برای دسترسی به محتویات این نشریه از درختواره سمت راست موضوع مورد نظر خود را انتخاب کنید.

«
»
«
»

حق شاگردان

محقق : فاطمه زمانی کارشناس ارشد فقه و مبانی حقوق


در شمارة قبل، به حقوق معلم بر شاگرد پرداختیم و در این فرصت، می‌خواهیم به حقوق شاگرد بر استاد اشاره کنیم. رابطة بین معلم و شاگردان یک رابطة دو سویه است، چنانکه معلم و شاگرد حقوق و تکالیف متقابلی نسبت به یکدیگر دارند. استاد در برخورد با شاگردان خویش باید از انبیاي الهی و بزرگان، به ویژه از رسول گرامی اسلام (صلی الله علیه و آله وسلم) الگو بگیرد، همان‌گونه که ایشان از روی مهر و شفقت با مردم همراه می شد و مانند طبیبی تشنه، به درمان و مردم زمانش مي‌پرداخت.
امام سجاد (علیه السلام) در {رسالة حقوق}1 خود،  استاد را متوجه حق دانشجو ساخته، ‌می‌فر‌مایند:

مسئولیت سرپرستی
«و اما حق آنان که تحت تعلیم تو هستند، بر تو این است که بدانی خدای عزوجل تو را دربارة دانشی که به تو ارزانی داشته است، سرپرست آنان فرموده».  در اینجا، امام (علیه السلام) مسئولیت بزرگی را به معلمان یادآوری می‌کند. آنان همچون پدر و مادری که مسئولیت ادارة فرزند را دارند، مسئولیت آموزش و تربیت دانش‌آموزان را نیز بر عهده دارند.

خوش خلقی
دیگر موردی که امام سجاد در رساله حقوق به آن اشاره کرده است، مسئلة «حسن خلق» است که می‌فرمایند: « لم تخرق بهم».  چنانکه در کتب لغت آمده، «خرق» نقیص رفق و مداراست2 و هم معنا با خشونت به کار رفته است. لذا یکی از حقوق دانش‌آموز بر گردن استاد، خشونت ندیدن است. پس معلم بايد با شاگردانش رفیق و دوست باشد.
گذشت و آسان گيري
یکی دیگر از مواردی که حضرت اشاره می‌کنند، این است که « ولم تضجر علیهم». مصدر «ضجر» را در ادبیات عربي در معنای اضطراب و نگرانی از غم و یا تنگ گرفتن و سخت‌گیری بر دیگران استفاده می‌کنند.3 مطابق آنچه ایشان می‌فرمایند: یکی از وظایف استاد آسان‌گیری و تساهل در امر آموزش است و ایجاد فضایی بدون استرس و اضطراب برای دانش‌آموزان.

سخاوت در آموزش
حضرت به اهل علم توصیه می‌کنند که مردم را از دانش خود محروم نسازند و در آموزش دیگران تنگ‌نظر نباشند، که اگر این امر واقع شود، بر خداوند سزاوار است دانش و صفا را از دارنده علم بازستاند و او را از جایگاه بلندی که در دل‌ها دارد، فرو آورد.
پي‌نوشت‌ها:
1. رساله الحقوق؛ امام سجاد (علیه السلام)؛ ترجمه و شرح محمد سپهری؛ ص124.
 2. ابن منظور لسان العرب؛ ماده «خرق»
3. همان؛ ماده «ضجر»

نظر خود را اضافه کنید.

مهمان
پنج شنبه, دسامبر 14, 2017
0 حرف

نظرات

  • هیچ نظری یافت نشد