست در دهان یا بینی نکند و دهانش را بی‌جهت باز نکند و پا به زمین نکوبد و سرفه یا عطسة‌ بیجا نکند؛

ـ اگر خمیازه‌ای کشید یا مجبور شد عطسه یا سرفه کند، دستمالی یا دست خود را جلوی دهان و بینی‌اش بگیرد؛

ـ صدایش را بلند نکند و به کسی چشمک نزند و زیاد سخن خود را طولانی نکند و از آنچه باعث خنده یا بی‌ادبی به آموزگار می‌شود، پرهیز کند؛

ـ از گفتن الفاظی که موجب بی‌احترامی به آموزگار می‌شود، پرهیز کند؛ مثلاً نگوید: «فهمیدی»؟ یا «می‌دانی»؟ یا «شنیدی»؟

ـ اگر آموزگار اشتباه مضحکی کرد یا کلمه‌ای بر زبان آورد که معنای ناشایستی داشت، طوری وانمود کند که نشنیده است و آن را تکرار و به آن اشاره نکند؛

ـ هیچ‌گاه سخن آموزگار را قطع نکند و همواره صبر کند سخن او تمام شود، بعد سؤال کند یا اشکال بگیرد؛

ـ به احترام آموزگار بایستد و تا او ننشسته، ننشیند و هرگز در حضور او دراز نکشد یا پای خود را دراز نکند؛

ـ در مطالعه به آن‌چه فهمش می‌رسد، اکتفا کند و هرگز در آن زیاده‌روی نکند. پیامبر اکرم (ص) فرمودند:

إنّ المنبت لا ارضاً قطع و لا ظهراً أبقی؛2 «کسی که در بار کشیدن و راندن مرکوبش افراط کند، نه مسافتی طی می‌کند و نه پشتی برای مرکوب می‌گذارد».

کنایه از اینکه هر چیزی باید به‌قدر طاقت شخص باشد، نه بیشتر؛

ـ برای مطالعه و نوشتن درس‌ها، برنامه‌ریزی، و اوقات خود را برای این کارها به طور منظم تقسیم کند؛

ـ اگر در اثنای درس، کسی از شاگردان به آموزگار بی‌احترامی کرد، دخالت نکند و بگذارد آموزگار با او رفتار کند.3

 

پی‌نوشت:

1. محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج1، ص39.

2. محمدباقر مجلسی، بحارالانوار، ج68، ص218.

3. برگرفته از کتاب شریف منیة المرید فی آداب المفید و المستفید، تألیف عالم جلیل‌القدر، شیخ‌زین‌الدین عاملی، معروف به شهید ثانی(ره).