برای دسترسی به محتویات این نشریه از درختواره سمت راست موضوع مورد نظر خود را انتخاب کنید.

«
»
«
»
«
»
«
»
«
»
«
»
«
»
«
»
«
»
  • 1
  • 2
«
»
«
»
«
»

انجمن ها در وسط عالم

وضعیت انجمن‌های اسلامی در فضای مجازی

مقدمه

         

از آنجایی که هدف اصلی هر تشکل دینی، شناختن و شناساندن اسلام و ارتقای سطح بینش و اخلاق اسلامی و همچنین امر به معروف و نهی از منکر است، استفاده از تمامی امکانات و بسترها جهت تحقق بخشیدن به این امر ضروری به نظر می‌رسد.

با توجه به فضای گسترده مجازی که برابر با تمام کره خاکی است، ورود انجمن‌های اسلامی به برخی از فعالیت‌های سایبری، امری اجتناب‌ناپذیر خواهد بود. در نوشتار پیش رو علاوه بر ارائه گزارشی از وضعیت موجود سایت‌ها و وبلاگ‌های موجود انجمن‌های اسلامی فعال در عرصه مجازی، به نقد و بررسی و ارائه راهکارهایی در جهت تولید و تقویت این نوع فعالیت‌ها خواهیم پرداخت.

 

نقد و بررسی فعالیت اعتصام در فضای مجازی

در حال حاضر با توجه به اهمیت شبکه‌های اطلاع‌رسانی و نقش مهم این رسانه‌ها در انتقال مفاهیم دینی و فرهنگی، عملکرد ماهنامه فرهنگی ـ اجتماعی اعتصام در این بخش چندان رضایت‌بخش نیست. عدم به‌روزرسانی سایت، ضعف بزرگی است که در ابتدای این مقاله باید مورد توجه قرار می‌گرفت؛ مخصوصاً برای این بخش که در دو شماره قبل، جنبه‌های مختلفی از دنیای مجازی و ضرورت‌های ایجاد تشکل‌های اجتماعی مجازی را مطرح کرده است. لذا در اولین دور، انتقادات را متوجه خود ماهنامه قرار داده و این ضعف را به تمامی دست‌اندرکاران زحمت‌کش و دغدغه‌مند ماهنامه ارجاع می‌دهیم.

نقد و بررسی فعالیت انجمن‌های اسلامی در عرصه سایبری

اما از خودمان که بگذریم با گشت و گذاری مختصر در اینترنت، می‌توان این ضعف را در بسیاری از انجمن‌های اسلامی که در بخش مجازی فعالیت می‌کنند، مشاهده کرد. در این بین، تعداد کم سایت‌های مربوط، عدم طراحی مناسب، عدم به‌روزرسانی، تکراری بودن مطالب و... از ضعف‌های مشهودی است که می‌توان برای هر یک از آن‌ها برشمرد.

هرچند سازمان تبلیغات اسلامی در تقسیم‌بندی خود برای دادن مجوز به انجمن‌های اسلامی، داشتن سایت را به عنوان یک اصل در شرح وظایف انجمن‌ها گنجانده است، در عمل به دلیل عدم حمایت مالی و نرم‌افزاری مناسب، به نظر می‌رسد انجمن‌های فعال و نیمه‌فعال، برنامه منسجم و چشمگیری در بخش فضای مجازی ندارند و اگر هم باشد بسیار ناچیز و کم‌جلوه است. بنابراین در وهلة اول می‌توان این ضعف را متوجه متولیان فرهنگی و مذهبی و کسانی که مسئولیت‌های فرهنگی را در سازمان‌های رسمی دارند، دانست و در درجه بعد باید انجمن‌های اسلامی را نیز مقصر دانست که فعالیت مستمر و مناسبی در این زمینه از خود نشان نداده‌اند.

آسیب‌شناسی دنیای مجازی و اهمیت ورود به آن

هدف این مقاله تنها مطرح کردن مسائلی تحت عنوان مشکلات انجمن‌های اسلامی و به طور کل تشکل‌های دینی در عرصه مجازی نیست و قصد انتقاد از یک ارگان خاص را نداریم، بلکه می‌خواهیم نوعی آسیب‌شناسی و نقد و بررسی در حیطه دنیای اینترنت و نوع تعامل انجمن‌ها را با آن داشته باشیم.

اسلام، طرفدار علم و پیشرفت در زندگی است. ما باور داریم که انسان باید به دنبال پیشرفت باشد و از آنجا که هدف اکثر پیشرفت‌های علمی، آسایش و بهبود زندگی انسان‌هاست، دین را مخالف علم و پیشرفت نمی‌دانیم.

اینترنت نیز یک پیشرفت در زندگی انسان‌ها بوده است که با وجود آن، ارتباطات آسان‌تر شده و انواع مختلفی از خدمات به وسیله آن صورت می‌گیرد. اینترنت نیز وجوه‌ مثبت و منفی بسیاری دارد که اگر بخواهیم آن را با عملکرد دنیای واقعی مقایسه کنیم، در نهایت شاید به نتیجه‌ای هم نمی‌رسیم چون معیارها در این قیاس متفاوت است.

مسئله جالبی که می‌توان عنوان کرد این است که هرچه به جلوتر می‌رویم، ضرورت حضور و فعالیت انجمن‌های اسلامی در فضای مجازی بیشتر احساس می‌شود. اینترنت به افراد امکان انواع ارتباطات مثبت و منفی را می‌دهد. افرادی به دنبال مقالات روز و آموختن به وسیله اینترنت می‌روند و افراد دیگر به سمت سرگرمی و جست‌وجوی منفی. اینجاست که اگر انجمن‌های اسلامی، برنامه‌ای برای این بخش و این نوع تبلیغ نداشته باشند، این فرصت را از خودشان سلب کرده‌اند.

از جهت دیگر، دنیای مجازی به دلیل جذابیت‌ها و قابلیت‌هایی که دارد، می‌تواند ما را در رسیدن به اهداف دینی و تشکیلاتی یاری کند. پس داشتن یک برنامه منسجم برای این بخش به شدت احساس می شود.

انجمن‌های اسلامی و تبلیغ دینی                 

به دلیل فضای موجود در جامعه، جوانان به دنبال آزادی بیشتری هستند که این آزادی در دنیای وب برای آن‌ها فراهم شده است. این امر زمینه برخورد سطحی و غیرمنطقی با اخلاق و دوری از اخلاق مذهبی را به وجود آورده که هم‌اکنون در دنیای وب شاهد آن هستیم. در چنین مواقعی هر محیطی چه در دنیای مجازی و چه در دنیای واقعی، حتی اگر دارای مشکلات اخلاقی و دیگر مشکلات رایج باشد، نباید به فکر حذف یا رها کردن آن باشیم؛ بلکه باید در آن محیط‌ها راهکارهای درخور خودشان را ارائه دهیم. در تمامی این راهکارها باید هدف اصلی تشکیل انجمن‌های اسلامی را دنبال کنیم که همان تبلیغ اخلاق و رفتار دینی است. البته مسئله تبلیغ بسیار پیچیده است و باید در آن، مسائل جامعه‌شناسی و روانشناسی را دخالت داد تا در نهایت نتیجه‌ای مناسب حاصل شود و موجب دور شدن کاربران از مسائل دینی نشود.

راهکارهای رسیدن به نقطه مطلوب

ارائه راهکارهای مناسب برای حرکت از نقطه موجود به مطلوب، منوط به شناخت فضاها و محیط‌های مجازی و ابزارهای اینترنتی و بسترهایی است که در جهت رسیدن به اهداف تشکیلاتی انجمن‌ها کمک‌کننده هستند. این خود مستلزم برنامه‌ریزی و سیاست‌گذاری کلان است که در ذیل به برخی از آن‌ها اشاره می‌کنیم.


1. پشتيبانی مالی و نرم‌افزاری از انجمن‌های اسلامی برای ورود به فضای مجازی؛

2. زمينه‌سازي و برنامه‌ريزي براي انجمن‌هاي اسلامي به منظور تقويت و حضور مداوم در محیط‌های مجازی و نظا رت بر فعاليت آن‌ها در جهت ارتقاءكيفيت آن‌ها؛

3. ایجاد هماهنگی و ارتباط بین انجمن‌های اسلامی فعال در عرصة سایبری؛

4. برگزاری کلاس‌های آموزشی مناسب برای راه‌اندازی و مدیریت هرچه بهتر سایت‌ها؛
5. شناسايي و معرفي سایت‌های نمونه انجمن‌های اسلامی و معرفی آن‌ها به دیگر انجمن‌ها؛

6. برنامه‌ريزي و انجام دادن اقدامات لازم براي هرچه فعال‌تر شدن شبکه‌های اجتماعی مجازی برای رشد فرهنگ اسلامي و مقابله با آثار نامطلوب فرهنگ‌هاي بيگانه.

         

افزایش تأثیرات انجمن‌های اسلامی بر مخاطبان

از آنجايي كه تشكل‌هاي ديني، نهادهاي مردمي هستند كه تحت لواي ولی‌فقيه و با هدف والايي به فعاليت مي‌پردازند، طبيعي است كه اقشار گوناگون جامعه در برنامه‌هاي آن‌ها حضور خواهند داشت. پیرو نظر مقام معظم رهبری مبنی بر استفاده از فناوری روز برای اجرای وظایف و دستیابی به اهداف سازمان تبلیغات، ورود این انجمن‌ها به بخش سایبری به منظور آگاه‌سازي و بصيرت‌بخشي در محیط مجازی، می‌تواند بيش از پيش حضور پرشور و حماسي مردم را تحقق بخشد. همچنین با توجه به گسترش و توسعه فناوری‌های جدید و افزایش مخاطبان در سراسر جهان، نمی‌توان ضرورت تبلیغ دین در فضای مجازی را نادیده گرفت. از این‌رو حضور انجمن‌های اسلامی در حوزه‌های دینی و اخلاقی از طریق سایت، وبلاگ و تالارهای گفت‌وگو و... و راه‌اندازی تشکل‌های اجتماعی مجازی و ارتباط آن‌ها با انجمن‌های اسلامی، گام بزرگی برای ترویج فرهنگ اسلامی در محیط‌های هدف تلقی می‌شود.

 

حرف آخر

با این اوصاف به نظر می‌رسد سازمان تبلیغات اسلامی به عنوان متولی امر می‌تواند با تمهیداتی که می‌اندیشد راه را برای حضور فعال و تأثیرگذار انجمن‌های اسلامی در حوزه سایبری هموار کرده تا در مقابل هجمه عظیم تبلیغاتی غرب علیه کشورمان از طریق همین فضا، حرفی برای گفتن داشته باشیم. البته در این بین هر یک از انجمن‌ها نیز می‌توانند بخشی از فعالیت‌های دینی و فرهنگی خود را، از طریق سایت در اختیار اعضا به عنوان مخاطبان خاص و عموم کاربران اینترنت به عنوان مخاطبان عام قرار دهند. با این تفاسیر باید بدانیم که فرصت برای تبلیغ دین و اخلاق اسلامی در محیط مجازی بسیار زیاد است و عرصه‌ به اندازه‌ای گسترده است که هرچه بیشتر فعالیت شود، احساس نیاز بیشتری درک می‌شود.

 

یا علی ع