فجر صادق - مهارت برپایی نماز صبح

 

 

 

 

نویسنده و پژوهشگر: سید مرتضی موسوی

فضلیت مسجد چنان فراوان است که انبیایی چون ابراهیم و اسماعیل(علیهما‌السلام) خادمان آن بوده‌اند: «طهّرا بیتی للطائفین و العاکفین...»1 آبادگران مسجد صفات اهل بهشت را دارایند؛ چرا که در قرآن وقتی از اهل دوزخ پرسیده می‏شود چه چیز سبب به دوزخ افتادنتان شد، می‏گویند: «قالوا لم نک من المصلین و لم نکُ نطعم المسکین»،2 اما اهل مسجد اهل نمازند و زکات: «إنّما یعمّر مساجد الله من آمن بالله و الیوم الآخر و أقام الصلوة و إیتاء الزکوة».3

فضیلت دیگری که در این مکان مقدس نصیب مؤمنان می‏شود نماز جماعت است که آن نیز از برکاتی است که برای هر کسی پیش نمی‏آید؛ نماز جماعتی که ملائکة الهی نیز از شمارش فیض و برکات معنوی و ثواب آن ناتوانند، همان‌طور که جبرئیل به پیامبر(صلّی‌الله علیه و آله) عرض کرد: «... وقتی که اهل جماعت از ده نفر بیشتر شدند اگر تمام دریاها مرکب و درختان قلم شود و فرشتگان و جن و انس نویسنده شوند ثواب یک رکعت آن را نمی‏توانند بنویسند.»4

البته به جا آوردن نماز جماعت در مسجد، با فضیلتی دیگر نیز همراه است که روایات بسیار بدان تأکید می‌کنند؛ معمولاً نماز در مسجد را در اول وقت می‌گزارند که فضایل فراوان دارد.

اما در میان اوقات نماز و وعده‏های حضور اهل ایمان در مسجد، نماز صبح از اهمیت ویژه‏ای برخوردار است. در کلام عرب از قدیم رسم بوده که وقتی کسی را می‏دیده‏اند در احوال‌پرسی می‏گفته‏اند: «کیف أصبحتَ؛ چگونه صبح کردی؟» و اعتقادشان بر این بوده که هرگونه صبح کنی، روزت با همان روحیه به پایان خواهد رسید؛ اگر با معنویت آغاز کرده باشی با یاد خدا هم تمام خواهی کرد و اگر در غفلت و خواب‏آلودگی صبح کرده باشی، روزت را نیز بدون یاد خدا می‏گذرانی و بهترین راه برای کسب معنویت و ادامة فیض آن در کل روز و بلکه در کل ایام زندگی، گزاردن نماز صبح همراه با سه فضیلت آن (جماعت، اول وقت و در مسجد) است.

برای اینکه امامان جماعت بتوانند نماز جماعت، به‌ویژه نماز صبح را با حضور حداکثری مردم و مؤمنان برگزار کنند چند پیشنهاد که تجربه شده و اثر بخشیده، یادآور می‏شود:

1. یادآوردن فضائل و آثار نماز صبح در زندگی به صورت هفتگی؛ به این صورت که هر هفته، به مدت دو دقیقه یکی از فضایل مسجد و برکات جماعت برای اهل مسجد یادآور می‏شود؛ چرا که قرآن می‏فرماید: «وَ ذَكِّرْ فَإِنَّ الذِّكْرى‏ تَنْفَعُ الْمُؤْمِنين»5 البته برای یادآوری می‏توان روایت یا داستانی خواند یا نوشته‏هایی در این زمینه در پیش چشم نمازگزاران نصب کرد.

2. برای مساجدی که در کنار راه‌ها قرار دارد یا مساجدی که عدة نمازگزاران در آن زیاد است و ساعات حضور آنان نیز متفاوت است، پیشنهاد می‏شود که در دو یا چند نوبت، نماز جماعت اقامه گردد تا همه به فیض جماعت برسند. این تعدد باعث می‏شود عده‏ای که به نماز جماعت اول وقت نرسیده‏اند، همچنان مشتاق حضور در مسجد باقی بمانند و بی‏رغبت نشوند. البته گاهی در برخی از مساجد، در یک زمان، دو یا چند نماز جماعت برگزار می‏شود که اگر چه به لحاظ شرعی بی‌اشکال است در عرف مردم جلوة شایسته‏ای ندارد و نشان از تشتت و پراکندگی دارد.

3. اختصار در نماز از مهم‌ترین کارها برای ترغیب مردم به جماعت است، به‌ویژه در نماز صبح که نمازگزاران به علل مختلف خواب‏آلودند و طولانی شدن نماز، باعث بی‏رغبتی اکثریت به آن می‏شود. هر چه نماز جماعت شلوغ‌تر باشد فضیلت و ثواب آن بالاتر خواهد بود. پس بهتر است از مستحبات در میان نماز کاست تا حضور مردم پررنگ‌تر و اجر معنوی بیشتر به ارمغان آید.

4. اگر امام جماعت، هر روز رأس یک ساعت مشخص برای نماز صبح حاضر باشد، مؤمنان نیز کارهای خود را هماهنگ با او تنظیم می‏کنند. برای مثال اگر قرار است هر روز یک ربع بعد از اذان صبح نماز اقامه شود حتماً سر ساعت شروع شود و حتی‌المقدور سر ساعت هم به پایان برسد.

به نظر می‏رسد حضور قبل از اقامة نماز از بهترین کارها برای امام جماعت باشد، یعنی اگر چه قرار است یک ربع بعد از اذان، نماز را اقامه کنند بهتر است امام جماعت، در هنگام اذان، در مسجد حضور داشته باشد. این نکته برای همة اوقات نماز مؤثر است؛ چرا که حضور امام جماعت تبلیغ عملی دینی است و هر کس سؤالی شرعی یا اعتقادی دارد، می‏تواند در این فرصت از حضور امام استفاده کند.

امامت مسجد، نباید یکی از کارهای جنبی برای ائمة جماعت به حساب بیاید، بلکه بهتر است برای این عنایت خداوند، وقت خاصی را تعیین کرد.

5. برای پررنگ‌تر کردن حضور زنان در مساجد و بیشتر کردن بهره‏های معنوی و کسب فیض آنان باید تمهیداتی اندیشید، به‌ویژه در نماز صبح که معمولاً محله‏ها در این ساعت‌ها خلوت‏تر هستند بهتر است با روشن کردن چراغ‌هایی بر سر راه مسجدیان، حضور هر چه بهتر و آسوده‏تر نمازگزاران را فراهم آورد.

امامت جماعت یا عضویت در امنای مسجد، فضیلتی است که خیر الهی را به همراه دارد؛ چرا که پیامبر اسلام(صلّی‌الله علیه و آله) فرمودند: «إذا أراد الله بعبدٍ خیراً جَعَلَه قیم مسجدٍ.»6

 

منابع

1. بقره، آیة125.

2. مدثر، آیة43 و 44.

3. توبه، آیة18.

4. مستدرک الوسائل، ج6، ص443، ح7184.

5. ذاریات، آیة55.

6. کنزالعمال، ج7، ص12.

نظر خود را اضافه کنید.

مهمان
پنج شنبه, دسامبر 14, 2017
0 حرف

نظرات

  • هیچ نظری یافت نشد