برای دسترسی به محتویات این نشریه از درختواره سمت راست موضوع مورد نظر خود را انتخاب کنید.

«
»
«
»

گنهكارانِ عادل!

محقق :محمد‌علي مرادي‌نيا (پژوهشگر و نویسنده)
راه مي‌رفت و شبه‌پراكني مي‌كرد. يكي از جمله‌هايش اين بود: «تمامي اصحاب پيامبر عادل‌اند. هيچ مسلماني حق ندارد پشت سر آنها بد بگويد و مذمتشان كند».
از بقيع كه به هتل برگشتم، با روحاني كاروانمان، روبه‌رو شدم. داستان را برايش گفتم. از او پرسيدم چرا اين‌قدر تأكيد مي‌كنند كه همۀ صحابة زمان پيامبر (ص) عادل بوده‌اند! حاج‌آقا پاسخ داد: اين بحث از اين جهت مهم استكه اگر ما شيعيان ثابت كنيم همۀ صحابهدر يك رتبه نبود‌ه‌اند، خودبه‌خود ثابت مي‌شود كه برخى از آنها با فضيلت‌تر بوده‌اندو بر اساس عقل بايد در زندگي فردي و اجتماعي از بافضيلت‌ترين فرد پيروي كرد. در نهايت به اين نقطه مي‌رسيم كه چه كسي و به چه ملاكي با فضيلت‌تر بوده است.
پرسيدم: ما دليلي بر رد ادعاي آنها داريم. گفت: بله‌!
صحابه‏ كيستند؟
شهيد ثاني مى‌گويد: «صحابى كسى است كه پيامبر (ص) را ملاقات نموده و به او ايمان آورده و مسلمان از دنيا رفته است»؛1اين همان نظر مكتب اهل‌بيت (ع م‌) است.
در مقابل، احمدبن‌حنبل مى‌گويد: «افضل مردم بعد از اهل بدركسانى هستند كه در قرنى بودند كه پيامبر (ص) در آن بوده و هر كس پيامبر (ص)رايك سال يا يك ماه يا يك روز يا يك ساعت، يا يك لحظه ديده، از اصحاب است».2
بخارى مى‌گويد: «هر مسلمانى با پيامبر (ص) مصاحبت داشتهيا او را ملاقات نموده، از اصحاب است‏».3
ابن‌حجر عسقلانى براي اثبات عدالت صحابه از پيامبر (ص)نقل مى‌كند: «اصحاب من مانند ستارگانند. از هر كدام که پيروى كنید، هدايت می‌شوید!»؛4اما نه تنها بسيارى از علماى اهل‌تسنن مانند احمدبن‌حنبل، ابن‌حزم، و ابن‌عساكر اين حديث را ضعيف دانسته‌اند،5بلكهآيات قرآن و روايات خود اهل‌سنت نيزبا اين روايت سازگارى ندارد.
ديدگاه قرآن
در تعدادي از آيات قرآن بهسرپيچي و مخالفت برخى از ياران پيامبر (ص)با حضرت در اتفاقات گوناگوني اشاره شده است. مخالفت‌هايي كه برخى از آنها به عذاب آخرت تهدید شده‌اند.
دو نمونة قرآني:
1. «اى كسانى كه ايمان آورده‌ايد، هنگامى كه برای نبرد با انبوه كافران روبه‌رو شديد، به آنها پشت نكنيد و فرار ننماييد».6
2. «اى كسانى كه ايمان آورده‌ايد، شما را چه شده است كه چون به شما گفته می‌شود: در راه خدا بسيج شويد، دست دست می‌کنید؟آيا به جاى آخرت به زندگى دنيا دل‌ خوش كرده‌ايد؟ متاع زندگى دنيا در برابر آخرت جز اندكى نيست».7
ديدگاه روايات‏
1. پيامبر اكرم(ص):«من زودتر از شما به حوض كوثر می‌رسم. پس بر سر مسئله‌اى با عده‌اى به منازعه مى‌پردازم و پيروز مى‌شوم. سپس به خداوند متعال مى‌گويم: پروردگارا، همراهان من همراه من باشند. ندا مى‌آيد كه اى پيامبر، مگر تو نمى‌دانى كه بعد از تو چه كرده‌اند؟!». 8
2. پيامبر اكرم (ص): «شما حريص برامارت و خلافت هستيد و اين باعث ندامت و حسرت شما در قيامت خواهد شد». 9
ديدگاه تاريخ
رجوع به تاريخ نشان مي‌دهد همة صحابهعدالت نداشته‌اند.
1. ابن‌عباس مى‌گويد: «هنگامى كه پيامبر (ص)درخواست قلم و دوات فرمود تا وصيت خود را بنويسد، برخى از صحابه جسارت كردند و به او نسبت هذيان دادند». 10
2. آيا مى‌توان وليدبن‌عقبه را كه به نص قرآن فاسق است و در عصر عثمان شراب می‌‌نوشيد و در حالت مستى امام جماعت شد، عادل بناميم؟11
3. آيا مى‌توان مُغَيرة‌بن‌شُعبه را كه چند نفر بر زناى او شهادت دادند، عادل ناميد؛ هر چند كه از بيعت‌كنندگان در زيردرخت حديبه(صلح حديبيه) بوده باشد؟12
4. مگر خالدبن‌وليد، مالك بن نُوَيره را به سبب اينكه زكات مالش را به او نداد، نكشت و همان شب با همسر او زنا نكرد؟13آيا او عادل است؟
از مجموع اين آيات، روايات و حقايق تاريخى معلوم مى‌شود كه اعتقاد به عدالت همه صحابه به طور قطع و يقين، نادرست است.
جالب آنجاست كسانى كه بر عدالت همه صحابه اصرار مى‌ورزند،عصمت پيامبر و اهل‌بيت (ع م) را زير سؤال مى‌برند و در برابر فرمايش‌هایآن حضرت مبني بر فضيلت و ولايت اهل‌بيت (ع م) در جرياناتي مانند غدير و يوم‌‌الدار ايستادگى مى‌كنند.


پی‌نوشت‌:
*تمامي منابع استفاده شده در مطلب از منابع اهل‌سنت هستند.
1. زين‌الدين عاملى، الدراية، ص120.
2. محمدبن‌حسن طوسي، العدة فى أصول الفقه، ج3، ص988.
3. ابن‌حجر عسقلاني، فتح البارى، ج7، ص3.
4. ابن‌حجر عسقلانى، لسان الميزان، ج2، ص137.
5. محمد ناصرالدین البانی، سلسلة الاحاديث الضيعفة، ج1، ص78.
6. انفال: 15 و 16.
7. توبه: 38.
8. امام احمد حنبل، مسند احمد، ج23، ص 35.
9. همان، ج3، ص 199.
10. بخاري، صحيح بخارى، ح2888.
11. ابن حجر عسقلانی، الإصابة، ج3، ص 228 ؛ابن اثیر، اُسدالغابّة، ج4، ص199.
12. ابن اثیر، اُسدالغابه، ج3، ص452.
13. تاريخ طبرى، ج2، ص502؛ ابن‌حجرعسقلانی، الإصابة، ج1، ص377 ؛ابن اثیر، اُسدالغابة، ج4، ص295.